Umumbashariy nuqtai nazar 32-qism

Tangrini qiyomatga, insonlikni falokatga chorlagan Yevangelizm!

Umumbashariy nuqtai nazar 32-qism

Anqara Yildirim Beyazit universiteti dekani Prof. Dok. Kudret Bulbul

 

So’ngi zamonlar Turkiya izlagan siyosat va FETOdan keyin din va davlat munosabatlari chuqur ma’noda  muhokama qilinmoqda. Bizlar ko’p hodisalarning faqat bizning boshimizdan o’tganini tushunib, afsuslanamiz. AQShning Brunson pastor tufayli Turkiyaga sanktsiya  tatbiq  etish qarori, bu vaziyatning ko’ringani kabi bo’lmaganni yana bir bora oshikor ispotlamoqda.

 

Turkiya ommaviy jamaotchiligi, 15 Iyuldan keyingacha, o’n yillardan beri Turkiyada missionerlik faoliyatlari olib borgan Brusodan xabari ham bo’lmagan edi. PKK va FETOni qo’llab-quvvatlash bilan ayblangan pastor qo’lga olingach AQShning Turkiyaga sanktsiya tatbiq etish qarori, AQShdagi din va davlat aloqalarini ko’zdan kechirishga olib keldi. AQSh tomonidan diniy erkinlik deb aytilsa ham, bu hodisa AQShdagi din va davlat ishlarini yaxshigina muhokama qilishga majburlamoqda. Unlarning odatlari, boshqa davlat suverinitetiga bo’lgan hurmatsiz bayonotlarni boshqa turli anglab bo’lmaydi.

 

Bir o’lkada din va davlat  ishlarining mosligini tanqid qilish qiyin. Tezkari diniy erkiniklar nuqtai nazaridan ijobiy vaziyatdir. Qolaversa Yevropadagi giyonistlardan, mutaasiblardan qochganlar vujudga ketirgan AQSh, rasmiy ravishda, yaqin zamonga qadar diniy jihatdan erkin bir davlat sifatida edi. Din va davlat munosabatlarining muvazanatli bo’lishidan tashqari, faqat shariat davlati bo’lishi ham mumkin. O’zgachaliklarga ijobiy qaragan, diniy bir davlatning, erkinlik va inson haqlari jihatidan bir muammo bo’lmasligi mumkin. Hattoki bu vaziyat, davlatlarning imperializm yo’nalishini oldini olishi mumkin. Diniy jihatdan faol bo’lgan Usmoniy davlati buning ochiq namunasidir. Din va davlat o’rtasida, asosiy haq va erkinliklar doirasidagi muvozanatga qarshilik ko’rsatish emas, bir davlatning bir dinni imperializm manfaatlarining vositasiga aylantirishiga qarshilik ko’rsatish kerak. Din va davlat aloqalari noto’g’ri shaklda, bir shariat davlati bo’lgan Isroilni yohud bir davlat dini bo’lgan sionizmni bunga namuna berish mumkin. Asrlardan beri birga yashagan Musulmon, Xristian va Ibroniylar endi kelisha olmaydigan ahvolda. AQshga kelsak, bir Yevangelist bo’lgan Bruson va Turkiyaga sankstiya tatbiq etish uchun bor kuchi bilan uringan AQSh Prezidenrti o’rinbosari Mike Pompeoning ayni diniy guruhga mansub bo’lgani aytilmoqda. Amerika jamiyatida, siyosatida, byurokratiyasida Yevangelistlarning faol bo’lgani, AQShda 90 million Yevangelist mavjud, sobiq rahbarlardan Regan va Bushning ham Yevangelist bo’lgani bilinadi. Shuning uchun Bruson masalasining Turkiyada emas, AQSh va Yevangelistlar bilan aloqali bo’lgani ko’rinmoqda.

 

Yevanglizn nimadir?

Yevangelizm avvalambor Katolik yohud Protestanlar ichida bir diniy guruh yoki tariqotdir. 19. Asrda o’zgarishga boshlagani aytilmoqda. Yevangelimzning ma’nosi “muqaddas kitobga intilish” deganidir. Muqaddas kitob faqat Injilni emas Ibroniy muqaddas kitobini ham o’z ichiga olmoqda. Protestanlarning aytishicha bu dunyoga  Xristianlik hukum suradi va undan keyin qiyomat keladi. Bu jarayon uzoq davom etishi mumkin. Yevangelistlarga ko’ra bu jarayonni tezlashtirish kerak. Xristianlikdan unlarni ajratgan xususiyat Ibroniylarni saylangan bir millat va unlarga va’da etilgan tuproqlarning ham unlarning haqqi bo’lgani va bu tuproqlarni olish uchun Xristianlarning unlarga yordam berishi kerakligiga ishonadi.

