хитайниң һәрбий җәһәттә күчийиши вә американиң әндишиси

доктор әркин әкрәмниң темиға мунасивәтлик анализи

хитайниң һәрбий җәһәттә күчийиши вә американиң әндишиси

хитайниң һәрбий күчиниң күчийиши вә американиң әндишиси

америка мудапиә министирлиқи-пентагон «хитайниң хәлқарада һәрбий күчини кеңәйтишиниң америка мудапиәсигә көрситидиған тәсирлири үстидә муһакимә»намида доклат елан қилди. америка мудапиә министирлиқи-пентагонниң хитайниң һәрбий күчигә мунасивәтлик елан  қилған  бу доклатида, хитайниң җибутидин башлап пүткүл африқа миқийасида һәрбий базилар қурушиниң «хитайниң  өзгә дөләтләрни һәрбий күч ишлитиштин ваз кәчтүрүш, өзиниң чәт әлдики һәрбий һәрикәтлирини тамамлаш вә истратегийәлик иқтисади каридорлирини қоғдаш қабилйитини ашурғанлиқи»әскәртилди.  

хитайниң атлантик окйан, оттура деңиз, шундақла  шәрқий вә шәрқий җәнубий асийадики һәрбий күчини күчәйтиватқанлиқи әскәртилгән доклатта, бейҗиң һөкүмитиниң африқадики һәрбий һәрикәтлирини күчәйтишиниң әндишә пәйда қилғанлиқи билдүрүлди.

пентагонниң доклатида мунуларға орун аҗритилди: «мумкин болидиған һәр қандақ йол арқилиқ технологийәгә еришип келиватқан хитай һәрбий парахот лайиһәләш, оттура вә узун мусапилик башқурулидиған бомба вә аваз тезликидинму тез болған қораллар болуп нурғун һәрбий техникида алдинқи орунға өтти. технологийә түрткисидә хитай хәлқ азадлиқ армийәси нөвәттә әң илғар заманиви қоралларға игә, һәтта бәзи саһәләрдә дунйада биринчи орунда туриду.» доклатта хитайниң район вә хәлқарадики нишанлирини вәйран қилалайдиған, радарға чүшмәйдиған оттура вә узун мәнзиллик уруш айропиланлири йасап чиққанлиқи, бу айропиланларниң 2025-йилғичә һәрбий җәһәттә толуқ карға келидиған һаләткә кәлтүрүлидиғанлиқи билдүрүлди.

хитай ширкәтлириниң «бир бәлбағ вә бир йол лайиһәси» даирисидә чәт дөләтләрдә нурғун лайиһәләрни вуҗудқа чиқириватқанлиқи билдүрүлгән доклатта, чәт дөләтләрдики бу лайиһәләрниң хитайға һәрбий җәһәттин үстүнлүк елип кәлгәнлики әскәртилди.

доклатта йәнә хитайниң еһтийаҗ һес қилған тәқдирдә һинди окйан, ақ деңиз вә атлантик окйанға охшаш йирақ деңизлардики күндин-күнгә күчийиватқан мәнпәәтлирини қоғдаш үчүн, бу районлардики һәрбий базилиридин пайдилинип һәрбий лазимәтликләрни йөткәш арқилиқму һәрбий үстүнлүккә еришивалидиғанлиқи билдүрүлди.

доклатта «хитай чәт дөләтләрдики селинмилири вә паалийәтлиридин пайдилинип сийасий күчини ашуруши мумкин, бир тәрәптин хитайниң нурғун сехи карханилири саһибхан дөләтләргә мәбләғ селип иқтисадни гүлләндүрүш тоғрисида вәдә бериватиду йәнә бир тәрәптин саһибхан дөләтләргә нурғун шәртни қойуватиду»дейилди.

хитайниң нурғун дөләттики селинмилириниң системилиқ базар түзүлмисигә зийан селиватқанлиқи илгири сүрүлгән доклатта, хитайниң бәзи дөләтләрдә сийасий ғәризигә йетиш үчүн иқтисадий нопузидин пайдилинип бу дөләтләргә тәһдит салғанлиқиму әскәртилди.

америка мудапиә минситирлиқи-пентагонниң хитайниң һәрбий күчи вә чәт дөләтләрдики һәрбий базилири тоғрулуқ елан қилған бу доклати қандақ  әһмийәткә игә? бу хилдики доклатлар хитай-америка мунасивитиниң йөнилишини бекиштә муһим рол ойнамду? хитай америка дегәндәк чәт әлләрдә һәрбий база қурушиниң мәқситиниң иқтисадий мәнпәәтини қоғдаш үчүнму? хитайниң чәт әлләрдики һәрбий базилирини күчәйтиштики мәқсити билән һазирқи иқтисадий күчи оттурисида параллил мунасивәт бар?


خەتكۈچ: америка , хитай

مۇناسىۋەتلىك خەۋەرلەر