tramp we putinning xélsinkidiki uchrishishi

jan ajunning témigha munasiwetlik analizi

tramp we putinning xélsinkidiki uchrishishi

tramp bilen putinning xélsindiki uchrishishi

amérika pirézidénti donald tramp bilen rusiye pirézidénti wiladimir putinning finladiyening paytexti xélsinkide élip barghan uchrishishi nurghun jehettin muhim ehmiyetke ige. ikki dölet munasiwetliri kéyinki mezgillerde yaxshi emes idi. putin bilen trampning küntertipide yadro qoralliri, rusiyening amérika saylimigha arilashqanliqi toghrisida peyda bolghan qarashlar, énérgiye siyasiti, süriye we xitay qatarliqlar bar idi.

bu ikki dölet eyni waqitta sabiq sowét ittipaqi-amérika munasiwetliri nacharliship eng yuqiri sewiyege yetken chaghlarda finlandiyeni biterep rayon süpitide tallap muzakire ötküzetti. bu qétimmu tramp bilen putin burunqi enene boyiche finlandiyede muzakire ötküzüshni tallidi. finlandiyening sahibxanliqida élip bérilghan bu qétimqi uchrishish rusiye-amérika munasiwetliri nuqtisidinla emes, dunya nuqtisidinmu muhim ehmiyetke ige.

dunya taratquliri yéqindin közetken bu uchrishish axirlashqandin kéyin ikki dölet rehbiri qoshma axbarat élan qilish yighini ötküzdi. trampning qoshma axbarat élan qilish yighinidiki keypiyati we qilghan sözliri amérika taratquliri we amérikidiki nopuzluq siyasetchilerning tenqidlishige uchridi. amérika pirézidénti donald tramptin rusiyening amérikidiki pirézidéntliq saylamlirigha ariliship arilashmighanliqi toghrisida soal soralghanda, donald trampning amérika organlirini tenqid qilip rusiyening bu mesile toghruluq bergen bayanatlirigha bekrek ishinidighanliqini déyishi qattiq ghulghula qozghidi. donald tramp  amérikigha qaytqandin kéyin xélsindiki yighinda « wouldn’t » (bolmaydu) ning ornigha xataliship « would  » (bolidu) dep tashlighanliqini, shuning bilen xata chüshinilish kélip chiqqanliqini éytip xélsindiki bayanatlirigha tüzitish berdi.

amérika jemiyitining küchlük naraziliqi tramp-putin uchrishishi toghrisida selbiy tesirlerni peyda qilghan bolsimu, lékin ikki dölet rehbiri xelqara gio-siyasiy mesililer üstide muzakire ötküzdi. bu qétimqi uchrishishta muzakire qilinghan témilar ichide eng muhim bolghini xitaygha munasiwetlik idi. amérikining xitay mallirigha qoshumche bajlarni qoyushni qarar qilishi amérika bilen xitay arisida zor sürkilish peyda qildi, xélsindiki uchrishishta her ikki döletning rehbiri xitaygha qarshi hemkarliq ornitish meqsitide bir-birining rayini bilip béqishqa urundi. lékin rusiye bilen amérikining xitaygha qarshi hemkarliq ornitish éhtimali hazirche yoq idi.

xilsindiki yene bir muhim muzakire témisi bolsa süriye mesilisi idi. tramp bilen putin süriyening jenubiy rayonlirining weziyiti, israiliyening bixeterliki we iranning süriyening jenubidiki nopuzi qatarliq mesililer üstide körüshti. wiladimir putin israiliye bilen süriyening 1974-yildiki ehdiname boyiche ish tutsa kélishim hasil qilalaydighanliqlirini otturigha qoydi. donald tramp bolsa iranning süriyediki nopuz dairisini kéngeytishining qetiy toghra emeslikini, shunga buninggha qarshi ikenlikini eskertti. lékin donald tramp irangha qarshi süriyede qandaq tedbirlerni élish toghrisida yip uchi bermidi.

ikki dölet rehberliri bu qétim shimaliy atlantik ehdi teshkilati-nato aliy rehberler yighinidin kéyinla körüshti. nato yighinida gérmaniyeni rusiyege shimaliy éqim 2- layihesi sewebidin énérgiye siyasetliri saheside béqindi bolup qélish bilen eyibligen donald tramp, xélsindiki qoshma axbarat élan qilish yighinida buning gérmaniyening ichki ishi we qarari ikenlikini eskertti. wiladimir putin bolsa xelqara bazardiki gaz bahasini amérika bilen rusiyening birlikte belgilesh teklipini berdi. putin bu teklipni burunmu bergenidi. rusiye iqtisadiy tebiiy gaz éksportigha baghliq bolghanliqi üchün, xelqara bazardiki énérgiye bahaliri biwaste rusiyege tesir körsetmekte.

xélsindiki yighinning yene bir muhim témisi bolsa yadro qoralliri mesilisi idi. amérika bilen rusiye dunyadiki barliq yadro qorallirining %90ni kontrol qilmaqta. ikki rehber dunyadiki yadro qorallirining miqdarini töwenlitish üchün mewjut kélishimning dawamlishishi lazimliqini qarar qilishti.

xélsinki yighini rusiye bilen amérika arisida sürkilish peyda qilghan mesililerning hel qilinishida muhim rol oyniyalmighan bolsimu, lékin ikki dölet rehberlirining biterep rayonda körüshüshi we nurghun mesilide öz-ara pikir almashturushi ikki dölet munasiwetlirining melum derijide bolsimu tüzülüshige seweb boldi.



مۇناسىۋەتلىك خەۋەرلەر