түркийәниң сүрийәдики тактиклири

тәтқиқатчи җан аҗунниң темиға мунасивәтлик анализи

түркийәниң сүрийәдики тактиклири

түркийәниң сүрийәдики тактиклири

сүрийәдики тоқунушни пәсәйтиш вә тәрәпләр арисида тинчлиқ бәрпа қилиш үчүн қурулған астана миханизмиси вәзиписини мәлум дәриҗидә ада қилип келиватиду. түркийә, русийә вә иран һамийлиқида давамлишиватқан бу миханизма даирисидә бекитилгән сүркилишни пәсәйтиш районлириға сүрийә һакимийити, иран вә русийә изчил һуҗум қоғап кәлди вә бу районларни қолға киргүзүвалди, нәтиҗидә идлибниң истиратегийәлик орни бирақла йуқири көтүрүлди.  идлибниң башқа сүркилишни пәсәйтиш районлириға қариғанда бивастә түркийәгә чегралиниши түркийәниң қолидики козурни техиму күчәйтти. әсәд қисимлириниң қоршави астида туруватқан районлардики өктичиләр идлиб вә фират қалқини һәрбий һәрикити елип берилған районларға келип орунлашти, нәтиҗидә идлиб өктичиләрниң қәләсигә айланди. идлиб вақитниң өтүшигә әгишип башқа тоқунушни пәсәйтиш районлиридин пәрқлиқ һалға кәлмәктә, түркийәниң 12, русийәниң 10, иранниң 7 көзитиш нуқтиси болған идлибтә тоқунуш йоқ дейәрлик. болупму түркийә тәрипидин бәрпа қилинған көзитиш нуқтилири түрткисидә әсәд һакимийити сүрийәлик өктичиләргә һуҗум қилалмайдиған вәзийәт шәкилләнди.

түркийәниң идлибтики көзитиш нуқтилири бәзи җәһәтләрдин пайдилиқ болған болсиму, бәзи җәһәтләрдин қийинчилиқларни туғдурмақта. түркийә бир тәрәптин чеградин районға бивастә һәр түрлүк лазимәтликләрни асанла йөткиватқан болса, йәнә бир тәрәптин райондики қалдуқ террорчилар вә әсәд қисимлириниң тәһдити сәвәблик  түркийәниң районда тинчлиқни бәрпа қилиш хизмәтлири мәлум дәриҗидә оңушсизлиққа учримақта.  бир қетим түркийә әскәрлири районға түрлүк лазимәтликләрни йөткәватқанда тохтитип қойулған бир аптомобилниң партлап кетиши сәвәбидин зийан келип чиққаниди, буниңдин ташқири, әсәд қисимлири вә иран йантайақ болуп келиватқан шиә қораллиқ унсурлири пат-пат түркийә әскәрлиригә хирис қилидиған ишларму йүз берип турди. түркийәниң сүрийәдики тоқунушларға хатимә бериш үчүн әскәрлирини алдинқи сәпкә орунлаштуруши әмәлийәтә түркийәниң райондики урушни тохтитиш нйиити вә ирадисиниң рошән ипадиси болуп һесаблиниду.

түркийә бир тәрәптин астана сөһбәтлири арқилиқ әсәд һакимийити вә сүрийә өктичилири арисидики урушни тохтитип инсанларниң җәң сәвәбидин өлүп кетишигә хатимә берип, тәрәпләр арисида музакирә өткүзүшкә шараит йаритип бериватқан болса, йәнә бир тәрәптин сүрийәдики қалаймиқанчилиқтин пайдилинип келиватқан террорчиларға зәбә беришни двамлаштурмақта. фират қалқини һәрбий һәрикитини елип бериш арқилиқ даеш террорчилирини түркийә чеграсидин қоғлап чиқарған түркийә армийәси, узун өтмәйла африн районини п к к – й п г  террорчилиридин тәлтүкүс тазилиди. түркийәниң һәр иккили һәрбий һәрикәттә йәрлик өктичи күчләр билән һәмкарлиқ орнитиши һәм түркийәниң райондики нопузини һәмдә түркийәниң районда мустәмликчи күч әмәсликини көрситип бериду. түркийә сүрийәдә бир тәрәптин тинчлиқ вә аманлиқниң бәрпа қилиш үчүн зор күч чиқирип келиватқан болса, йәнә бир тәрәптин террорчиларға зәрбә бериш күришини елип бериш арқилиқ өзиниң дөләт бихәтәрликини қоғдимақта. дәрвәқә, фират қалқини һәрбий һәрикитидин кейинла даеш террорчилириниң түркийәгә қаратқан һуҗумлири рошән дәриҗидә азайди. охшашла, зәйтун шехи һәрбий һәрикитидин кейинму һатай вә аманос тағлиридики п к к террорчилириниң һуҗумлири көринәрлик пәсәйди.