 

TRT TSRning Cheshim Jihan dasturida mehmon bo’lgan Dots. Dok. O’zjan Gungo’rning  aytishicha, Yevangelizmning dunyoga hukum surishi uchun, yetti bosqichlik jarayon tezlashtirilishi kerak. Ilk bosqich Ibroniylar Falastin turoqlariga qaytadilar. Bu deyarli amalga oshdi. Ikkinchi bosqich, Turkiya tuproqlarining ham bir qismi o’z ichiga olgan buyuk Ibroniy davlatini vujudga keltirish. AQShning Isroilni himoya qilishi, dunyo qarshi chiqishiga qaramasdan, BMTda deyarli yakka qolsa ham Al-qudsni Isroilning poytaxti deb e’lon qilishining sababi, ayrimlariga ko’ra Yevangelizmning AQShdagi tasiridir. Uchinchi bosqich, Injildagi xushxabarni dunyoga tarqatishdir. Pastor Brunson buncha vaqtdan beri bu maqsad doirasida Turkiyada bo’lsa kerak. Lekin faqat Turkiyada emas, boshqa Musulmon davlatlari bo’lib ko’p mamlakatda Yevangelist missionerlarning faol xizmat qilgani va asosan Afrikada millionlab insonni Xristianlashtirgani bilinmoqda.

4. bosqich 7 yillik falokat davri.

5. bosqich Haz. Isoning ikkinchi marta dunyoga kelishi.

6. bosqich Yevangelistlar rahbarligida 'Armegidon' jangi bo’ladi, dunyoda yaxshilar bilan yomonlar jangi boshlanadi va “Yaxshi”lar qozonadi. Lekin undan keyin Yevangelimzning hukumronligi yakuniga kelgani uchun, bu urushning tezda maydonga kelishi uchun Isroilni kengaytirish kerak.

Mana ko’ringaki kabi Yevangelizm 6. Bosqichgacha siyonizmning maqsadiga xizmat qilgani uchun unlarga “Siyonist Xristianlar” deb ham aytilmoqda. 19. Askrda Ibroniylikda ham, Musulmonlik va Xristianlik kabi an’anaviy etiqotga ega ilohiy dinlardan biri edi. Avvalo Teodor Herlz bo’lib siyonist Ibroniylar daslab Ibronilikka yo’naldilar. Hozirgi kunda Siyonist Ibroniylikka qarshi chiqgan Ibroniylar soni ham kam emas. Turkiyada va ayrim islom davlatlarida yaqin davrlargacha Siyonizm bilan mos bir Islom vujduga keltirish g’ayrati bo’lgan. “Dinlararo dialog” kabi tushunchalar, asli islomda bo’lmagan buziq tushunchalar va amallar bunga xizmat etmoqda. Bu toifalar, Yevangelistlar misoli, Isroilning Ibroniylar uchun bag’ishlangan turoqlar bo’lganini ifoda etmoqda.

Xristianlik ichida Siyonizm bilan mos bir ishonchning o’z o’ziga kelib chiqganini tasavvur etish, diniy o’zgachaliklar va tarixiy to’qnashuvlar tufayli iloji ham yo’q. Siyonist Xristianlikka (Yevangelizmga) qarshi chiqgan Xristinalar soni ham ko’p. Katolik Papaning Al-qudsni poytaxt deb e’lon qilinishidagi uslubini hamma bilinadi. Bunga o’xshash Provoslavlar ham Yevangelistlarga aylanmay hattoki ba’zida Isroilning zulmiga qarshi Musulmonlarni dastaklagan uslub izlamoqda. Tangirini qiymatga yetaklash insonlarning haddiga sig’maydi. Afsuski insonlikni falokatga bochqargani maydonda. Dinlarni almashtirib insonlikni falokatga olib boradigan Siyozinm bilan aloqali kirishuvlarga qarshi chiqish kerak.

Bu faqat aslini yo’qotmagan Ibroniylarning, Xristianlarning, Musulmonlarning va yer yuzida tinchlik istagan barchaning hamkorligi bilan bo’ladi.

 

 


Tanlangan kalimalar: umumbashariy nuqtai nazar

Aloqador xabarlar