әнглийәниң йавропа иттипақидин айрилип чиқиш мусаписи

тәтқиқатчи җан аҗунниң темиға мунасивәтлик анализи

әнглийәниң йавропа иттипақидин айрилип чиқиш мусаписи

әнглийәниң йавропа иттипақидин айрилип чиқиш мусаписи

2016-йили ийун ейида әнглийәдә өткүзүлгән реферандум (әл райини синаш паалийити)да әнглийә хәлқиниң көп

 қисми әнглийәниң йавропа иттипақидин айрилип чиқишини қоллап аваз бәрди. бу реферандумдин кейин әнглийә һөкүмити йавропа иттипақи вә башқа 27 әзаси билән музакирә өткүзүшкә башлиди. узун мәзгиллик музакирә нәтиҗисидә әнглийә һөкүмити билән йавропа иттипақи оттурисида 600 бәтлик келишим имзаланди. 25-нойабирда тәрәпләр оттурисида имзаланған бу келишим текисти 11-декабирда әнглийә парламентида авазға қойулуп мақуллиниши керәк. әнглийә парламентида нурғун парламент әзаси бу келишим текистини қобул қилмайдиғанлиқини билдүрүшти. бу әһвал мәзкур келишимниң көп санлиқ парламент әзасиниң қоллишиға еришәлмәйдиғанлиқидин дерәк бериду.

әнглийә йавропа иттипақидин толуқ айрилип чиққучә болған арилиқта, тәрәпләр оттурисида келишим имзалинип парламент тәрипидин мақулланмиған тәқдирдә, әнглийә йавропа иттипақидин бирла вақитта тәлтөкүс айрилип чиқатти. бу әһвалниң алдини елиш үчүн тереса мей башчилиқидики әнглийә һөкүмити билән йавропа иттипақи оттурисида келишим текисти түзүп чиқилди. йавропа иттипақиға әза дөләтләр әнглийәниң йавропа иттипақидин айрилип чиқишидин әпсусланғанлиқлирини билдүрүшти, лекин йавропа иттипақи әнглийә билән оңушлуқ һалда келишим имзалап чиқалиғанлиқи үчүн мәмнун иди, йавропа иттипақи әнглийә йавропа иттипақидин айрилип чиққандин кейин башқа дөләтләрниңму иттипақтин айрилип чиқишиға тосалғу болуш мәқситидә, әнглийәниң өз ихтийарлиқи билән нурғун имтийазлиридин ваз кечиши үчүн зор тиришчанлиқ көрсәтти. 

йавропа иттипақиға әза дөләтләр ичидә испанийә әнглийәниң йавропа иттипақидин айрилип чиқишиға узундин буйан қарши чиқип кәлди. испанийәниң җәнубидики җәбилтариқ боғузиниң салаһийитидики ихтилаплар түпәйли испанийә әнглийәниң йавропа иттипақидин айрилип чиқишини вето қилидиғанлиқини билдүрди. җәбилтариқ боғузи 1713-йилдин буйан әнглийәниң тәвәликидә болуп келиватқан болсиму, испанийә һөкүмити җәбилтариқниң игилик һоқуқиниң өзигә тәвә икәнликини илгири сүрүп кәлмәктә. әнглийәниң йавропа иттипақидин айрилип чиқишиға даир келишимниң маддилири ичидә чегра өтүш еғизлирини бекитиш мәсилисиму испанийәгә тәсир көрситиду. чүнки бу мадда тәбиий һалда җәбилтариқ боғузиғиму мунасивәтлик иди. бу сәвәбтин испанийә һөкүмити наразилиқини бивастә әнглийәгә әмәс йавропа иттипақи вәкиллиригә билдүрүп, җәбилтариқниң салаһийәт мәсилисини капаләт астиға алғандин кейин вето қилиш һоқуқидин ваз кәчти.

әнглийә йавропа иттипақидин айрилип чиққандин кейин қуруқлуқта шәкиллинидиған йәнә бир чегра болса ирландийә билән шималий ирландийә оттурисида болиду. икки район оттурисида рошән айрилған чегра болушни халимайдиған тәрәпләр, 2020-йилғичә күчкә игә болидиған вақитлиқ чарә үстидә бирдәклик һасил қилишти, бу мәзгилгичә әнглийә йавропа иттипақиниң таможма бирликидин орун алиду лекин йавропа иттипақида сөз қилиш һоқуқи болмайду.

әнглийә билән йавропа иттипақи оттурисида һасил қилинған келишим әнглийә парламентиға охшаш чоң бир тосалғуға дуч кәлсиму, омумән қилип ейтқанда бир нәччә җәһәттин тунҗи болуштәк алаһидиликкә игә. әнглийә билән йавропа иттипақи оттурисида бу хил характердики келишим тунҗи қетим имзаланди, шуңа бу келишимниң иккинчи бир мисали йоқ, мәзкур келишим йавропа иттипақиға әза дөләтләргила әмәс , йавропа иттипақиға әза болмиған йаки әзаси болалмайватқан дөләтләр үчүнму мисал болалайду. навада түркийә вә балқан дөләтлириниң йавропа иттипақиға әзалиқ музакирилири тосалғуға учриған әһвалда, әнглийә билән йавропа иттпақи оттурисида һасил қилинған мәзкур келишим өрнәк болуп, башқичә бир шириклик әндизиси тәшкил қилиши мумкин.

буниңдин сирт, әнглийәниң йавропа иттипақидин айрилип чиқиши гио-истратеглийәлик җәһәттинму мәлум тәсир пәйда қилиду. русийәниң шәрқий йавропада йавропа иттипақиға қарши елип бериватқан нопуз талишиш күришидә, әнглийәгә охшаш муһим бир дөләттин айрилип қалған йавропа иттипақи, бурунқиға қариғанда техиму аҗиз һалға келип қалиду. йавропа армийәси қуруп чиқиш тоғрисида муназириләр елип бериливатқан бу күнләрдә, әнглийәгә охшаш йавропаниң әң қудрәтлик армийәсигә игә бир дөләтниң йавропа иттипақидин айрилип чиқиши, йавропа армийәси қуруп чиқиш еһтималлиқини төвәнлитиду. йәнә бир тәрәптин әнглийә йавропа иттипақидин айрилип чиқса, йавропадики күч тәңпуңлиқлири вә иттипақдаш мунасивәтлириму өзгириши мумкин, йавропа иттипақи бир тәрәптә русийә, африқа вә түркийәгә қошна болған болса,әнглийәниң йавропа иттипақидин айрилип чиқиши билән йавропа иттипақи йеңи бир қошиниға игә болиду.



مۇناسىۋەتلىك خەۋەرلەر