түркийәниң йәрлик учқучисиз һава аппаратлири

«мудапиәдә миллий лайиһәләр» намлиқ сәһипимизниң бу һәптилик санида, түрк хәвәр – иш уйушмиси маарип ишлири мудири тариқ сәзгинниң «түркийәниң йәрлик һуҗумчи учқучисиз һава аппаратлири» мавзулуқ мақалисини һузуруңларға сунимиз.

түркийәниң йәрлик учқучисиз һава аппаратлири

түркийәниң йәрлик учқучисиз һава аппаратлири

түркийә авази радийоси: түркийә, терроризмға қарши күрәштә һуҗумчи ролни үстигә алалайдиған учқучисиз һава аппаратлирини америка қошма иштатлиридин сетивелишни халисиму америка бәрмәй келивататти. түркийә нөвәттә тунҗи миллий һуҗумчи учқучисиз һава аппаратлири алпагу билән каргуни вә көзәткүчи учқучисиз һава аппарати тоганни йасап чиқип ишлитишкә башлиди.

түркийә йеқинқи йилларда мудапиә саһәсидә ишләпчиқарған йеңи миллий мәһсулатлири билән диққәтни тартмақта. киночилиқ саһәсидә һавадин сүрәткә елиш камерасини елип йүрүш ролини өтәватқан «учқучисиз һава аппаратлири» нөвәттә көплигән саһәләрдә ишлитилмәктә. бу даиридә терроризмға қарши күрәштә наһайити муһим үстүнлүккә игә болған учқучисиз һава аппаратлирини йәрлик имканийәтлиримизгә тайинип ишләпчиқармақтимиз. түркийә, терроризмға қарши күрәштә һуҗумчи ролни үстигә алалайдиған учқучисиз һава аппаратлирини америка қошма иштатлиридин сетивелишни тәләп қилған болсиму америка бәрмиди. америка қошма иштатлириниң терроризмға қарши күрәштики пааллиқни ашуридиған бу мәһсулатларни истратегийәлик шерики болған түркийәгә сетип бәрмәслики адәмни һәйран қалдуратти. лекин, дөлитимиз бу әһвални пурсәткә айландуруп, йәрлик учқучисиз һава аппаратлирини ишләпчиқирип ишлитишкә башлиди. түркийә миллий мәһсулатини өз әмгәк күчи вә йәрлик имканийәтлиригә тайинип йүрүшләштүрүп ишләпчиқиришқа башлиди. охшаш болмиған дөләтләрниң бу мәһсулатларни сетивелишни тәләп қилишқа башлиши, түркийәниң бу җәһәттә ғәлибә қазанғанлиқиниң рошән аламәтлириниң бири һесаблиниду. түркийә нөвәттә дунйадики «һуҗумчи учқучисиз һава аппарати» ишләпчиқиралайдиған үч дөләтниң биригә айланди.

түркийә учқучисиз һава аппаратлири технологийәсидә муһим бир нуқтиға йәтти. түркийәниң асмандики йеңи әскәрлири, дәп тәриплиниватқан «қораллиқ һуҗумчи учқучисиз һава аппаратлири» ни йүрүшләштүрүп ишләпчиқириш вә хәвпсизлик күчлириниң ишлитилишигә тапшуруш башланди. мудапиә технологийәлири инженерлиқ вә сода һәссидарлиқ ширкити тәрипидин миллий қорал сүпитидә ишләпчиқирилған тактикилиқ уруш қабилийитигә игә тәврәнмәс қанатлиқ учқучисиз һава аппарати -алпаргу, айланма қанатлиқ зәрбә бериш иқтидариға игә учқучисиз һава аппарати – каргу, вә айланма қанатлиқ чарлаш учқучисиз һава аппарати системиси- тогандин ибарәт үч учқучисиз һава аппарати тоғрисида тохтилип өтәйли. мудапиә технологийәлири инженерлиқ вә сода һәссидарлиқ ширкити, түркийә армийәси вә мудапиә санаити мәслиһәтчилик оргиниға система инженерлиқи, техникилиқ йардәм, лайиһә башқуруш, технологийә йөткәш дегәндәк вәзипиләрни ада қилиши үчүн, мудапиә санаити иҗраийә комитетиниң қарариға асасән қурулған бир орундур.

түркийәниң тунҗи миллий һуҗум қилиш вә көзитиш иқтидариға игә учқучисиз һава аппаратлири 2017 – йили нойабирдин башлап алаһидә қисим қоманданлиқи вә деңиз армийәси қоманданлиқиға өткүзүп берилишкә башланди. йәрлик һуҗумчи учқучисиз һава аппарати – каргу афринда елип берилған зәйтун шехи һәрбий һәрикитидә вәзипә өтигән؛ өзидин қачқан 5 кишилик террорчилар гурупписини п к к террорчилириға йеқинлашқан пәйттә партлаш арқилиқ уҗуқтурғаниди. башқичә қилип ейтқанда, каргу сайисида алаһидә қисим хадимлири террорчиларни 5 километир йирақлиқта туруп йоқитип ташлиғаниди. нөвәттә болса, қандилдики террорчиларға вәһимә йаратмақта.

