dunyadiki jennitimiz, aile (awazliq)

türkiyening barliq jameliride bir tutash oqulidighan jume xutbiliri - 01

dunyadiki jennitimiz, aile (awazliq)

dunyadiki jennitimiz, aile

 

 

eziz mumin qérindashlar! jüme küninglar mubarek bolsun!

allah taala quran kerimde ayette mundaq deydu:

«allahning alametliridin birsi shuki, u silerge ularning yénida hozurlinishinglar üchün öz tipinglardin ayallarni yaratti hemde aranglarda muhebbet  we merhemet ornatti. shek- shübhisizki, pikir yürgüzidighan qewm üchün, buningda nurghun alametler bardur» (süre rum, 21 – ayet)

peyghember eleyhissalam hedis - sheripte mundaq deydu:

«toy qilish mesilisige yaxshi tallash bilen muamile qilinglar! qizliringlarnimu tengtüshliri bilen öylendürünglar!» (ibni maje, nikah babi 46 – hedis)

eziz qérindashlar! bir küni yash bir qiz peyghember eleyhissalamning yénigha keldi we «ya resulullah! men xalimisammu dadam méni ukisining oghli bilen öylendürmekchi boluwatidu» déginiche shikayet qildi. dunyagha rehmet qilip ewetilgen allahning elchisi derhal qizning dadisini chaqirtti. chünki weqeni dadidinmu anglashni we eger qizning pikrini sormastinla öylendürmekchi bolghan bolsa, qizning tallash hoquqini küchke ige qilishni xalighan idi. buni körüp özini bixeter hés qilghan qiz: «i allahning resuli! nikah mesiliside ayallarningmu söz heqqi barmu yaki yoqmu? uqup béqish üchün sizge murajiet qilghan idim» dédi. (nesaiy, nikah babi, 36 – hedis. ibni henbel 6 – tom 135 – hedis)

 démek, peyghember eleyhissalam mana bu pozitsiyesi arqiliq hayatning eng muhim qarari bolghan nikah ishida ayallarning pikrini we raziliqini élish kéreklikige ima qilghan idi. chünki peyghember eleyhissalam: «raziliqi bolmay turup qizlarni öylendürmenglar» dep buyrighan idi. (buxari, nékah babi, 42 – hedis)

bu weqe ayallarning peyghember eleyhissalamning neziridiki orni, ghururi we qimmitini körsitip béridighan sanaqsiz ülgilerdin peqetla birsi hésablinidu.

eziz mömin qérindashlar! ulugh dinimiz islam mustehkem toy rishtisi we shatliqqa chümgen aile qurushqa zor ehmiyet bergen bolup, peyghember eleyhissalam nikahni chongqur mene we ulugh bir ruhqa ige qilghan idi. chünki dinimizda nikah eng éghir ehdinamidur we wabali eng éghir kélishimdur. nikah؛ allahning namini guwah qilghan halda, jüplerning bir ömür boyi hayatlirini ortaqlishish üchün bir – birige bergen wedisidur. nikah؛ er we ayalning qelb raziliqi, erkin iradisi bilen birlikte yelkisige alghan exlaqiy we qanuniy mesuliyettur.  

kültürimiz we enenimizde aile qurush؛ qandaqtur ikki insanni bir öyning ichige toplap qoyush emes. del eksiche jemiyet we milletning neslisini qoghdash üchün sélinghan eng saghlam asastur. aile qurush؛ söygü, hörmet we méhri – shepqet bilen köyünüshlirini we sezgürlük bilen hayatlirini özara ortaqlishishtur. ailik bolush؛ dunyadiki her türlük musheqqetlerge birlikte kökrek kirish, shatliq we qayghu - hesretlerni shundaqla bayashatliq we namratliqnimu birlikte bashtin kechürüshtur. aililik bolush؛ yaxshi künde we yaman künde wapadarliq we pidakarliq bilen bir – birini toluqlashtur.

