мөтидил ғәрб еһтийаҗи

дунйа көзники (10)

мөтидил ғәрб еһтийаҗи

мөтидил ғәрб еһтийаҗи

 

«мөтидил ғәрб еһтийаҗи»

 дунйа көзники (10)

(пирофессор доктор қудрәт булбул)

түркийә авази радийоси: «дунйаға нәзәр» йәни «дунйа көзники» намлиқ пирограммимизниң бүгүнки санида әнқәрә йилдирим бәйазит университети сийасий пәнләр факултети башлиқи пирофессор доктор қудрәт булбулниң «мөтидил ғәрб еһтийаҗи»темилиқ анализини диққитиңларға сунимиз:

 

тарих илми؛ ибрәт елинғандила андин инсанийәт үчүн интайин пайдилиқ илим болиду. әмма әпсуски биз тарихтин дәрс алмаймиз. өтмүштә йүз бәргән азабларни өлүмләрни вә зулумларни толиму тиз унтуп кетимиз.

 

вәһший ғәрбтин мөтидил ғәрбкә

 

алдинқи бир әсирдила башқа һеч нәрсисини демигәндиму, ғәрб дунйаси екиспалататсийә қилиш мәқсити билән тарихта йүз бәргән барлиқ урушлардин көп өлүм кәлтүрүп чиқарған, қан вә көз йеши еқитқан 2 чоң дунйа урушиға сәвәб болди. өзлири сәвәб болған 1  - вә 2дунйа урушидин ибрәт елиши уруштин кейин болсиму ишқа ашти. болупму йавропа қиммәт қарашларға йүзләнгән сийасәтләрни йаритишқа башлиди. йавропа иттипақида шәкилләнгән, йавропа һәмкарлиқи, ортақлиқи, әркинликлири, кишилик һоқуқ вә демократийәни алдинқи пиланға чиқириған сийасәтлири йавропа райониға хатирҗәмлик елип кәлди.

мөтидил ғәрбтин вәһший ғәрбкә

 

бирақ бүгүнки күндә йетип кәлгән нуқтида дунйа қайтидин тәһдиткә майил бир дунйаға йүзләнмәктә. америка, шималий корейә вә русийә тәрипидин елан қилинған йеқинқи байанатлар, гойа қарши тәрәпни йоқутуш үчүн кимниң техиму көп химийәлик вә йадролуқ бомбиларға игә икәнлики, кимниң һәммидин бурун етиш конупкисиға басалайдиғанлиқи һәққидә бир - бириси билән мусабиқиға чүшүватқандәк көрүнүшләргә шаһит болмақтимиз.

ғәрбтики кишлик һоқуқ, әркинлик, көп хиллиқ, етиқад әркинлики, охшаш болмиған турмуш шәкиллиригә һөрмәт қилиш... қатарлиқ қиммәт қарашлар күнсири техиму начарлишишиқа башлимақта. исламға вә көчмәнләргә өчмәнлик қилиш еқими күнсири күчәймәктә. германийә ички ишлар министирлиқиниң санлиқ мәлуматлириға асасланғанда, 2017йилидила германийәдә мусулманларға қарита 950 қетим һуҗум қилиш вәқәси йүз бәрди[1]. йәни бир йилда 950 қетим һуҗум. шәрқтә йаки латин америкида вә йаки бирәр мусулман дөләттә бу һуһуҗмларниң %10 пәрсәнти хиристийан йаки йәһудийларға қарши йүз бәрсә, дунйаниң қандақ инкас қайтуридиғанлиқини тәхмин қилалайсиз. һеч шүбһисизки, ундақ болушини қәтий арзу қилмаймиз. чүнки ғәрбтики өчмәнлик вә һуҗумлар башқа дөләтләр үчүн һәргизму үлгә болмаслиқи лазим.

ғәрб дунйасидики мусулмларға қаритилған һуҗумлар әпсуски, йалғуз германийәгила хас әмәс. пүтүн ғәрб дунйаси бу хил вәқәләрни садасиз шәкилдә нәзәрдин сақит қилип кетиватмақта. йавропа вә америкида йеқинқи мәзгилгә қәдәр башқа турмуш шәклигә игә кишиләр өзлирини бундақ еғир тәһдит астида һес қилип бақмиған иди. нурғунлиған ғәрб дөләтлири зулумға учриғучиларға, игә чақисизларға вә панаһланғучиларға қарита бир тәрәптин панаһлиниш һоқуқини қейинлаштуриватқан болса, йәнә бир тәрәптин, қәтһуллаһчи террорлуқ тәшкилати, п к к, д һ к п җ ға охшаш өз дөлитидә һәр түрлүк җинайәтләрни өткүзгән инсанийәтниң қатили террорлуқ тәшкилатлириниң әзалириға қарита өзидин панаһлиқ телиши үчүн гойа тәклипнамә әвәтмәкчи болғандәк ишларни қилмақта. дунйада террорчиларниң бундақ панаһҗайиға айланған башқа дөләтләрму бармиду? растини ейтсам, җавабиға қизиқип қиливатимән.

