süriyede qetliam

tetqiqatchi jan ajunning témigha munasiwetlik analizi

süriyede qetliam

süriyening paytexti demeshiqning sherqiy ghute rayonigha qarashliq duma rayomida ximiyewi qorallar bilen qetliam élip bérildi, bu weqe dunya taratqulirida keng orun aldi. bu échinishliq weqede köpinchisi ayal we bala bolup nurghun adem jénidin ayrildi. tekshürüshlerge qarighanda, hujumda nirwa gazi ishlitilgen. süriyede ichki urush partilghan mezgillerning deslepki künliridila esed hakimiyiti öktichi qoralliq küchlerning tizgini astidiki sherqiy ghuteni hujum nishani qilip békitkenidi. esed qisimliri yéqinqi mezgillerde sherqiy ghuteni qattiq bombardiman qildi, bombardimanlarda sherqiy ghutediki nurghun doxturxana, mektep we jame weyran boldi.

sherqiy ghute jughrapiyelik jehettin tolimu muhim istiratégiyelik orungha ige rayon bolup, esed hakimiyitige nisbeten bu rayonni öktichilerdin tazilap qolgha kirgüzüsh hayati ehmiyetke ige hésablinatti. süriyede ichki urush partilghanliqigha 7 yil bolghan bolup, 7 yildin buyan esed qisimlirining qorshawi astida turuwatqan bu rayon, türkiye we rusiyening tirishchanliqi astida ötküzülgen astana söhbetliri dairisida hasil qilinghan toqunushsiz rayon kélishimi dairisige kirgüzülgen bolsimu, lékin rusiye, iran we esed sherqiy ghutede térrorchilarning barliqini ilgiri sürüp bu rayongha izchil hujum qilip keldi. qattiq bombardimanlar netijiside sherqiy ghutediki yerlik ahaliler we öktichiler rayonni tashlap kétishke, hetta rusiyege teslim bolushqa razi bolushup süriyening shimaligha qarap köchüshke mejbur bolushti.

sherqiy ghutediki bir qisim ahaliler tarqaqlashturulghandin kéyin, sherqiy ghutediki duma rayoni jeys el islam qoralliq küchlirining tizginige ötkenidi. rusiye jeys el islam qoralliq küchliri bilen esed hakimiyitini muresseleshtürüsh üchün arigha kirdi. rusiye bilen hasil qilinghan kélishimning rohiy boyiche, jeys el islam qoralliq küchliri dumada qélip amanliqini qoghdash wezipisini üstige élishi kérek idi. lékin esed hakimiyiti buni qobul qilmay turuwaldi, jeys el islam qoralliq küchliri bolsa dumadin chékinishni qetiy ret qilghachqa weziyet keskinliship ketti we dumagha ximiyewi qorallar bilen hujum qozghaldi. netijide nurghun adem öldi, jeys el islam qoralliq küchliri bolsa dumani tashlap süriyening shimaligha chékinshke mejbur boldi. jeys el islam qoralliq küchliri dumadin chékinip chiqmasliqning bedilini éghir tölidi, ular axiri dumadin chékinip chiqishni qobul qilishqa mejbur boldi. shundaq qilip esed hakimiyiti demeshiqning yénidiki duma rayonining tizginini melum derijide qolgha kirgüzgen boldi.  nawada jeys el islam qoralliq küchliri we duma xelqi rayondin chékinip chiqishni qobul qilmighan bolsa téximu éghir ziyan körülgen bolatti. buningdin burun jeys el islam qoralliq küchliri dumagha türkümlep qoral-yaragh yötkep dumaning mudapiesini kücheytkenidi, ularning yene süriye öktichiliri arisida xéli nopuzi bar idi. esed hakimiyiti herbiy jehettin küchlük bolghan jeys el islam qoralliq küchlirini asan bir terep qilalmaydighanliqini obdan biletti. chünki esed hakimiyiti burunmu darayya shehirini qolgha kirgüzüsh üchün éghir bedellerni töleshke mejbur bolghanidi. bu qétim esed hakimiyiti dumani quruqluqtin qolgha kirgüzüsh we jeys el islam qoralliq küchlirini bir terep qilishning teslikini obdan bilgechke, dumagha chiqimi az kétidighan ximiyewi qorallar bilen hujum qozghidi we melum derijide meqsitige yetti. urushta ximiyewi qoral ishlitish insaniy qimmet ölchemlirige zit idi, lékin esed hakmiyiti gherizige yétish üchün dumagha ximiyewi qorallar bilen hujum qozghashtin yaltaymidi.  

esed hakimiyitining ximiyewi qorallar ishlitishi xelqarada küchlük naraziliq peyda qilsimu, lékin esed az chiqim bilen  dumani qolgha kirgüzüp netijige érishti.  süriyede ichki urush partilghandin buyan 215 qétim ximiyewi qoral ishletken esed hakimiyitining xelqara jemiyetning bu ishqa tutqan soghuq, biperwa pozitsiyesini körüp téximu ghaljirlashqanliqi ilgiri sürülmekte. shundaqa diplomatiye jehette b d t xewpsizlik kéngishide rusiyening qollishigha érishken süriye hakimiyiti herbiy jehettinmu rusiye teripidin qoghdiliwatqanliqigha ishinip bu wehshiyane qilmishni sadir qilghan bolushimu mumkin. insaniy qimmet ölchemliri, exlaq pirinsiplirigha zit ishlar sadir boliwatqan we xelqara jemiyetning zulumgha, bésmgha süküt qilip turuwatqan bu mezgillerde, esedning dumani qolgha kirgüzüsh üchün ikilenmey ximiyewi qorallarni ishletkenlikige shahit bolup turuptuq.



مۇناسىۋەتلىك خەۋەرلەر