misirdiki ölüm jazaliri we yéqinlishiwatqan saylamlar

misirda bir hepte ichide 19 mehbusqa bérilgen jazaning ijra qilinishi, kishilerning diqqitini ixwangha merkezleshtürüshige seweb boldi.

misirdiki ölüm jazaliri we yéqinlishiwatqan saylamlar

türkiye penjirisidin ottura sherqqe nezer(2)

türkiye awazi radiyosi: misirda bir hepte ichide herbiy sot teripidin ölümge buyrulghan we barliq edliye organlirigha erz qilish yolliri étilgen 19 mehbusqa bérilgen jazaning ijra qilinishi, kishilerning diqqitini ixwan (musulman qérindashlar teshkilati) gha merkezleshtürüshige seweb boldi.

sina yérim arilida yüz bergen térrorluq hujumi sewebidin sotqa tartilghan 15 kishini ölümge buyrush hökmi2017-yilning axirqi heptiside 26-dékabir ijra qilinghan waqitta kefr eshsheyx shehiride yüz bergen bomba hujumining jawabkari dep tutulghan töt mehkumgha bérilgen ölüm jazasi, aridin peqet bir hepte ötüpla 2018-yil 2-yanwar ijra qilindi.

bir hepte ariliq bilen ölümge höküm qilinip, jazaliri ijra qilinghan bu mehbuslarning térrorluq teshkilati we beyt emaqdisqa oxshash ashqun teshkilatlarning ezaliri ikenliki élan qilindi. heqqide ölüm jazasi bérilip derhal ijra qilinghan birinchi guruppa bolghan 15 mehbusning ichide «ixwan» ezasi bolghan yaki bu teshkilat bilen yéqin munasiwiti bolghan kishilerning bar-yoqluqi toghrisida héchqandaq bayanat élan qilinmidi. bir hepte ichide qahire dairiliridin mezkur mesile toghrisida resmiy yaki gheyriy resmiy ishenchlik melumatqa érishish mumkin bolmidi.

peqet aridin bir hepte ötkendin kéyin, 2-yanwar (seyshenbe) seherde we oxshashla iskendiriye burj elereb türmisidiki töt mehbusqa bérilgen ölüm jazasi ijra qilinghandin kéyinla, ehwal qismen özgerdi.

misirning sirtidiki ixwangha yéqin bolghan taratqu organliri mesilini téximu oxshimighan usulda munazire qilishqa we ölüm jazasi ijra qilinghan mehbuslarning sot basquchlirini tenqid qiilshqa bashlidi. ixwangha yéqin menbelerning bu ehwaldin heyran qalghanliqi nezerdin qachmidi.

qahire dairiliridin we ishenchlik menbelerdin élinghan, biraq resmiy bolmighan melumatlargha asaslanghanda, ölümge höküm qilinghanlar arisida ixwan ezalirining barliqi ashkarilanghan.

nam-sheripining ashkarilinishini xalimaydighan we teshkilatqa nahayiti yéqin bolghan kishilerning dep bérishiche, 2-yanwarda ölüm jazasi ijra qilinghan töt mehbusning hemmisi ixwangha eza kishiler iken, uning aldinqi seyshenbe küni ölüm jazasi ijra qilinghan 15 mehbusning ikki nepiri ixiwan ezasi iken.

yuqirida dep ötkinimizdek, sekkiz kün ichide ölüm jazasi ijra qilinghan 19 mehbusning alte nepiri ixwan ezasi bolsa, néme üchün ixwan bun heqte bayanat élan qilmaydu?

ixwanning mezkur mesile toghrisida bayanat élan qilmasliqida oxshimighan sewebler bar. bu seweblerdin birinchisi, gumandarlarning térrorluq bilen eyiblinip sotlinishi we bérilgen ölüm jazalirining derhal ijra qilinishidur.

ixwanning bu mehbuslargha ige chiqishi, teshkilatni «térrorluq teshkilati» dep eyibleshke  ispat bolup bérishi yaki bu eyibleshlerni qobul qilish menisini bildürüshi mumkin. bu hakimiyet terepdarlirini we taratqularni paydiliq sharaitqa ige qilidu. pirézidéntliq saylamliri yéqinliship qalghan bir waqitta, barliq sot yolliri étilgen we peqet pirézidént abdulfettah essisining ularning jinayitini kechürüm qilishi yaki bérilgen jazani testiqlashtin ibaret ixtiyarigha qalghan mehkumlargha ige chiqish, ixwangha ziyan sélishi mumkin.

ikkinchi seweb, yéqinlishiwatqan saylamlardin burun xelqning diqqitini tartish. misir xelqi axirqi mezgillerde mal bahasining yuqiriliqini we yanchuqini oylaydighan halgha keldi. buninggha, hökümet jawabkar dep qariliwatidu. mehbuslar toghrisida bayanat élan qilish, kéchikti dégende aldimizdiki aprél éyida ötküzülishi pilan qilinghan pirézidéntliq saylimidin burun on nechche yildin buyan hemme adem bozek qilip oynaydighan we hakimiyetler «qorqunchliq» dep körsitip paydilinidighan ixwanni qaytidin nishan taxtisigha aylandurushi mumkin.

üchinchidin, ehmet shefiq mesilisi. ixwanning ölüm jazalirigha étiraz bildürmigenlikini yaki qattiq inkas qayturmighanliqini, sabiq pirézidént mubarek dewridiki sabiq bash ministirlardin ehmet shefiq pirézidéntliqqa namzat bolghan ehwalda ehmet shefiq bilen hemkarliq ornitish sheklide chüshinishke bolidu.

ixwanning saylamlardin burun xelqning diqqitining taratqular arqiliq qaytidin özige qaritilishini we qaytidin «düshmen» élan qilinishidin endishe qilip, awaz chiqarmasliq yolini talliwalghanliqini chüshiniwélish tes emes. undaqta, awaz chiqarmay jim turush qandaq aqiwetlerni élip kélidu?

birinchi, ixwan jimjitliqini dawamlashturghan yaki naraziliqini awaz chiqarmay ipadilesh yolini dawamlashturghanda, ölüm jazasini ijra qilishni ixwanning rehbiriy qatlimigha sozulushini asanlashturidighanliqi toghrisidiki endishelerni peyda qilidu. chünki ixwan kéngishining reisi muhemmed bedi teshkilatning 2-nomurliq rehbiri hayrat shatir, «hörriyet we adalet partiyesi» ning bash katipi muhemmed elbiltaji we partiyening muawin reisi isam elaryan, sabiq parlamént bashliqi saad elqetatni qatarliq kishilerge ölüm jazasi bérilgen idi. bu kishilerge adettiki sot mehkimiliri ölüm jazasi bergen idi. bezi gumandarlar toghrisidiki sot hökümliri yuqiri sot mehkimiliri teripidin bikar qilinghan bolsimu, emma aqlinishi dawam qiliwatqan we emeldin qaldurulmighan ölüm jazaliri toghrisidiki sotlar hélimu dawamlishiwatidu.

ikkinchi, 2018-yil aprélda ötküzülishi pilan qilinghan saylamlarghiche sot tertiplirining axirlishishi we ixwanning rehberlik qatlimidin bir qanche kishige bérilgen ölüm jazasining ijra qilinishi éhtimalliqdin peyda bolidighan endishelerni kücheytiwétidu.



مۇناسىۋەتلىك خەۋەرلەر