йәнә бир тәрәптин ғәрбтики әркинлик сөйәр, көп хиллиқни, демократийәни қоллайдиғанларниң болса, барғанчә садаси қисилмақта. әркинлик сөйәр, көп хиллиқни вә демократийәни қоллайдиған партийәләр бәзи дөләтләрдә өз алдиға һакимийиәт қоралмай, бирләшмә һакимийәтләрни қурушқа мәҗбур болмақта. әмдиликтә ғәрбтә мөтидиллиқтин узақ, өз дөләтлиридики пәрқлиқ күлтүргә игә кишиләргә, қошнилириға вә райондики башқа дөләтләргә техиму көп тәһдит салалайдиған рәһбәрләр алдинқи пиланға чиқмақта.

 

бир дәмлик болсиму тәсәввур қилип беқиң! пүтүн инсанийәтни йоқутуп ташлаш қодритигә игә йадро вә химийәлик қораллар әгәр ашу ашқун еқимларниң һөкүмитигә вә башқурушиға өтүп кәтсә, тинчлиқ, һәмкарлиқ, адаләт, әркинлик, кишилик һоқуқ дегән терминларниң орнини нәпрәт, чәткә қеқиш, йатлаштуруш, айримчилиқ, йоқутуп ташлаш, қатарлиқ терминлар игләллимәсму? ундақ чағда өзигә охшаш қарашта болмиғанларни инсан қатаридиму көрмәйдиған радекал ғәрблик рәһбәрләрниң қоллирида бу қораллар қандақ ишлитиләр?

демиисму буни тәсәввур қилишниң өзиму интайин қорқунтчлуқ, шундақ әмәсму?

бу қоралларниң 1вә 2дунйа уруши мәзгилидә бунчә қорқунчлуқ сәвийәдә әмәсликигә қаримастин, қандақ чоң вәйранчилиқларни елип кәлгәнлики һәммимизгә айан.  әгәр бу қоралларниң бүгүнки йоқ қилиш иқтидарини ойлишидиған болсақ, әгәр ашқун еқимларниң алқиниға өтүп кәтсә, қийамәт қопидиғанлиқи ениқ.

мана бәзи һәддини билмәсләр һазирдин башлапла «тәңриниң алқинидин қийамәтни тартип елиш» йаки «тәңрини қийамәткә зорлаш» дегән темиларда мақалиларни йазмақта. бүгүнки күндә өз дөлитидики охшимаслиқларни йоқутуш үчүн кишилик һоқуқларға, әркинликләргә, аләмшумул қиммәт қарашларға зит һәр түрлүк бәлгилимиләрни йолға қойушни рава көрүватқанлар, әшу күчләр алқинға өткәндин кейин сүкүт қилип турларму?

бирақ тарих һәргиз ундақ демәйду. йәһудийлар ирқий қирғинчилиқидин кейин, бу хил идийәдики кишиләрниң өз дөлити вә районини қандақ атәшниң ичигә атқанлиқи һәммимизгә мәлум.

ғәрбтики йүзлиниш кәлтүрүп чиқириватқан тәһдитләр бунчә йеқин вә җиддий туруғлуқ икән, мөтидил ғәрб әмәс, бәлки мөтидил ислам һәққидики талаш -тартишлири техиму бәк күнтәртипкә елип келинмәктә. (мөтидил ислам һәққидә айрим тохтилип өтимиз) ваһаләнки йавропа вә америкидики радекал өзгиришләр һәммини әндишигә салмақта. бу ашқунлуқлар йалғуз мунасивәтлик дөләтләргила әмәс, пүтүн дунйаға тәһдит болмақта.

мана бу нуқтидин йавропада оңчил вә солчил партийәләрниң авазға еришиш нисбитиниң төвәнләп кетиши, әркинликни, көп хиллиқни вә демократийәни қоллайдиғанларниң садалириниң барғанчә қисилишини, йалғуз йавропаниңла кәлгүсигә нисбәтән қайғулуқ дегили болмайду. чүнки радекал еқимларға тәслим болған йавропаниң қәйәргичә тозуп кетләйдиғанлиқини һәр әсирдә бир қетим көрүп келиватимиз. шуңлашқа йәр шаридики әркинлик вә тинчлиқ сөйәр һәр қайси еқимлар, дунйаниң тинчлиқи вә мөтидил ғәрбни йаритиш үчүн бирликтә һәмкарлишип хизмәт қилишқа тоғра келиду.

һөрмәтлик радийо аңлиғучи қериндашлар! йуқирида йилдирим бәйазит университети сийасий пәнләр факултети башлиқи пирофессор доктор қудрәт булбулниң мәслигә мунасивәтлик анализини диққитиңларға сундуқ. келәр һәптә йәнә охшаш вақитта, йәнә башқа анализлирини диққитиңларға сунимиз. қайта көрүшкичә аман болғайсиләр хәйир хош!!

(аптори: йилдирим бәйазит университети сийасий пәнләр факултети башлиқи пирофессор доктор қудрәт булбул)

 

   

 


[1] - (http://www.spiegel.de)



مۇناسىۋەتلىك خەۋەرلەر