ege déngizidiki sürkilish

ege déngizidiki sürkilish we bu sürkilishning türkiyening tashqi siyasitige körsetken eks tesirliri

ege déngizidiki sürkilish

ege déngizidiki sürkilish

türkiye awazi radiyosi: türkiye bilen girétsiye otturisidiki ege déngizi sürkilishi yéngi bir basquchqa kirdi. girétsiyening (térrorluq paaliyetlirige we 15 – iyul herbiy isyan urunushigha qatnashqanliqi ispatlanghan) fethullahchi térrorluq teshkilati ezasi bolghan eskerlerni türkiyege qayturup bermesliki hemde üstidin tutush buyruqi chiqirilghan yüzlerche fethullahchi térrorluq teshkilati unsurlirini baghrigha bésishi netijiside yéqindin buyan ikki dölet munasiwetliri intayin yirikliship ketti.

bu özgirishler girétsiyening ilgiriki yillarda asala, yéqinqi mezgillerde bölgünchi térrorluq teshkilati p k k üchün lagérlarni qurup bérishi we térrorluq teshkilati p k k ning kattibéshi abdullah öjalangha yardem bérishi héch untulmighan bir weziyette otturigha chiqmaqta.

bu nuqtida, awwal girétsiye sot mehkimiliri fethullahchi térrorluq teshkilatining ezasi bolghan qachqun eskerlerni türkiyege qayturup bérish toghruluq qarar chiqarghan, biraq, kéyinche siyasiy pilanlar heriketke keltürülüp, buningdin waz kéchilgen, dep qaralmaqta.

 bu basquchta, gérmaniyening perde arqisida girétsiyege yol körsetkenlikige alaqidar dewalarmu otturida leylep yürmekte.

lékin, ege déngizidiki sürkilishning ikki dölet munasiwetlirining yirikliship kétishige, girétsiye dölet mudapie ministirliqi bilen tashqi ishlar ministirliqining türkiyege qarshi ighwagerlik tüsini alghan bayanatlirining seweb bolghanliqinimu alahide eskertip ötüshke toghra kélidu.

girétsiyening türkiyege qarita bundaq ighwagerlik tüsini alghan heriketlerni qilishi, türkiye térrotériyeside qolgha élinghan ikki neper girétsiye eskirining qayturup bérilmesliki bilen zich munasiwetlik,  depmu analiz qilinmaqta.

biraq, türkiyege sélishturghanda xélila töwen orunda turidighan herbiy küchi bilen türkiyege tehdit salalmaydighanliqi girétsiye hökümitimu besh qoldek ayan. shundaqtimu, girétsiye bu heriketlerdin öz jamaetchilikige qarita diqqetlerni bashqa terepke buruwétishni nishan qilidu we yawropa ittipaqi ichidiki iqtisadiy jehettin qollighuchilirigha qarita signal bérishni meqset qilidu, dep analiz qilish mumkin. chünki, girétsiye «türkiye tehdit séliwatidu» dep tetür teshwiqat élip bérish, bu arqiliq «yawropa ittipaqi térrotériyesi xirisqa duch kéliwatidu» dégendek bahane – seweblerni oydurup chiqirip, yawropa ittipaqi xamchotidin qoshumche yardemge érishishni meqset qiliwatqanliqi éhtimalgha nahayiti yéqindek qilidu.

girétsiye dölet mudapie ministiri kamménos bolsa girétsiyening bu ümidige wekillik qilghuchilardin biri hésablinidu. emma, shuni tekitlesh hajetki, bu sürkilish hergizmu girétsiye terepke paydiliq emes. chünki, girétsiye jamaetchilikining bu mesile heqqide qayturghan inkasliri, girétsiye jamaetchilikining girétsiyening türkiyege qarita téximu ilmiy we mötidil pozitsiye tutushini xalaydighanliqini körsitidu.

