җамә, шәһәр вә мәдәнийәт

түркийәниң барлиқ җамәлиридә бир туташ оқулидиған җүмә хутбилири – 40 (авазлиқ)

җамә, шәһәр вә мәдәнийәт

җамә, шәһәр вә мәдәнийәт

 әзиз қериндашлар! җүмә күниңлар мубарәк болсун!

аллаһ таала қуран кәримдә мундақ дәйду:

«аллаһниң мәсҗитлирини пәқәт аллаһқа вә ахирәт күнигә иман ейтқан, намазни тоғра ада қилидиған, закат беридиған вә аллаһтин башқисидин қорқмайдиған кишиләр бина қилиду. мана шулар тоғра йолда болуши үмид қилинидиғанлардур» (сүрә тәвбә, 18 – айәт)

пәйғәмбәр әләйһиссалам һәдис – шәриптә мундақ дәйду:

«шәһәрләрниң аллаһқа әң сөйүмлүк җайлири җамәләрдур» (муслим)

әзиз қериндашлар! қени бүгүнки хутбимиздә ашурә күнини вә шу күни һәммимизни қайғуға ғәрқ қилған кәрбала вәқәсини бирликтә әсләп өтәйли! шеһитларниң сәртаҗи, җәннәт йашлириниң сәрдари, пәйғәмбәр әләйһиссаламниң 2 арзулуқ нәврисидин бирси болған мөминләрниң көз қарчуғуси һәзрәти һусәйин рәзийәллаһу әһһуни хәйрилик дуалиримиз билән әсләп өтәйли! бу мунсивәт билән пәйғәмбәр әләйһиссаламға вә униң аилә – тавабиатлириға дурут – саламлар йоллайли!

бүгүнки хутбимиздә йәнә, бир җамәни һәмдә чарәк әсирдин буйан биз тәбрикләп келиватқан җамәләр вә диний затлар һәптисиниму унутмайли! җамәни қайтидин шәһәрниң қәлбигә, һайатниң мәркизигә орунлаштурушниң вә мәдәнийәт бөшикигә айландурушниң йоллири издинәйли! мәсҗитниң һайатимизда нәқәдәр муһим әһмийәткә игә икәнликини қайтидин әстайидил ойлап чиқайли!

әзиз қериндашлар! җамәләр ислам мәдәнийәтиниң қәлбидур. мәдәнийәтимиздә һеч бир шәһәрни җамәсиз, мәсҗитсиз тәсәввур қилғили болмайду. пәйғәмбәр әләйһиссалам мәдәнигә барғанда саһабилири билән бирликтә мәдининиң қәлбигә дәрһал мәсҗиди нәбәвини бина қилған иди. мәсҗиди нәбәви мәдәниниң мәркизи вә ислам  мәдәнийәтиниң бөшүки болған иди. илим, ирпан, әхлақ, адаләт, сөйгү, меһри – шәпқәт қатарлиқ қиммәт қарашлар бу мәқәддәс җайдин дунйаниң төт әтрапиға басқучму басқуч кеңәйгән иди. шуниңдин таки бүгүнгә қәдәр ислам дийарлири җәмәләрниң әтрапида шәкиллинидиған болди. йеғип ейтқанда, җамә шәһәрниң руһиға айланди.

әзиз қериндашлар! биз мөминләргә нисбәтән җамә бир һайаттур. чүнки җамәләрдә йалғуз аллаһқила бәндә болушниң, пәқәт униң һозрудила иглиишниң ләззитини йиликлиримизгә қәдәр һес қилимиз. җамәләр бизни турмушниң түгимәс - пүтмәс вараң чуруңлиридин тартип елип, мәнивий муһити арқилиқ йеңи бир аң вә һес - туйғуға игә қилиду. һайатимизға йеңидин һайатлиқ бәхш етиду. һес – туйғу, чүшәнчилиримизни бир биригә чәмбәрчәс бағлап бизни тәрбийәләйду. мана бу җәһәттин җамәләр бизгә нисбәтән һәр даим билим, һекмәт вә әхлақниң макани болуп кәлмәктә.  рәббимизни динимизни, китабимизни, пәйғәмбиримизни, қериндашлиқимизни вә һайатни өгинидиған мәктипимиз болуп кәлмәктә.

җамәләр аллаһниң һозорида қәлблиримизни бирләштүридиған җайдур. җамәләр мурини – муригә тирәп, бир сәптә турғанда, қийамда, руку вә сәҗдидә биз игә болған бирдәклик руһимизни җәмийәткә әмумлштурушимиз үчүн бәрпа қилиниду. җамәлиримиз қолидин вә тилидин башқилар әмин болған ишәнчлик мөмин образини, иптихарлинишқа тегишлик һәқиқий үлгилик инсан болуш еңини өйлиримизгә, мәһәллилиримизгә, дөлитимизгә вә пүтүн инсанийәткә йәткүзүшимиз үчүн бина қилиниду. 

әзиз қериндашлар! җамәләрниң мәвҗутлуқи өз нөвитидә йәнә, ислам дийарлириниң мустәқиллиқиниң аламитидур. мунари тәвһидниң семволи, әзанлири шаһадәтниң ипадиси, дурут – саламлири бир милләтни йеңидин терилдүрүп орнидин дәс турғузидиған нуқтилиқ амиллардур. мунбәрлири болса, илим – һекмәт вә мәрипәт маканидур. хутбә мунбәрлири, һәқ вә һәққанийәтниң садаси шундақла меһраблири көңлимизни мәһлийа қилишқа уруниватқан гунаһларға, ғәзәп- нәпрәт қатарлиқ һәр хил йаманлиқларға қарши күрәш қилиш мәркизидур.

әзиз қериндашлар! диний ишлар идаримиз җамәләр вә диний затлар һәптиси паалийитиниң бу һәптилик темисини «җамә, шәһәр вә мәдәнийәт» дәп бикитти. бир һәптә буйичә өткүзүлидиған һәр хил паалийәтләр арқилиқ җамәләрниң бир мөминниң йеңи һайатқа еришиши, бир шәһәрниң йеңидин руһқа сазавәр болуши, бир мәдәнийәтниң уттуриға чиқишидики муһим әһмийити тәкитлиду. җамаләрни саадәт дәвирдики һәқиқий ролиға игә қилиш мөмин болуш сүпитимиз билән һәммимизниң баш тартип болмас вәзипимиз икәнликини әскәртиду.

бу мунасивәт билән җамәләр вә диний затлар һәптисиниң хәйрилик ишларға вәсилә болушини теләймиз. җамәлиримизгә һәссиси болған вә ахирәткә кетип қалған барлиқ қериндашлиримизға аллаһтин рәһмәт, һайат қериндашлиримизға хатирҗәмлик вә саламәтлик теләймиз.

аллаһ қәлбимизни, пикир - иддийәлиримизни вә бәдәнлиримизни җамәләрдин айримисун!

шаһадити динниң асасий һесаблинидиған әзанлиримиздин бизни мәһрум қилмисун амин! 



مۇناسىۋەتلىك خەۋەرلەر