türkiyening afriqa siyasiti

jan ajunning témigha munasiwetlik analizi

türkiyening afriqa siyasiti

türkiyening afriqa siyasiti

türkiye «köp yönilishlik siyaset chüshenchisi» boyiche heriket qilghandin buyan, afriqa bolup nurghun jayda yéngi ishlarni royapqa chiqardi. afriqa siyasiti dairiside bolsa türkiye nurghun yardem paaliyetlirini élip bardi, déplomatiyelik munasiwetlerni kücheytip istiratégiyelik utuqlargha érishti. türkiyening «mustemlikchilik»idiyesi bilen heriket qilmay, afriqa döletliri bilen öz-ara menpeetke tayanghan asasta munasiwet ornitishi türkiyening afriqida netijige érishishining asasliq sewebliridin hésablinidu. jumhur reis rejep tayyip erdoghanning aljriye, moritaniye, sénégal we mali qatarliq döletlerde ziyarette bolushi emeliyette türkiye bilen afriqa döletliri arisidiki iqtisadiy we istiratégiyelik hemkarliqni kücheytish yolida tashlanghan muhim qedemdur.

 

türkiyening afriqa döletliri bilen bolghan soda sommisi 15 yil ichide 6 hesse éship 17 milyard 500 milyon dollargha yetti. türkiye shirketlirining afriqa döletlirige salghan meblighi 2003-yili 100 milyon dollar bolghan bolsa, 2017-yili 6 milyard 500 milyon dollargha chiqti. jumhur reis rejep tayyip erdoghanning  bu qétimqi  afriqa ziyaritidimu nurghun soda kélishimi imzalnishtin bashqa, döletler arisidiki soda munasiwetlirini kücheytish meqsitide yéngi nishanlar békitildi. mesilen, türkiye bilen sénégal arisidiki 250 milyon dollarliq soda omumiy sommisini 400 milyon dollargha yetküzüsh nishan qilindi.

 

türkiyening afriqa siyasitining utuqluq bolushining eng chong sewebliridin biri insaniy yardem siyasitidur. türkiyening afriqa siyasiti qandaqtur gherb döletlirining mustemlikchi idiyesi boyiche emes, belki «öz-ara menpeet yetküzüsh idiyesi»ge asasen shekillenmekte. jumhur reis rejep tayyip erdoghan aljiriyediki waqitida aljiriyelik bir muxbir erdoghandin: «türkiye aljiriyeni mustemlikisi dep qaramdu» dep soal soridi. erdoghan bu soalgha: «undaq bolghan bolsa idi, siz manga soalni firansuzche emes türkche sorighan bolattingiz?»dep jawab berdi, erdoghanning bujawabi türkiyening afriqa siyasitining gherb döletlirining mustemlikchi idiyesidin tamamen perqlinidighanliqi körsitip béridu. türkiyening milliy ishlepchiqirish omumiy qimmitige nisbeten dunya boyiche eng köp insaniy yardemlerni qilghan dölet bolushi türkiyening insaniy tashqiy siyasetke qanchilik ehmiyet béridighanliqini körsitip béridu. acharliq, qurghaqchiliq we namratliqqa qarshi küreshlerde aktip rol oynap kéliwatqan türkiye yene urushning ziyanigha uchrighuchilar bilen bimarlarghimu yardem qolini uzatmaqta.

jumhur reis rejep tayyip erdoghanning repiqisi emine erdoghan türkiyening insaniy siyasitini mundaq xulasilidi: «qurghaqchiliq afriqining teqdiri bolushi mumkin, biraq acharchiliqtin ölüp kétish hadisiliri teqdiri emes. afriqida siyasiy muqimliq berpa qilish üchün xelqaraliq teshkilatlirini seperwer qilish  qandaq muhim bolsa , afriqa xelqining özige bolghan  ishenchisini ashurush üchünmu küch chiqirish oxshashla muhimdur. »

türkiyening afriqa siyasiiti dairiside insaniy yardem paaliyetliridin tashqiri türkiye armiye bash qomandanliq ishtabi, iqtisad ishliri ministirliqi, tereqqiyat ishliri ministirliqi, maarip ministirliqi, xezine ishliri idarisi, kolléktip turalghulashturush idarisi, apet we jiddiy ehwallargha taqabil turush idarisi, aliy maarip kirédit we yurtlar idarisi, türkiye qizilay saxawet jemiyiti, bash ministirliqqa qarashliq  tashqi türkler we qérindash türkiy xelqler bashqarmisi we yunus emre weqpisi qatarliq orunlarmu muhim rol oynimaqta. afriqida türkiyening resmiy orun we idare-jemiyetliri nurghun pilan-layiheni ishqa ashurdi, buninggha mas halda türkiyening ammiwi teshkilatlirimu afriqining bir qisim döletliride bezi muhim layihelerni royapqa chiqardi. qisqisi, türkiye bilen bir qisim afriqa döletliri arisidiki munasiwetler kücheymekte.

türkiye shirketliri afriqa döletliride bolupmu qurulush-binakarliq saheside zor netijilerni qolgha keltürdi. bu nöwet jumhur reis rejep tayyip erdoghan türkiye qurulush-binkarliq shirketliri teripidin qurulush qiliniwatqan jaylarni ékskursiye qildi.

türkiyening afriqa siyasitidiki yene bir muhim mesle fethullahchi térrorluq teshkilatigha tewe mektep we orunlar bolup, türkiye afriqa döletliri bilen hemkarliq ornitip bu teshkilatqa tewe mekteplerni taqiwétip türkiye maarip weqpisige ötküzüwélish üchün tirishmaqta. türkiye maarip weqpisi tunis, tanzaniye, sudan, somali, sénégal, san tomé we pirinsipi, sérraléon, sénégal, nigér, moritaniye, mali, kongo, gambiye, chad we jibuti qatarliq döletlerdiki 88 dek mektepte telim-terbiye xizmetliri bilen shughullanmaqta.



مۇناسىۋەتلىك خەۋەرلەر