Mudofaa sanoatida milliy loyihalar 2- qism

O’lkamizning eng muhim loyihalaridan biri bo’lgan Mudofaa harbiy va kashf patrul kemasi  loyihasi mahalliy imkoniyatlar bilan harbiy ish o’rinlarimizda  Istanbul kemasozlik  qo’mondonligida ishlab  chiqarildi.

Mudofaa sanoatida milliy loyihalar 2- qism

          O’lkamizning eng muhim loyihalaridan biri bo’lgan Mudofaa harbiy va kashf patrul kemasi  loyihasi mahalliy imkoniyatlar bilan harbiy ish o’rinlarimizda  Istanbul kemasozlik  qo’mondonligida ishlab  chiqarildi. Loyiha doirasida hozirgacha o’z ehtiyojimiz bo’lgan 4 milliy kema ishlab chiqardik. Alohida Pokiston dengiz kuchlarining ehtiyoji bo’lgan 4 kemaning ishlab kim oshdi savdolarini qozondik.

Turk harbiy-kasaba uyushmasi ta’lim bo’yicha mudiri Tarkan Zenginning mavzuga doira fikr va mulohazalarini e’tiboringizga havola  qilamiz.

O’lkamizning eng muhim loyihalaridan birovi bo’lgan suvosti mudofaa harbiy va kashf patrul kema  loyihasi bilan ba’zi loyiha mahalliy imkoniyatlar bilan harbiy ish o’rinlarida ishlab chiqarildi.

Loyiha boshlagandan so’ngra ba’zi vaqt ba’zi to’siqlar bilan  bilan ham duch  keldi Turkiyada bu doirada ishlab chiqarish uchun istalgan milliy mudofaa mahsulotlari bilan aloqali to’siqlar bu yerda o’rtaga chiqdi. Bunga qaramasdan loyiha ishlab chiqarilmoqda edi. Istanbul kemasozlik   qo‘mondonligida yuritilgan loyihalardan davrning Bosh vaziri Rajab Tayyib Erdo’g’an  xabardor bo’ladi.  Davrning Bosh vaziri Rajab Tayyib Erdo’g’an, loyihada vazifador qo’mondonlarga  o’lkamizning eng muhim loyihalaridan biri bo’lgan Mudofaa harbiy va kashf patrul kema  loyihasi uchun nima lozim bo’lsa mutlaqo  amalga oshiring  va men sizni himoya qilaman” deydi. Ushbu va’da va berilgan himoyalar bilan bugun to’rtinchi kemamizni   ishga tushirdik.  Buning bilan bir qatorda Pokistonga  ham 4 kema ishlab chiqarish uchun  kelishuvga bordik. Loyiha doirasida dastlabki kemamiz TCG HEYBELİADA (F-511) 2011- yili 27-  sentabrida, ikkinchi kemamiz TCG BUYUKADA (F-512) 2013- yili 27- sentabridan  e’tiboran xizmatga tushirildi. Va Dengiz kuchlari qo’mondonligi qoshida vazifa olib  borishga boshlagandir. Uchinchi kema TCG BURGAZADA (F-513) 2016- yili 18- iyunda to’rtinchi kema TCG KINALIADA (F-514) 2017- yili 3- iyul kuni    xizmatga tushirilib, holi hozir  o’z faoliyatlariga davom etmoqda.

Mudofaa harbiy va kashf patrul kemasi  Korveti, oliy baqa xususiyati doirasida suvostida  portlash shokiga chidamli kema tuzilishiga ega sifatida insho etilgan. Har qanday bir logistika bo’lmasdan turib ham  10 kun muddati bilan dengizda qolish imkoniyatiga ega.  Texnologkik   rivojlanishlarga parallel  ravishda eguluvchon va tezda moslashuvchan konfiguratsiyasi  qobiliyatiga ega. Bundan tashqari 10 tonnali vertolyotlarning  kecha- kunduz  qo'nish va jo'nab ketish qobiliyatiga egadir.

