dölet mudapie sanaiti we süniy hemrahlar

«mudapiede milliy layiheler» namliq sehipimizning bu heptilik sanida, türk xewer – ish uyushmisi maarip ishliri mudiri tariq sezginning «dölet mudapie sanaiti we süniy hemrahlar» namliq maqalisini huzurunglargha sunimiz.

dölet mudapie sanaiti we süniy hemrahlar

dölet mudapie sanaiti we süniy hemrahlar

döletler memliketlirini we puqralirini qoghdash üchün mudapie sanaitige zor meblegh ajritidu. dunya küch tengpungliqidin orun élish üchün mudapie sanaitige zor meblegh salghan döletlerdin biri elwette türkiyedur. türkiye 2014-yili dunya boyiche herbiy sahege eng köp meblegh salghan 15 dölettin biri hésablinidu. 2017-yili mudapie chiqimi üchün 29 milyard türk lirasi chiqim qilindi. bu döletning omumiy chiqimining %4.6ni teshkil qilidu. türkiyening jughrapiyelik orni alahide bolghanliqtin rayonning nachar weziyitining tesirige uchrimaqta. türkiye p k k , p y d – y p g , daésh, d h k p –j qatarliq térrorluq teshkilatlirigha qarshi küresh qilmaqta. türkiyening bu térrorluq teshkilatlirigha ünümlük zerbe bérish üchün mudapie mehsulatliri we sistémilirini tereqqiy qildurushi zörürdür. yéqinqi mezgillerde mudapie sanaitide zor qedemlerni tashlap kéliwatqan türkiye bu sahede kündin-künge ilgirilimekte.  

mudapie sanaitide 2004-yili yolgha qoyulushqa bashlighan milliy we yerlik modéllar bilen milliylik nisbiti %20din hazir %65gha yetküzüldi. bu milliylik nisbiti uchquchisiz ayropilanlargha oxshash nurghun istiratégiyelik mehsulatlarda %90gha kötürüldi. türkiye mudapie sanaiti mehsulatliri ishlepchiqirishta dunya boyiche sanaqliqla döletlerdin biri hésablinidu. mesilen, dunyada peqet üch döletla kamikaze tipliq uchquchisiz ayropilanlarni (alpagu we kargu)ishlepchiqiralaydu. türkiye uchquchisiz ayropilan téxnikisida dunyada hem ayropilan munbiri we sistémiliri hemde eqilliq bombisi bilen qoralliq uchquchisiz ayropilan layihlep ishlepchiqiralaydighan aldinqi 6 dölet qataridin orun aldi. türkiye mudapie sanaitide yalghuz öziningla éhtiyajini qamdapla qalmastin dost we ittipaqdash döletlergimu éksport qilidu. nöwette türkiye özi ishlepchiqirghan paraxot, tikuchar, herbiy aptomobil, uchquchisiz ayropilan, hawa mudapie sistémiliri, rakétamiyot, herbiy uchur-alaqe we tizgineklik sistéma éksport  qilidu.

türkiye 2002-yilida 66 mudapie layihesi wujudqa chiqarghanidi, buninggha jemiy 5 milyard 500 milyon dollar serp qilghanidi. nöwette mudapie layiheliri texminen 11 hesse ashti we buninggha serp qilinghan chiqim 60 milyard dollargha yetti. mesilen, nöwette milliy piyade miltiqi hessilep ishlepchiqirilimaqta, milliy piyade miltiqini türkiye armiyesi, zhandarma we saqchi qisimliri bilen yuqiri derijilik mesullarning muhapizetchiliri ishletmekte. 4 yil ichide 46 yürüsh «bayraktar t b-2»tipliq qoralliq uchquchisiz ayropilanliri térrorizimgha zerbe bérish we chégradin halqighan herbiy heriketler texminen 60000 qétim asmanda perwaz qildi.

 

yerlik süniy hemrahlar

türkiye süniy hemrahlar wastisi arqiliq alem saheside melum tejribige érishti. türk inzhénérliri teripidin layihelengen türkiyede ishlepchiqirighan «reset közitish süniy hemrahi» 2011-yili, göktürk -2 tipliq közitish süniy hemrahi 2012-yili, göktürk-1 közitish süniy hemrahi bolsa 2016-yili tashqi pilantqa qoyup bérilgen bolup, ular wezipisini ongushluq halda ijra qilmaqta. bu süniy hemrahlarning muhim alahidilikliridin biri türkiye armiyesi we saqchi qisimlirigha tashqi pilanttin körnüshler ewetip térrorchilargha qarshi élip bérilghan herbiy herketlerde muhim rol oynishidur. türkiye yene süniy hemrah pütünlishish we sinaq merkizi qurup chiqti. 2020-yili orbitagha orunlashturulidighan türkiyening tunji yerlik xewerlishish süniy hemrahi «türkistan -6a» bu yerde yasalmaqta. «göktürk-1»süniy hemrahi burunla qoyup bérilishi kérek idi. biraq israiliyening firansiye shirkitige bésim qilishi tüpeyli ongushsizliqqa uchridi. «göktürk-1»süniy hemrahi «göktürk-2»süniy hemrahi tashqi pilantqa qoyup bérilip 4 yil ötkendin kéyin qoyup bérildi. héchqandaq cheklimige uchrimastin dunyaning her qaysi rayonliridin herbiy istixbarat meqsiti bilen éniqilq derijisi yuqiri körünüshlerni hel qilalaydighan «göktürk-1»süniy hemrahining kaméra sistémisi bilen éléktr-optik bölümlirining bir qismini israiliye teminleytti. israiliye türkiyening bundaq téxnikigha ige bolushini xalimaydighanliqi üchün firansiye shirkitige bésim qilip süniy hemrahning tashqi pilantigha qoyup bérilishige tosalghu boldi. israiliye «göktürk-1»süniy hemrahining israiliyedin aylinip ötkende körünüsh élishini xalimidi. türkiye dairiliri sirailiyedin körünüsh alghanda cheklime qoymasliqni telep qildi. biraq türkiyening telipi ret qilindi, türkiye bolsa derhal pul töleshni toxtatti. türkiye türk inzhénérliri teripidin layihlep chiqilghan «göktürk -2»süniy hemrahini 2012-yili xitaydin qoyup berdi, shuning bilen shirket keynige dajishqa mejbur boldi.

sanaet we téxnologiye ministiri mustafa wrank türkiye alem qatnishi agéntliqining bu yil ichide qurulidighanliqini bildürdi. türkiye alem qatnishi agéntliqi türkiyede élip bériliwatqan alem qatnishi layihelirining ijra qilinishini, bu layihelerde xizmet qilidighanlarni yétishtürüp chiqish, türk alem uchquchilirini yétishtürüsh xizmetliri qatarliqni élip baridu. sanaet we téxnologiye ministirliqi 100 künlük ijraat pilanida agéntliqning bu yil ichide qurulup teshkilatlinish xizmetlirining tamamlinidighanliqi bildürdi. sanaet we téxnologiye minsitiri warank, türkiye alem qatnishi agéntliqining alem qatnishi téxnologiyeliri saheside élip bérilidighan xizmetlerni üstige alidighanliqini bildürdi. alem qatnishi agéntliqining qurulushi bu sahede tashlinidighan zor qedem hésablinidu.  


خەتكۈچ: süniy hemrah , türkiye

مۇناسىۋەتلىك خەۋەرلەر