мераҗ қандили؛ бәндиниң аллаһқа йеқинлишиш тиришчанлиқи (авазлиқ)

түркийәниң барлиқ җамәлиридә бир туташ оқулидиған җумә хутбилири/ 15 - 2018

мераҗ қандили؛ бәндиниң аллаһқа йеқинлишиш тиришчанлиқи (авазлиқ)

мераҗ қандили؛ бәндиниң аллаһқа йеқинлишиш тиришчанлиқи

әзиз мумин қериндашлар! җүмә күниңлар вә мераҗ қандилиңлар мубарәк болсун!

бүгүн кәчтә һәммимиз бирликтә мераҗ қандилини қарши алимиз. рәһмәт вә мәғпирәт дәрвазилири пүтүн ечиветилгән бу кечигә бизни сазавәр қилғучи рәббимизгә чәксиз һәмду саалар болсун! мераҗ кечимиз мубарәк болсун. дөлитимиз вә пүтүн дунйа мусулманлири үчүн хатирҗәмлик, хәйрилик вә бәркәтниң вәсилиси болсун! амин!

әзиз қериндашлар! мәккидә мушрикларниң мусулманларға қиливатқан зулум сетәмлири чекигә йәткән, зораванлиқ бәрдшалиқ бериш чекидин һалқип кәткән чағлар иди. мусулманларға 3 йил бойичә имбарго йүгүзүлүп, һәр түрлүк алақә мунасивәтләр пүтүнләй узуп ташланған иди. ахири ембарго ахирлашқан күнләрдә болса, пәйғәмбәр әләйһиссалам өзини даим қоллап қоғдап келиватқан тағиси әбу талибтин, андин әң йахши көридиған айали һәзрити хәдичә анимиздин айрилип қалди. азаб қәлбләрни чирмап, үмитләр өчүшкә башлиған әшу күнләрдә аллаһ таала пәйғәмбәр әләйһиссаламни өз һозориға қобул қилип, исра вә мераҗ сәпири билән шәрәпләндүргән иди.

пәйғәмбәр әләйһиссалам бир кичидә туйуқсизла мәсҗиди һәрәмдин мәсҗиди әқсаға барған болуп, «исра» дәп аталған бу сәпәр, йуқириқи айәттә мундақ тәриплиниду:

«аллаһ таала пактурки, у өз қудритиниң дәлиллирини көрситиш үчүн, бир кечидә бәндисини мәсҗиди һәрамдин әтрапини бәрикәтлик қилған мәсҗиди әқсаға елип кәлди. аллаһ һәқиқәтән һәммини аңлап турғучидур вә һәммини көрүп турғучидур»[1]

мераҗ болса, рәһмәт вә һекмәт билән толған шу кечиси пәйғәмбәр әләйһиссаламниң мәсҗиди әқсадин көкләргә йүксилип, аллаһ тааладин вәһий алғанлиқидур[2].

әзиз мөмин қериндашлар!

мераҗ؛ аллаһниң дәвитини қобул қилип, бәндичиклик вәзиписини урунлаш вә һәр қәдәмдә аллаһқа йеқинлишиштур.

мераҗ؛ маддиийәттин узақлишип, мәнивийәткә шуңғуш, пани нәрсиләрдин ваз кечип, мәңгү мәвҗут болғучиға йүзлиништур.

мераҗ؛ қәлб дунйайимизда қилған сәпәр арқилиқ иманимизни күчләндүрүш вә сиддиқ мақамиға еришиштур. 

мераҗ؛ худди пәйғәмбәр әләйһиссаламниң мубарәк сәпиридикигә охшаш, мәккә билән қуддус оттурисидики муқәддәс риштини қоғдаштур. чүнки қуддус бизниң көз қарчуқимиз, тилимиздики дуа, йүрикимиздики дәрттур. қуддус вә мәсҗиди әқса бизгә пәйғәмбиримизниң аманитидур. муминләр шуни йахши билидуки, мөмин мераҗсиз, мераҗму мәсҗиди әқсасиз болмайду.

пәйғәмбәр әләйһиссаламни чоңқур қайғудин қутқузуп, тәсәлли болған мераҗ бизгә, дрәт - әләмни, чарисизлиқ вә үмитсизликни бир чәткә чөрүп ташлап, йеңидин йолға атлинишни өгитиду. һәр қандақ қейинчилиқ билән биргә бир асанлиқниңму болидиғанлиқиға ишинишни, рәббимизниң рәһмитидин үмид үзмәсликни тәлим бериду. мераҗни йахши чүшүнүп йәткән мөмин заман вә маканларниң йиганә игиси болған улуғ аллаһниң бирликигә, каттилиқиға вә әбидийликигә шаһит болиду. мираҗни үлгә алған хәлқ болса, һәқ, адаләт, дурустлуқ, көйүм - шәпқәт, қериндашлиқ вә вападарлиққа охшаш пәзиләтләрни йүксәлтиду.