лекин түркийәниң террорлуқ тәшкилатлириға зәрбә бериш һәрикәтлири башқа районларда изчил давамлашмақта. ирақтики зәрбә бериш һәрикәтлиридин сирт, сүрийәниң шималидики п к к –й п г террорчилириғиму қаттиқ зәрбә берилмәктә. америкиниң терролуқ тәшкилати й п г ға йантайақ болуп келиши сәвәбидин райондики терроризимға зәрбә бериш һәрикәтлири мәлум дәриҗидә чәклимигә учраш билән биргә, түркийәниң дөләт хәвпсизликиму тәһдиткә йолуқмақта. түркийә билән америка арисида террорлуқ тәшкилати й п г вә мунбич райониниң кәлгүси қатарлиқ мәсилиләр узундин буйан музакирә темилири болуп кәлмәктә. америка мунбични қолға киргүзүвалғанда түркийәгә террорлуқ тәшкилати й п г ниң райондин чекинип чиқиши тоғрисида вәдә бәргәниди, бирақ америкиниң вәдисидә турмаслиқи сәвәбидин натониң иттипадеши болған бу икки дөләт арисида сүркилиш пәйда болди. америкиниң сабиқ ташқи ишлар министири рекс тиллерсонниң түркийәгә келип мунбич мәсилисини ташқи ишлар министири мәвлүт чавушоғлу билән музакирә қилиши нәтиҗисидә пиринсип җәһәттә икки дөләт арисида бирдәклик һасил болди. лекин доналд трампниң рекс теллерсонни вәзиписидин елип ташлап орниға майк помпйеони тәйинлиниши билән вәзийәт өзгәрди. түркийә ташқи ишлар министири мәвлүт чавушоғлу байанат берип, түркийә билән америка арисида мунбич мәсилисидә лайиһә келишими һасил қилинғанлиқини, мәзкур лайиһә келишиминиң тәпсилатлириниң пат йеқинда елан қилинидиғанлиқини билдүрди. чавушоғлуниң бу байанатидин кейин йәрлик мәнбәләрниң билдүрүшичә, й п г қораллиқ унсурлири районни ташлап кетиш үчүн тәййарлиқ қилишқа киришип кәткән. түркийә билән америка арисидики келишим даирисидә й п г террорлуқ тәшкилати мунбични ташлап фиратниң шәрқигә кәтти, түркийә билән америка болса районниң бихәтәрликини сақлаш мәсул болди вә икки дөләт бирликтә мунбичниң йәрлик һакимийитини вә сақчи қисимлирини бекитип чиқти. түркийә билән америка арисида мунбич мәсилисидә бирдәклик һасил қилинған болсиму, фиратниң шәрқидә  й п г террорлуқ тәшкилатиниң мәвҗут болуп туруши икки дөләт арисида сүрийәни чөридигән мәсилиләрниң пат йеқинда түгимәйдиғанлиқини көрситип бериду. бирақ мунбичтә түркийә вә америка бирликтә һәрикәт қилиши икки дөләт арисидики алақини, кординатсийәни вә ишәнчини ашуриду. мунбичта келишим һасил қилған бу икки дөләт сүрийәниң башқа районлиридиму келишим һасил қилалаши мумкин.



مۇناسىۋەتلىك خەۋەرلەر