p k k –y p g bilen daéshning munasiwiti

térrorluq teshkilatliri p k k - y p g bilen daéshning munasiwiti toghrisida

p k k –y p g bilen daéshning munasiwiti

térrorluq teshkilatliri p k k –y p g bilen daésh  arisida toqunush yüz bérip uzun ötmeyla ularning arisidiki heqqiy munasiwet ashkare boldi. ularning arisidiki munasiwet eslide öz-ara menpeet yetküzüshke tayinatti, bu ehwalni bezi musteqil we biterep menberlerdin ögenduq.

p k k – y p g bilen daésh arisidiki munasiwetke töwendiki ehwallar ispat bolalaydu: p k k – y p g raqqe shehirini bésiwalghanda daésh térrorchiliri p k k liqlar bilen aldin kélishken boyiche top-top halda aptobuslargha minip sheherni tashlap ketti, bu ehwal widéogha élindi we tarqaldi. 2014-yili daésh térrorchiliri raqqeni ishghal qiliwélip paytext qiliwalghanidi, 2017-yili öktebir éyigha kelgende p k k – y p g térrorchiliri amérika we xelqara ittipaqdash qisimlarning yardimi bilen  raqqeni asanla daéshchilarning changgilidin tartiwaldi. netijide daésh térrorchiliri aptobuslargha minip marqada, el suwar we deyr-ez zor rayonlirigha yötkeldi. bu ishlarning hemmisi daésh térrorchiliri bilen p k k- y p g térrorchilirining aldin kélishkini boyiche bolghanliqi melum. ikki térrorluq teshkilati arisidiki kélishim we daéshchilarning atalmish paytextini tashlap bashqa rayonlargha yötkilishi toghrisida BBC muxbirliridin kiwintin sommérwillé we reim dalat mexsus xewer ishlep chiqti.

raqqede p k k – y p g bilen daésh arisida hasil qilinghan kélishimni amérika bilen xelqara ittipaqdash qisimlirimu étirap qilghan. amérika mudapie ministirliqi-péntagon bayanatchiliridin érik paxon térrorluq teshkilatliri arisida imzalanghan bu kélishimning tamamen yerlik xelqning bixeterlikini qoghdash üchün tüzülgenlikini ilgiri sürüp «shiriklirimiz bilen her waqit kélishelishimiz mumkin emes. lékin biz ularning öz mesililirige chare tépish usullirigha hörmet qilimiz» dédi. buningdin bashqa, xelqara ittipaqdash qisimliri bayanatchisi oféstir riyan dillonmu twittér adrésida bu toghrisida uchur yézip bu ehwalning «sir»emeslikini yazdi.

2017-yili 15-noyabirda türkiyege teslim bolghan we arqidinla engliyede chiqidighan waqit gézitining ziyaritini qobul qilghan s d g bayanatchisi talal silo, teshkilatining raqqede kélishim tüzülüshtin ilgiri oxshash kélishimni menbichtimu tüzgenlikini bildürdi. silo p y d –y p g térrorchilirining menbichni tashlap ketken daésh térrorchilirigha tizgini astidiki rayonlardin erkin ötelishi üchün 200 dollarliq sayahet kinishkisi satqanliqinimu éytti. s d d teshkilatining bashliqi shahin jiloning amérika bilen kélishkenlikini we menbichning «azad» qilinidighanliqi élan qilinishtin ilgirila 2000 daéshchining yerlik xelqni qalqan qilip sheherdin chiqishigha ruxset qilinghanliqini alahide eskertken  silo, s d g bilen amérikining daésh térrorchilirining bixeterlikini qoghdap jerablusqa kétishige ruxset qilishining amérika bilen s d g arisida hasil qilinghan tunji kélishimining rohiy boyiche bolghanliqini tekitlidi. yene bir kélishimning firat deryasidiki tabqada hasil qilinghanliqini éytqan talal silo, shahin jiloning p y d – s d g gha wakaliten amérikiliqlar bilen körüshkendin kéyin daésh térrorchilirining bixeter qaytishigha ruxset qilinghanliqini bildürdi.

bu ehwallardin daésh bilen p y d – y p g arisida öz-ara menpeetke tayanghan munasiwet barliqini asanla körüwalalaymiz.

talal silo anadolu agéntliqining ziyaritini qobul qilip p k k ning deyr ez-zor we hasekediki néfitni  qandaq bashqurghanliqi toghrisidiki soalgha mundaq jawab berdi: «y p g we p k k 2012-yili remeylandiki néfit quduqlirini ishghal qiliwalghandin kéyin bashqurushqa bashlidi. deslep bu quduqlardin qézip chiqarghan néfitlarni daéshning tizgini astidiki rayonlardin éksport qilatti, p k k kattibashlirining jezirediki pul hésablirigha eli sheyr isimlik shexs qaraytti, eli sheyr bolsa kamishlida yashaydu. bu shexs p k k kattibashliri bilen biwaste alaqe qilidu, néfit kélishimi tüzülgende bu shexs choqum sorunda hazir bolidu. néfittin qanchilik kirim  bolidighanliqini peqet bu shexsla bilidu, bu p k k ning siridur. eli sheyr 2012-yildin buyan néfit éksport qilip kelmekte, burunlarda néfit éksporti peqet daéshning tizgini astidiki rayonlardin élip bérilatti, esed qisimlirining oféstirliridin el-qatirji p k k din néfit import qilishqa mesul, hetta shahin jiloningmu bu ishqa arishalmaydighanliqini déyishti. néfit mesilisi  p  k k ning siri idi. men xéli sürüshte qilip bu ishlardin xewer taptim, teshkilat néfittin kélidighan pullarni deslep liwan banklirida hésawat achturghan ademlirining hésawatigha ewetetti, arqidin yawropagha yötkeytti. bu ishqa arilashqanlarning hemmisi p k k liqtur. bu ish biz oylighandinmu chong, her küni yüzlerche néfit mashinliri bilen néfit yötkiletti. »