hemmige melumki, aldinqi heptilerde ege déngizida herbiy maniwér ötküzgen girétsiye eskerlirige xitab qilghan girétsiye dölet mudapie ministiri kamménos türkiye heqqide ighwagerlerche «düshmen» dep söz qilghanidi. buningdin bashqa yene, dölitining ege déngizida turushluq girétsiye qisimlirigha zapas 3500 esker ewetkenlikini, türkiye bilen «merich deryasi» otturisidiki quruqluq chégra liniyesigimu aldimizdiki künlerde zapas 3500 esker ewetidighanliqini uqturghanidi.

kamménosning ege déngizidiki sürkilishni téximu ewj alduruwetken bu sözlirige peqet türkiye taratqulirila emes, girétsiye metbuatlirimu keng orun ajratqanidi. hetta bu bayanatlar élan qilinip anche uzun ötmeyla girétsiye taratqulirida girétsiye bash ministiri aléksis chiprasning kamménos bilen körüshkenliki, uning mezkur bayanatliri sewebidin uni agahlandurghanliqi dewalirigha orun ajritilghanidi.

girétsiye we jenubiy qibris rum hakimiyitining sherqiy aqdéngizda tebiiy gaz menbelirini qidirip tekshürüsh herikitige türkiye ege déngizida herbiy maniwér ötküzüsh arqiliq jawab qayturghanidi. arqidinla atinaningmu ege déngizida herbiy maniwér ötküzüshke teyyarliq qilishi, türkiye hökümiti teripidin «ighwagerlik» dep qaralmaqta.

ege déngizidiki türkiyege ait bolghan arallarning girétsiye teripidin olturaq rayongha özgertilishi we axirida bu arallarning ishghal qilinish basquchining ishqa kirishtürülüshi kamménosni jasaretlendürgen, déyish mumkin.

eslide mentiqqimu, eqilgimu uyghun bolghini, kamménosning girétsiyening türkiyege ait bolghan arallarni ishghal qiliwélishigha türkiye xelqining qattiq narazi ikenlikidin ibaret heqiqetni nezerdin saqit qiliwetmesliki we ighwagerlerche heriketlerdin waz kéchishidur. chünki, bundaq dawamlashqan teqdirde, girétsiyede yéngi bir siyasiy muqimsizliq basquchi bashlinidu.

terepler otturisidiki kélishmeslikning hel qilinishi üchün jawab bérishke tégishlik nurghunlighan soallar bar. diqqet qilishqa tégishlik yene bir muhim nuqta, girétsiye terepning qoral – yaraghlardin xaliy bolushigha tégishlik arallarni dawamliq qorallandurush herikitidur.

elwette, bu nuqtida jawab kütüwatqan nurghun muhim soallar bar bolup, bulardin biri, ege déngizidiki matrék supisi mesilisidur. bu mesile heqqide ikki terepning komitétliri uzun yillar muzakirilerni élip barghan bolsimu, tolimu epsuski, mesilini héch hel qilalighini yoq.

nöwette girétsiye terepning heriketliri ilgiriki mesile bilen birlikte sürkilishni téximu ewj alduruwetti. yéqinda chégra liniyeliridin ötken türkiye puqraliri bilen girétsiye puqralirining qolgha élinishlirimu sürkilishni ewj alduruwetken yene bir muhim amilgha aylinip qaldi.

birinchidin, özara ishench turghuzulghan,

ikkinchidin, girétsiye 15 – iyul herbiy isyan urunushidin kéyin girétsiyedin panahliq tiligen herbiy xadimlar we bashqa türkiye puqralirini türkiyege qayturup bergen,

üchinchidin, jenubiy qibris rum hakimiyiti türkiyening igilik hoquqi tewelikidiki sahelerni ishlitip, tebiiy gaz qidirip tekshürüshtin waz kechken,

tötinchidin, girétsiye qoralliq qisimliri ege déngizida urush partlishini teshwiq qilidighan ighwagerlik paaliyetlirini terk etkendila, andin, ege déngizidiki sürkilishni hel qilghili bolushi mumkin.


خەتكۈچ: girétsiye , türkiye , sürkilish , déngizi , ege

مۇناسىۋەتلىك خەۋەرلەر