engliyening yawropa ittipaqidin ayrilip chiqish musapisi

tetqiqatchi jan ajunning témigha munasiwetlik analizi

engliyening yawropa ittipaqidin ayrilip chiqish musapisi

engliyening yawropa ittipaqidin ayrilip chiqish musapisi

2016-yili iyun éyida engliyede ötküzülgen référandum (el rayini sinash paaliyiti)da engliye xelqining köp

 qismi engliyening yawropa ittipaqidin ayrilip chiqishini qollap awaz berdi. bu référandumdin kéyin engliye hökümiti yawropa ittipaqi we bashqa 27 ezasi bilen muzakire ötküzüshke bashlidi. uzun mezgillik muzakire netijiside engliye hökümiti bilen yawropa ittipaqi otturisida 600 betlik kélishim imzalandi. 25-noyabirda terepler otturisida imzalanghan bu kélishim tékisti 11-dékabirda engliye parlaméntida awazgha qoyulup maqullinishi kérek. engliye parlaméntida nurghun parlamént ezasi bu kélishim tékistini qobul qilmaydighanliqini bildürüshti. bu ehwal mezkur kélishimning köp sanliq parlamént ezasining qollishigha érishelmeydighanliqidin dérek béridu.

engliye yawropa ittipaqidin toluq ayrilip chiqquche bolghan ariliqta, terepler otturisida kélishim imzalinip parlamént teripidin maqullanmighan teqdirde, engliye yawropa ittipaqidin birla waqitta teltöküs ayrilip chiqatti. bu ehwalning aldini élish üchün térésa méy bashchiliqidiki engliye hökümiti bilen yawropa ittipaqi otturisida kélishim tékisti tüzüp chiqildi. yawropa ittipaqigha eza döletler engliyening yawropa ittipaqidin ayrilip chiqishidin epsuslanghanliqlirini bildürüshti, lékin yawropa ittipaqi engliye bilen ongushluq halda kélishim imzalap chiqalighanliqi üchün memnun idi, yawropa ittipaqi engliye yawropa ittipaqidin ayrilip chiqqandin kéyin bashqa döletlerningmu ittipaqtin ayrilip chiqishigha tosalghu bolush meqsitide, engliyening öz ixtiyarliqi bilen nurghun imtiyazliridin waz kéchishi üchün zor tirishchanliq körsetti. 

yawropa ittipaqigha eza döletler ichide ispaniye engliyening yawropa ittipaqidin ayrilip chiqishigha uzundin buyan qarshi chiqip keldi. ispaniyening jenubidiki jebiltariq boghuzining salahiyitidiki ixtilaplar tüpeyli ispaniye engliyening yawropa ittipaqidin ayrilip chiqishini wéto qilidighanliqini bildürdi. jebiltariq boghuzi 1713-yildin buyan engliyening tewelikide bolup kéliwatqan bolsimu, ispaniye hökümiti jebiltariqning igilik hoquqining özige tewe ikenlikini ilgiri sürüp kelmekte. engliyening yawropa ittipaqidin ayrilip chiqishigha dair kélishimning maddiliri ichide chégra ötüsh éghizlirini békitish mesilisimu ispaniyege tesir körsitidu. chünki bu madda tebiiy halda jebiltariq boghuzighimu munasiwetlik idi. bu sewebtin ispaniye hökümiti naraziliqini biwaste engliyege emes yawropa ittipaqi wekillirige bildürüp, jebiltariqning salahiyet mesilisini kapalet astigha alghandin kéyin wéto qilish hoquqidin waz kechti.

engliye yawropa ittipaqidin ayrilip chiqqandin kéyin quruqluqta shekillinidighan yene bir chégra bolsa irlandiye bilen shimaliy irlandiye otturisida bolidu. ikki rayon otturisida roshen ayrilghan chégra bolushni xalimaydighan terepler, 2020-yilghiche küchke ige bolidighan waqitliq chare üstide birdeklik hasil qilishti, bu mezgilgiche engliye yawropa ittipaqining tamozhma birlikidin orun alidu lékin yawropa ittipaqida söz qilish hoquqi bolmaydu.

engliye bilen yawropa ittipaqi otturisida hasil qilinghan kélishim engliye parlaméntigha oxshash chong bir tosalghugha duch kelsimu, omumen qilip éytqanda bir nechche jehettin tunji bolushtek alahidilikke ige. engliye bilen yawropa ittipaqi otturisida bu xil xaraktérdiki kélishim tunji qétim imzalandi, shunga bu kélishimning ikkinchi bir misali yoq, mezkur kélishim yawropa ittipaqigha eza döletlergila emes , yawropa ittipaqigha eza bolmighan yaki ezasi bolalmaywatqan döletler üchünmu misal bolalaydu. nawada türkiye we balqan döletlirining yawropa ittipaqigha ezaliq muzakiriliri tosalghugha uchrighan ehwalda, engliye bilen yawropa ittpaqi otturisida hasil qilinghan mezkur kélishim örnek bolup, bashqiche bir shiriklik endizisi teshkil qilishi mumkin.

buningdin sirt, engliyening yawropa ittipaqidin ayrilip chiqishi gio-istratégliyelik jehettinmu melum tesir peyda qilidu. rusiyening sherqiy yawropada yawropa ittipaqigha qarshi élip bériwatqan nopuz talishish kürishide, engliyege oxshash muhim bir dölettin ayrilip qalghan yawropa ittipaqi, burunqigha qarighanda téximu ajiz halgha kélip qalidu. yawropa armiyesi qurup chiqish toghrisida munaziriler élip bériliwatqan bu künlerde, engliyege oxshash yawropaning eng qudretlik armiyesige ige bir döletning yawropa ittipaqidin ayrilip chiqishi, yawropa armiyesi qurup chiqish éhtimalliqini töwenlitidu. yene bir tereptin engliye yawropa ittipaqidin ayrilip chiqsa, yawropadiki küch tengpungliqliri we ittipaqdash munasiwetlirimu özgirishi mumkin, yawropa ittipaqi bir terepte rusiye, afriqa we türkiyege qoshna bolghan bolsa,engliyening yawropa ittipaqidin ayrilip chiqishi bilen yawropa ittipaqi yéngi bir qoshinigha ige bolidu.


خەتكۈچ: yawropa ittipaqi , engliye

مۇناسىۋەتلىك خەۋەرلەر