p k k –y p g kéyinche deyr-ez-zor rayonida ishghal qilmishlirini bashliwetti, daésh térrorchiliri bolsa istiratégiyelik jehettin tolimu muhim hésablinidighan jaylarni bir pay oqmu atmay p k k – p y d  térrorchilirigha qosh qollap ötküzüp berdi, bu ehwalni qandaq chüshinish mumkin? bu ehwal sizni oylandurmamdu?

p k k – y p g deyr-ez zor shehirige hujum qilish jeryanida daésh térrorchiliri bilen yene kélishti. kasiyon (Qasioun) xewer agéntliqi teripidin kélishim tékisti élan qilindi. mezkur kélishimde ikki térrorluq teshkilati oq chiqirishni toxtitish toghrisida kélishken. kélishim netijiside p k k –y p g  daéshning tizgini astidiki rayonlargha hujum qilishni toxtatti, daésh térrorchiliri bolsa rayonni p k k – y p g liqlargha ötküzüp bérip süriyening sherqtiki rayonlirigha chékindi, p k k – y p g térrorchiliri bolsa deyr ez-zor shehirining sherqini asanla ishghal qildi.

süriyede p k k – y p g ning ishghal qilmishlirigha sharait yaritip bérilgendin sirt, türkiyege qarshi daésh térrorchiliri bilen her türlük kélishim imzalanmaqta. p k k – y p g ning raqqe we deyr ez-zordiki atalmish türmiliridiki daésh térrorchiliri türkiyege qarshi térrorluq qilmishliri sadir qilish sherti bilen qoyup bérildi. daésh térrorchiliri türkiyege aktip halda hujum qilmisimu, lékin türkiye eskerliri turuwatqan idlib we firat qalqini herbiy herikiti élip bérilghan rayonlargha soqunup kirip türkiyege tehdit shekillendürmekte. buningdin sirt, p k k – y p g térrorluq teshkilati yuqirida ismi qeyt qilinghan shexslerni aldigha chiqirip xelqarada türkiyeni daésh bilen «til biriktürgenliki»toghrisida tetür teshwiqat élip barmaqta.

térrorluq teshkilati p k k – y p g zeytun shéxi herbiy herikiti sewebidin türkiye armiyesi bilen erkin süriye armiyesige qarshi urush qilish sherti bilen afrin türmiliridiki daésh térrorchilirini qoyup bérishke bashlighan. buningdin bashqa, bu ehwal toghruluq chiqqan yéngi xewerlerge qarighanda p k k – y p g ning béshini soqushqa yer tapalmaywatqan daésh térrorchiliridin paydilinish üchün ulargha yaxshi turmush wede qilghan, shuning bilen daéshchilarning bir qismi firat deryasining sherqidin afringha yötkelgen.

memliketlirige qaytalmighan lékin jengge mahir bomba yasiyalaydighan qabil daéshchilardin p k k – y p g térrorchiliri ustiliq bilen paydilanmaqta. hetta p k k – y p g térrorchiliri daéshchilargha özliri üchün ishlise alaqidar orunlar bilen alaqe qilip térrorchilar tizimlikidin isimlirini chiqirip tashlashqa wede bergen. bu ehwaldin daéshqa « zerbe bériwatqan » amérika we yawropa döletliri bolup nurghun dölet qollap kéliwatqan p k k –y p g ning ikki yüzlümichilikini we menpeeti üchün idiye, dunya qarash jehettin özige tamamen zit bolghan daéshtek teshkilat bilenmu til biriktüreleydighanliqini körüwalalaymiz.

p k k – y p g ishghal qiliwalghan rayonlarda étnik tazilash élip bérish, rayonning nopuz qurulmisini özgertish gherizide ereb we türkmen nopusini köchüp kétishke mejburlimaqta. p k k –y p g térrorluq teshkilati atalmish türmiliridiki gépini anglimaydighan daésh térrorchilirinimu köchüshke mejburlighan kishilerning arisigha kirgüzüp türkiyege ewetmekte. shundaqla, térrorluq teshkilati yene arisida daéshchilar bolghan musapirlar topini türkiye-süriye chégrasidiki tunéllar arqiliq türkiyege yollimaqta.

amérikidiki « Nation » (dölet, millet)zhurnilining 2017-yili 9-féwralda taratqularda élan qilinghan doklatida p y d – y p g ning süriyening shimalida urush jinayiti sadir qilghanliqi we on minglarche insanni yurt-makanliridin qoghlap chiqarghanliqi bildürüldi. y p g ning süriyening shimalidiki rayonlarda on minglarche ereb we kürt (kord)ahalini sürgünge mejburlap urush jinayiti sadir qilghanliqi eskertilgen doklatta diqqet tartidighan mundaq nuqta bar: y p g ning rayonda daésh bilen urush qilmighanliqi, eksiche daésh bilen toqunushqan küchlerge tosalghu bolghanliqi toghrisida melumatlar bar. mezkur doklatta yene p y d – y p g ning daésh bilen til biriktürgenlikimu alahide eskertilgen.



مۇناسىۋەتلىك خەۋەرلەر