һититларниң пайтәхти һаттушани көрдиңизму?

түркийәдә сайаһәтчилик 2019/06

һититларниң пайтәхти һаттушани көрдиңизму?

һититларниң пайтәхти һаттушани көрдиңизму?

 

һититларниң пайтәхти һаттуша

һөрмәтлик радийо аңлиғучи қериндашлар! қәдрийә шәнәл тәрипидин тәййарланған «түркийәдә сайаһәтчилик» намлиқ пирограммимизниң бүгүнки санида, силәргә һититларниң пайтәхти һаттушани тонуштуримиз.

*****

һитит империйәси миладидин илгирики дәврләрдә анадолуда һакимийәт сүргән мәдәнийәтләрниң бирси болуп, бу имприйә қанчилиған әсирләр илгири йоқулуп кәткән иди. уларниң пайтәхти һаттуша һазирму мәвҗутлуқини давамлаштурүп кәлмәктә. бу антик шәһәр зийарәтчиләргә өз дәвридә нәқәдәр көркәм вә муһим шәһәр болғанлиқини һазирму намайан қилмақта. 

һитит империйәсиниң қурулуши миладидин илгирики 1600йилларға тутишиду. шу дәврләргә аит таш ойма йазмилардин мәлум болишичә, һититлар дөләтни өзигчә бир демократийә усули билән башқурған тунҗи дөләт иди. дөләтни падишаһ вә падишаһ җамәти әзалири башқуратти. «панкуш» дәп исим берилгән кеңәш (парламент)та муһим қарарлар авазға қойулатти .һәтта парламентқа падишаһниң иҗраатлирини тәкшүрүш һуқиқиму берилгән иди.

һититлар йәнә тарихта тунҗи қетим йазма келишим түзгән хәлқ һесаблиниду. улар мсир билән кадәш келишмини түзгән иди. демәк әйни чағдики бу илғар мәдәнийәтниң пайтәхти һаттуша һазир антик шәһәр болуш сүпити билән һититларниң бүгүнгә қәдәр мәвҗутлуқини сақлап келиватқан йадикарлиқи һесаблиниду. 

һаттуша түркийәниң оттура қара деңиз районида чорум вилайити ичидә урун алған болуп, у йәрниң бүгүнки исми боғаз көй дәп атилиду. һаттуша һазир бир үсти учуқ архиологийә музийи һесаблиниду. төвәнки шәһәр вә йуқири шәһәр дәп икки бөлүмдин тәркип тапиду.

төвәнки шәһәр дейилгән районда әйни дәврдики хәлқ олтурақ җайлири вә һаттушаниң әң чоң диний қурулуши һесаблинидиған катта ибадәтханиси бар.

йуқири шәһәрдә болса, нурғун санда ибадәтхана җайлашқан болуп, бу район төт дәрвазилиқ бир сипил билән орулуп туриду. шир һәйкәллик дәрвазилириниң икки тәрипигә орунлаштурулған таш шир һәйкәлләр әйни чағда һититларниң таш ойма сәнитигә нә қәдәр маһир икәнликини намайан қилип бериду.

һаттушадин 2 келометир шәрқий шимали тәрипигә җайлашқан йазили кайа ибадәтханиси шәһәрниң әң көркәм үсти үчуқ ибадәтханиси һесаблиниду.  икки қийа вә һоҗрилардин тәшкил тапқан ибадәтханиларниң тамлири һитит тәңрилири вә айал тәңирилириниң ойма рәсимлири билән безәлгән.

һаттушани зийарәт қилиш үчүн чорумға кәлгиниңиздә, чорум рә боғаз көй музийлирида тарихий бир сәйлигә чиқмай, искилип наһийәсиниң тарихи кочилирини, һиттит йоллирини айланмай, қарағай пурап туридиған йайлақлирини кәзмәй, әнәнивий йәрлик тамақлирини тетимай, вә карги рәхтигә охшаш тоқума мәһсутлирини сетивалмай туруп һәргиз қайтмаслиқиңизни тәвсийә қилимиз. 

әйни чағда мисирниң күчтоңгүр пирәвнлириниң әң күчлүк рәқиби һесаблинидиған, шундақла шу дәврниң әң чоң сийасий вә һәрбий күчи һесаблинидиған һититларниң пайтәхти һаттуша сизниң зийаритиңизни күтмәктә.  

һөрмәтлик радийо аңлиғучи қериндашлар! йуқирида қәдрийә шәнәл тәрипидин тәййарланған «түркийә сайаһәтчилик» намлиқ пирограммимизда һититларниң пайтәхти һаттушани тонуштурүп оттуқ тиңшиғиниңқлар үчүн рәхмәт.

 

 



مۇناسىۋەتلىك خەۋەرلەر