Mudofaa harbiy va kashf patrul kemasi   Korveti, suvusti harbiy dengiz suvosti mudofaa harbiy kashf nazorat, asimmetrik tahdidlarga qarshi mudofaa, boshqarish tekshirish vazifalarini ijro etish qobiliyatiga egadir. Bu xususiyati bilan dunyoning eng rivojlangan harbiy sifatli kemalardan biridir.

Mudofaa harbiy va kashf patrul kemasi, juda ko’p sonda xususiyat  va tizimga egadir. Bu doirada bera oladigan harakat vazifalarini ijro eta olish maqsadi bilan, havo, suvusti, suvosti va elektronk  harb maqsadli, rivojlangan  mo’ljalni  izlash va ta’qib etish tizimiga, Suvusti  mo’ljallariga qarshi boshqarilgan o’q va to’p tizimlariga, havo mo’ljallariga qarshi boshqarilgan o’q va to’p tizimlariga, suvosti mo’ljallariga qarshi torpedo tizimlariga elektronik himoya va Lazer ogohlantirish tizimi bilan RF / Lazer chiqishi bo’lgan radar va G/Mlarni  aniqlash imkoniyatiga ega.

 Rivojlangan  texnologk  muhoraba tizimlariga, barcha  bularning integratsiyasini  ta’min etgan milliy qo’mita tekshirish va otish tizimlariga egadir.

SSM va Dengiz kuchlari qo‘mondonligining milliy imkoniyatidan keng  foydalangan milliy  Mudofaa harbiy va kashf patrul  kemasi loyihasi bilan, Turkiyada ilk marotaba bugunki kundagi texnologiya mos, oliy standartlarga ega, komplike  bir suvusti harb kemasi dizayn va integratsiya mahalliy sanoatning himoyasi bilan milliy imkoniyatlardan foydalan holda amalga oshirilgan. milliy  Mudofaa harbiy va kashf patrul kemasi, Istanbul kemasozlik ish o’rnida  va  davlatga oid ish  fabrikalarda, davlat ishchilari, ofitserlarning qo’li bilan mahalliy himoyalar bilan ishlab chiqarilgan. Turkiya milliy kema ishlab chiqarishda unday bir faoliyat ko’rsatdi ki endi ishlab chiqargan milliy mahsulotni boshqa o’lkalarga sotishga boshladi.

Pokistonning  dengiz kuchlari ehtiyoji bo’lgan 4 Korvet  kim oshdi savdolari  yo’li bilan 2018 yili 5- iyul kuni natijalandi va  kimoshdi savdolarini  Turkiya qozondi. Ushbu kim oshdi savdolari bilan Turk mudofaa sanoatida bugungacha bir safarda 5 milliard dollarlik evazi  bilan eng yuksak raqamli eksport deb zikr etildi. Kim oshdi savdolariga taslim va mahalliy  mahsulotlardan to’rt harbiy kema  ishlab chiqariladi. Kovertlarning  ikkisi milliy mudofaa vazirligi qoshidagi Istanbul kemasozlik  qo’mondonligida boshqa ikkisi esa Pokistonning  Karachi shharida  insho etildi.

Turkiya o’z ehtiyoji bo’lgan milliy kemalarni ishlab chiqar ekan boshqa bir tomondan ishlab chiqargan milliy kemalarni  boshqa o’lkalarga sotishga boshladi. Buning faqatgina iqtisodiy hissalari emas ayni paytda  o’lkamizga ko’p tomonlama hissalar bo’ladi.

Turk harbiy-kasaba uyushmasi ta’lim bo’yicha mudiri Tarkan Zenginning mavzuga doira fikr va mulohazalarini e’tiboringizga havola  qildik. 

 

 


Tanlangan kalimalar: Kema , Sanoat , Mudofaa , Turk

Aloqador xabarlar