 

тактикилиқ уруш қабилийитигә игә тәврәнмәс қанатлиқ учқучисиз һава аппарати -алпаргу

 

миллий учқучисиз һава аппаратлири заманимиздики ассиметрик уруш вә терроризмға қарши күрәшләрниң әң күчлүк муҗадилә васитиси һесаблиниду. алпаргу «йалғуз һаләттә дүшмәнгә һуҗум қилған йигит» дегән мәнини билдүриду. пәқәт бирла әскәр елип йүрәләйду. нишанларни бекитип дүшмән күчлирини уҗуқтуруш вәзипилирини иҗра қилалайду.

ишләпчиқарғучиси болған мудапиә технологийәлири инженерлиқ вә сода һәссидарлиқ ширкитиниң билдүрүшичә, алпаргу чарлаш, көзитиш вә кичик һәҗимлик нишанларни йоқитип ташлаштәк бир қисим техникилиқ алаһидиликкә игә тәврәнмәс қанатлиқ һуҗумчи учқучисиз һава аппаратидур. алпаргу дәл вақтида көрүнүш елиш вә чоңқурлап учур игиләш алаһидиликлиригә игә болуп, уни муқим вә һәрикәтчан нишанларға қарши паал ишлитишкә болиду.

 

айланма қанатлиқ зәрбә бериш иқтидариға игә учқучисиз һава аппарати – каргу

 

каргу «тағ үстидики көзитиш мунари» йаки «рәгәткә» дегән мәниләрни ипадиләйду. айланма қанатлиқ «қораллиқ миллий учқучисиз һава аппарати» дәпму атилиду. ишләпчиқарғучиси болған мудапиә технологийәлири инженерлиқ вә сода һәссидарлиқ ширкитиниң билдүрүшичә, каргу - мустәқил йаки тизгинәк билән йирақтин башқуруштәк бәзи техникилиқ алаһидиликкә игә болуп, айланма қанатлиқ миллий һуҗумчи учқучисиз һава аппаратидур. система؛  һуҗумчи айланма қанатлиқ учқучисиз һава аппарати вә йәр контрол қисми қатарлиқлардин тәшкил тапиду. каргу, кечә – күндүз паал һәрикәт елип бериш иқтидариға игә. охшаш болмиған қорал билән һәрикәтчан нишанларға мәркәзлишиш имканийитигә игә. өзини йоқитип ташлаш иқтидаридин башқа тоғриланған егизликтә зәрбә бериш иқтидариму бар.

 

айланма қанатлиқ чарлаш учқучисиз һава аппарати системиси- тоган

 

тоган дегән бу исим «өткүр көзлири билән сәзгүр көзитиш иқтидариға игә, күчлүк қанатлири билән һавада чәмбәр сизалайдиған қуш түри» болған «доған йәни шуңқар» дин елинған болуп, ишләпчиқарғучиси болған мудапиә технологийәлири инженерлиқ вә сода һәссидарлиқ ширкити, униң омумий мәқсәтлик чарлаш – көзитиш үчүн ишләпчиқирилғанлиқини, униң өзигә хас пиланлаш йумшақ детали, мустәқил әқлий вә һәрикәт қабилийитиниң алаһидә диққәтни тартидиғанлиқини қәйт қилиду. тоган мустәқил йаки тизгинәк арқилиқ башқурғили болидиған, бирла киши елип йүрәләйдиған вә ишлитәләйдиған айланма қанатлиқ миллий учқучисиз һава аппаратидур.

террорчиларға қечиш имканийити бәрмәйдиған бу миллий учқучисиз һава аппаратлиримиз, террорчиларни әң кичик төшүкләр арқилиқ увилириға кирип йоқитиш алаһидиликигә игидур. алпаргу вә каргу бир минуттинму аз вақит ичидә тәййарлинип қойуп берилиду. орунлаштурулған қорални елип нишанға қарап саитигә 120 билән 140 километирлиқ сүрәт билән илгирилийәләйду. үстидики қорал 20 кивадрат метирлиқ җайдики барлиқ нишанларни йоқиталайду. түркийә, бу хил миллий мәһсулатлирини ишлитип күрәш қиливатқан барлиқ террорлуқ тәшкилатлириниң вәһимилик чүши болушни давамлаштурмақта.



مۇناسىۋەتلىك خەۋەرلەر