eziz qérindashlar! bizler ailimizning dunyadiki jennitimiz bolushini arzu qilimiz. öy tutqanda rebbimizge «i allahim! bu kélishimni beriketlik we mubarek qilghin! bu bir jupni muhebbet we sadaqet hésliri bilen özara yughurghin! xuddi adem atimiz bilen hawa animizni, peyghember eleyhissalam bilen hezeriti xediche animizni we hezreti eli bilen hezreti fatime reziyallahu enhani bir birige juplighandek chember - ches qilghin» dep dua qilimiz.

bizler hayatni téximu menilik we bereketlik qilidighan öylinish terepke, ata – animizning, tughqanlar we qoshnilarning, qérindashlirimiz we yaxshi körgen kishilirimizning hozrurida qedem tashlaymiz. rebbimizning ismini élip turup, bir ömür dawamlashturush niyiti bilen bashlighan birlikimiz we bararwerlikimizge kishilerni shahit qilimiz. illiq ailimizning hulini salghan chéghimizda, öylinidighan juplarning salahiyitini, özara razimenlikini, söygüsi we sadaqitini asas qilimiz. chünki aile qurush bir tereplime menpeet munasiwiti emes. eksiche, ayal, bilen erning öz istiqbaligha birlikte qarar bergenlikidur. bashqilarning idarsige esir bolush yaki bashqilarni mülki qatarida körüsh we uning kélechikini beligilesh heq – hoquqi héch kishide bolmaydu. jan we hayatning yigane igisi allahtur we peyghember eleyhissalamning sözi boyiche «er ayallar bir birige amanettur».

eziz mömin qérindashlar! mana bu heqiqetlerge qarimastin köpinche hallarda toghra bilen xatani, yaxshi bilen yamanni ayriyalighudek iqtidargha ige bolmighan kichik balilarni öylendüridighan ishlar körülüp kelmekte. hetta jahalet we mesuliyetsizliktin kélip chiqidighan bu xata chüshenche we adetke beziler dinni yölenchük qilishqa urunmaqta. biraq shunisi bir heiqqetki, ulugh dinimiz islamda aile qurush؛ köngül xahishi boyiche ish qilishning yolliri pütünley taqalghan muhim bir qedemdur.  aile qurush؛ ang we mesuliyet telep qilidu. dinimizde bolsa, mesuliyet, jaza we mukapat jehette irade erkinliki asas qilinidu. insanning ghururigha mas bir shekilde yashash hoquqini tartiwélish we bolupmu perzentlirini her türlük suyiistémallargha mubitila qilish dinimizda hergiz jaiz hésablanmaydu. öz - özi we etrapidikilerge nisbeten téxi mesuliyetchanliq ingi yétilmigen kichik balilarni aile qurushqa mejburlashning hem diniy, hem ilmiy nuqtidin qanunluq asasiy yoqtur. ayal we ana bolushning menisini bilgüdek derijide boyigha yetmigen biz qizni öylendürüshke urunushni qetiy qobul qilghili bolmaydu. hem dinimizning pirinsipliri, hem peyghember eleyhissalamning sünnetilirige qaraydighan bolsaq, ailide menggülük xatirjemlik we shat - xoramliqini ishqa ashurush üchün aile qurushta her ikki terepning heq – hoquqigha alahide étibar bérilidighanliqini körimiz.  

eziz qérindashlar! xutbimizni bir ayet we bir hedis sherip bilen axirilshturmaqchimiz.

allah taala quran kerimde mundaq deydu:

«allahning alametliridin birsi shuki, u silerge ularning yénida hozurlinishinglar üchün öz tipinglardin ayallarni yaratti hemde aranglarda muhebbet  we merhemet ornatti. shek- shübhisizki, pikir yürgüzidighan qewm üchün, buningda nurghun alametler bardur» (süre rum, 21 – ayet)

peyghember eleyhissalam hedis sheripte mundaq deydu:

«toy qilish mesilisige yaxshi tallash bilen muamile qilinglar! qizliringlarnimu tengtüshliri bilen öylendürünglar!» (ibni maje, nikah babi 46 – hedis)

allah ibadetliringlarni we dualiringlarni qobul qilsun!

zulum we azab – oqubet astidiki barliq musulmanlargha nusret we aile shatliqi nesip qilsun, amin!


خەتكۈچ: jume xutbiliri

مۇناسىۋەتلىك خەۋەرلەر