түрк еқими тәбиий газ туруба линийәси

тәтқиқатчи җан аҗунниң темиға мунасивәтлик анализи

түрк еқими тәбиий газ туруба линийәси

түрк еқими тәбиий газ туруба линийәси

түрк еқими тәбиий газ туруба линийәсиниң деңиз қурулуш қисминиң тамамлиниши мунасивити билән өткүзүлгән мурасимға җумһур рәис рәҗәп таййип әрдоған вә русийә пирезиденти виладимир путин иштирак қилди. истанбулда өткүзүлгән бу қетимқи мурасимда сөз қилған һәр иккили рәһбәр, икки дөләтниң һәр қайси саһәләрдә барғанчә күчийип бериватқан һәмкарлиқ мунасивәтлири үстидә алаһидә тохталди. түрк еқими лайиһәси түркийәниң енергийә мәркизи болуш пилани җәһәттин толиму муһим дәп қарилиду. дәрвәқә, әзәрбәйҗан тәбии газини дәсләп түркийәгә кейинчә йавропаға йөткәш мәқситидә лайиһләнгән танап лайиһәси, ирақ нефитини дунйаға тошуп келиватқан җәйһан турубба линийәси түркийәниң енергийә сийаситини үнүмлүк йолға қойушта муһим рол ойнимақта.

2014-йили декабирда русийә пирезиденти виладимир путин тәрипидин оттуриға қойулған түрк еқими лайиһәси, русийәниң анапа шәһиридин башлинип қарадеңиздин өтүш арқилиқ истанбулниң ғәрбидики кийиккөйгичә йетип бариду. җумһур рәис рәҗәп таййип әрдоған тәрипидин нами берилгән түрк еқими туруба линийәсиниң омумий узунлуқи 1100километир келиду. түрк еқими лайиһәси бир-биригә параллел болған икки айрим линийәдин тәшкил тапиду, биринчи линийә арқилиқ йилда  15милйард 75 милйон куп метир тәбиий газ тошулиду, бу миқдар билән түркийәниң тәбиий газ еһтийаҗи бималал қамдилиду, иккинчи линийә арқилиқ йилда 31 милйард 500 милйон куп метир тәбиий газ тошулиду, бу миқдар билән йавропаниң тәбиий газ еһтийаҗини қамдаш пиланланмақта.

киримел байанатчиси димитрий песков бәзи дөләтләрниң түрк еқими тәбиий газ туруба линийәси лайиһәсигә қарши чиққанлиқини билдүрүп, тәбиий газ туруба линийәсиниң 5 йавропа дөлитигә туташтурулидиғанлиқини ейтти. мәсилән, сирбийә енергийә министири антич түрк еқими тәбиий газ туруба линийәси сирбийәгә туташқан әһвалда, йавропаниң енергийә бихәтәрликиниң капаләткә игә болидиғанлиқини билдүргәниди. антич: «10-15 милйард куп метир тәбиий газ түркийә арқилиқ булғарийә, сирбийә, венгирийә вә австрийәгә тошулған тәқдирдә йавропаниң енергийә бихәтәрлики капаләткә игә болған болиду, бу лайиһә бизгә нсибәтән тепилғусиз пурсәттур, мәзкур лайиһә газ содиси вә тәбиий газни асас қилидиған иқтисадниму күчәйтиштә мәлум дәриҗидә рол ойнайду. йавропадики бәзи дөләтләр түрк еқими тәбиий газ туруба линийәси лайиһәсидин орун алса, иқтисади җәһәттинму мәлум дәриҗидә үнүм һасил қилиду»деди.

буниңдин сирт, түркийә еқими тәбиий газ туруба линийәси лайиһәсиниң түркийәдин кейин қайси бекәт арқилиқ йавропаға туташтурулидиғанлиқи намәлум. шуңа гиретсийә билән булғарийә бу пурсәтни қолдин берип қоймаслиқ үчүн риқабәткә кирди, гиретсийә баш министири алексис чипрас бу лайиһәниң гиретсийә арқилиқ өтүшини арзу қилидиғанлиқини билдүрүп мундақ дегәниди: «бу лайиһәниң гиретсийәдин өтүши үчүн бирйусселда актип һалда хизмәт ишләватимиз.»

түрк еқими тәбиий газ туруба линийәси түркийәниң ғол енергийә базилиридин бири болушида муһим рол ойнаш билән биргә, русийәниң бивастә һалда балқан дөләтлиригә тәбиий газ експорт қилишиға шараит йаритип бериду. түркийә-русийә мунасивәтлири йеқинқи мәзгилләрдә барғанчә күчәймәктә, җумһур рәис рәҗәп тайиип әрдоған икки дөләт оттурисидики иқтисади мунасивәтләрниң барғанчә күчийиватқанлиқини әскәртип, икки дөләтниң сода омумий соммисини 100 милйард долларға йәткүзүшни нишан қиливатқанлиқини ейтти. русийә таратқулириму путин билән әрдоғанниң йеқинқи күнләрдики учришишини көпләп хәвәр қилип, икки дөләтниң мунасивитиниң күчийиватқанлиқини билдүрмәктә.

түркийә-русийә мунасивәтлири болупму енергийә саһәсидә күчлүк болсиму лекин бәзи саһәдә йәнила мәсилиләр сақланмақта. русийәниң қиримни мәҗбурий қошувелиши, украинада һелиһәм давамлишиватқан тоқунуш, русийәниң қирим татарлириға қаратқан бесим сийасити, русийәниң сүрийә сийасити қатарлиқлар җиддий һәл болушқа тегишлик мәсилиләр һесаблиниду. болупму, сүрийә мәсилиси бойичә һәр икки дөләт сочи келишими һасил қилған болсиму, лекин икки дөләтниң сүрийә мәсилисигә тутқан позитсийәси вә сийасити сәвәблик һелиһәм мәсилиләр мәвҗут.


خەتكۈچ: түрк еқими

مۇناسىۋەتلىك خەۋەرلەر