әзиз қериндашлар, рәббимиз исра сүрисидики илаһий пиринсиплар арқилиқ һәм иман, һәм әхлақ нуқтисидин камаләткә йетишимизни мәқсәт қилиду. исра сүриси бизгә аллаһқа шерик қошмаслиқни пәқәт униңғила ибадәт қилип, униңдинла йардәм сорашни, ата аниға һөрмәт филип, йахши муамилә қилишни вә уларниң дуасини елишни тәлим бериду. уруқ туғқанларға, мусапир, йоқсулларға йахшилиқ қилишни, бехиллиқ қилмаслиқини, исрапхорлардин болмаслиқини тәвсийә қилиду. бу сүридә, бир мـөминни мераҗқа чиққандәк йүксәкликкә игә қилидиған әмәлләрниң, турмуш қейинчилиқидин қорқуп өз пәрзәнтлирини өлтүрмәслик, зинадин узақ туруш, һеч кишиниң җениға замин болмаслиқ, йетимниң мелиға қол азатмаслиқ,  бәргән вәдисигә әмәл қилиш, тараза вә өлчәмдә кәм бәрмәслик, даим тоғра дуруст болуш, билмигән нәрсиниң арқидин қариғуларчә әгәшмәслик, қәтий мәлумат болмай туруп һөкүм чиқармаслиқ, йәр йүзидә гадийип йүрмәслик, кибир вә мәғрурлуқтин узақ туруш икәнлики тәкитлиниду. чүнки буларниң һәммиси рәббимиз йахтурмайдиған әмәлләрдур.

әзиз қериндашлар! пәйғәмбәр әләйһиссалам мераҗдин бизгә һәдийә билән қайтқан[3] болуп, пәйғәмбәр әләйһиссалам «күзүмниң нури» дәп тәриплигән 5 вақит намаз, дәл мераҗниң һәдийәсидур. намаз бизниң мераҗимиздур. намаз бизниң тирилишимиз вә ниҗатлиқимиздур. бизләр намаз арқилиқ һәр түрлүк йаманлиқлардин сақлинип қалимиз. мәсчитләрдә өзара учришимиз. дәл вақтида қилған намазлиримиз әң хәйрилик әмәллиримиз болиду[4].

сулайман чәлиби мәвлүтидә, намазниң мөминләрниң мераҗи икәнликини муну мисралири билән тилға алған иди:

сән мерач қилип әттиң бизгә нийаз

үммәтниң мераҗини қилдиң намаз

мераҗниң йәнә бир һәдийәси, аллаһқа шерик қошмиған кишиниң гунаһлириниң мәғпирәт қилинидиғанлиқи вә ахирида җәннәтткә киридиғанлиқиниң хуш хәвиридур.

мераҗниң 3һәдийәси болса, бәқәрә сурисиниң «амәннәррусулу» дәп башлинидиған ахириқи айәтлири болуп, бизләр һәр күни хуптән намизидин кейин уни оқуймиз. иманимизни тилға алимиз, рәббимиз бизгә өгәткән дуалар арқилиқ униңға йалвуримиз вә бағлинишлиқимизни ипадиләймиз.

хутибимизни мерач һәдийәси болған бу айәттики дуалар билән ахирлаштурмақчимиз.

«и пәрвәрдигаримиз! әгәр биз унтусақ йаки хаталашсақ, бизни җавапкарлиққа тартмиғин. пәрвәрдигаримиз! бизгә биздин илгирикиләргә йүклигиниңгә охшаш еғир йүк йүклмигин, пәрвәрдигаримиз! көтиришкә тақитимиз йәтмәйдиған йүкни бизгә артмиғин, бизни кәчүргин, бизгә мәғфирәт қилғин, бизгә рәһим қилғин, сән бизниң игимизсән, кафирларға қарши бизгә йардәм қилғин»[5] амин!!!

 


[1] - сүрә исра, 1айәт

[2]  - сүрә нәҗимниң 1- айтидин 18айәтлиригичә қаралсун

[3]  - муслим, иман баби, 279һәдис

[4]  - бухари, тәвид баби, 48һәдис

[5]  - сүрә бәқәрә, 286 - айәт



مۇناسىۋەتلىك خەۋەرلەر