jumhur reisi rejep tayyip erdoghanning saylam bayanatnamisi we tashqi siyaset

tetqiqatchi jan ajunning témigha munasiwetlik analizi

jumhur reisi rejep tayyip erdoghanning saylam bayanatnamisi we tashqi siyaset

jumhur reisi rejep tayyip erdoghanning saylam bayanatnamisi we tashqi siyaset

jumhur reis rejep tayyip erdoghan hem özining hemde adalet we tereqqiyat partiyesining saylam bayanatnamisini élan qildi. saylam bayanatnamisi erdoghan we adalet we tereqqiyat partiyesining iqtisad, sehiye we ichki siyaset bolup nurghun sahede bergen wedilirini öz ichige alidu. bu saylam bayanatnamisi noqul 24-iyundiki saylamda jumhur reis rejep tayyip erdoghan qaytidin jumhur reis bolup saylanghan teqdirde türkiyening tashqi siyasettiki nishanliri we usulliri toghruluqmu bizge yip uchilarni béridu.

türkiyening tashqi siyasitide muhim orunda turidighan mesililerdin biri térrorizimgha zerbe bérishtur. jumhur reis rejep tayyip erdoghan 2016-yili 15-iyulda meydangha kelgen herbiy-siyasiy özgirish qozghashqa urunush herikitidin kéyin bayanat élan qilip, térrorizimgha qarshi küreshlerning türkiyening ichi bilenla cheklinip qalmay, türkiye sirtidiki térrorchilarghimu zerbe bérishni nishan qilghanliqini jakarlighanidi. deslep firat qalqini herbiy herikiti qozghap daéshni türkiye chégrasidin pütünley tazilighan türkiye armiyesi, uzun ötmeyla zeytun shéxiy herbiy herikiti qozghap süriyening afrin rayoninimu p k k –p y d térrorchiliridin tazilidi. bolupmu firat qalqini herbiy herikiti türkiyening térrorizimgha qarshi küreshide tutqan yéngiche usulining qanchilik toghra bolghanliqini  türkiye ichide daésh hujumlirining uzunghiche yüz bermesliki bilen ispatlidi. buningdin tashqiri türkiye ichide qoralliq saqchi qisimliri we istixbarat xadimliri nurghun térrorluq hujumining aldini aldi. zeytun shéxiy herbiy herikiti arqiliqlmu p k k –p y d térrorchilirining amanos taghliri arqiliq türkiyening hatay wilayitige soqunup kirishi tosup qélindi.

jumhur reis rejep tayyip erdoghan teripidin élan qilinghan saylam bayanatnamisi dairiside, 24-iyundiki saylamdin kéyin chégra sirtida qaytidin herbiy heriket élip bérilidighanliqi kütülmekte. nöwette iraqta térrorluq teshkilati p k k gha qarshi élip bériliwatqan herbiy heriketlermu saylamdin kéyin dawamlishidighandek turidu. shundaqla térrorizimgha zerbe bérish heriketliri dairiside süriyening shimaligha jaylashqan rayonlarda p k k- y p g térrorchilirigha qarshi herbiy heriket qozghash pilanimu küntertipke keldi.

saylam bayanatnamisida bolupmu türkiyening héchkimning xojayinliqini qobul qilmaydighanliqi we özgilerge xojayinliq qilish niyitining yoqliqi tekitlendi. türkiyening bu pozitsiyesi gherbtiki nurghun döletni biaram qilip kéliwatqan bolsimu, pütkül dunyada we rayonimizda dölet menpeetini chiqish qilghan halda heriket qilip kéliwatqan türkiyening musteqil tashqi siyasiti dawamlishidu. bolupmu jumhur reis rejep tayyip erdoghanning türkiyeni dunyawi küch süpitide teriplishi türkiyening nishanlirini ochuq körsitip béridu. shunisi éniqki, türkiye héchkimning xojayinliqini, akiliqini qobul qilmay kéliwatqanliqigha oxshash özgilermu akiliq we xojayinliq qilish niyiti yoq. türkiyening mustemlikini emes öz-ara hörmet we barawerlikke tayanghan munasiwetni asas qilghan halda afriqa qiteside yolgha qoyup kéliwtqan tashqi siyasiti buninggha ülge bolalaydu. türkiyening dölet omumiy ishlepchiqirish qimmitini asas qilghan halda eng köp yardem paaliyetlirini élip barghan dölet bolushi türkiyening tashqiy siyasitining insaniy ikenlikini körsitip béridu.

türkiyening aktip tashqi siyasitini izchil yolgha qoyalishi we tereqqiy qildurushi üchün türkiyening istiratégiyelik ehmiyiti téximu kücheytilishi we béqindiliq munasiwetlerning mumkinqeder ajizlishishi kérek. derweqe, jumhur reis rejep tayyip erdoghan teripidin élan qilinghan saylam bayanatnamisida mudapie sanaitimu muhim orunni igileydu. türkiye 2011-yildin buyan mudapie sanaet mehsulatliri éksportini %90 ashurup, dunya boyiche eng köp qoral éksport qilghan döletler qataridin orun aldi. bu arqiliq türkiye mudapie sanaitide sirtqa béqindiliqni %80tin %30ke chüshürüp ghayet zor netijige érishti, türkiyening yéqin kelgüside mudapie sanaitide téximu tereqqiy qilishi mölcherlenmekte. bolupmu uchquchisiz ayropilanlarni ishlepchiqirishta zor muweppeqiyetlerni qolgha keltürgen türkiye, bu sahede dunyaning diqqitini tartmaqta. türkiye dunyada uchquchisiz urush ayropilani ishlepchiqiralaydighan döletlerdin biri bolup qaldi. yene kélip jumhur reis rejep tayyip erdoghanning « insansiz tanka ishlepchiqirimiz »dégen sözi türkiyening ilghar téxnologiyelerde yéngi chüshenchilerni otturigha qoyalaydighan we yéngiliq yaritalaydighan muhim küch ikenlikining ispatidur.

türkiye mudapie sanaitide kücheyse tashqi siyasettiki nopuzinimu kücheytidu. dost we ittipaqdash döletlerge nisbeten qoral sétiwélishta ishenchilik shirikke aylanghan türkiye, xelqara bazarghimu kirdi. türkiye nöwette afriqa, pars qoltuqi we  ottura asiya döletliri, shundaqla malayshiyagha herbiy mashinilarni éksport qilidu. türkiyening yene «atak»namliq tikucharlarni we paraxotlarni pakistangha sétip bergendin sirt, qatarghimu «bayraktar»namliq uchquchisiz ayropilan éksport qilishi iqtisadining janlinishida, layihe we tetqiqat xizmetlirining küchiyishide, shundaqla tashqi siyasette téximu aktip bolushida muhim rol oynimaqta.  



مۇناسىۋەتلىك خەۋەرلەر