«yéngiche térrorizim»

tetqiqatchi erdal shimshekning «yéngiche térrorizim»témisi boyiche élip barghan analizi

«yéngiche térrorizim»

«yéngiche térrorizim»

hashhashiler dunyada hemmige melumluq eng qedimiy térrorluq teshkilatliridin biri bolup, gherbkler« Assassins » dep ataydighan bu teshkilat bir kishlik térrorluq qilmishliri bilen nam chiqarghan.

hashhashiler eyni dewirde qilich, oqya we buninggha oxshash qorallarni élip yürüsh cheklenliktin hujum nishanidikilerni élip yürüshke eplik bolghan pichaq bilen bir terep qilatti. hesen sabah teripidin  selchuqiylar impériyesige qarshi qurulghan bu teshkilat, waqitning ötüshige egiship kirakesh qatillar topigha aylandi. ehli seleb küchliri bolup nurghun rezil küchler bu teshkilatni ishletti.

hashhashilerning kattibéshi hesen sabah xelqara sehnige élip kirgen sistémiliq térrorizim waqitning ötüshi bilen dewrning sharaitigha asasen shekil özgertti.

térrorchilar bezide kollikétip halda heriket qilghan bolsa, bezi adem bomba usuli bilen qanliq heriketlerni sadir qilishti. térrorizim mushundaq wehshiy usullar bilen hazirghiche mewjudluqini dawamlashturup keldi, térrorizim dunya hazirqidek téz sürette özgiriwatqan mezgillerde eng köp paydilinidighan rezil waste bolup,  nöwette dunyaning nurghun jayliridiki küch, hakimiyet we sermaye urushlirining bir parchisigha aylinip qaldi.

1991-yili iraq xelqara ittipaqdash küchler teripidin ishghal qilinghandin kéyin rayonimizda nurghun térrorluq teshkilatliri quruldi. bu térrorluq teshkilatliri köpinche hallarda ottura sherqte «ishghaliyetchi»dep qaraydighan xelqara ittipaqdash küchlerni hujum nishani qildi.

ottura sherqqe patmighan térrorluq teshkilatliri waqitning ötüshige egiship bölündi we yéngi qurulghan térrorluq teshkilatliri burunqi teshkilatlardinmu better bolup ketti.

chong küchler yaki chong döletler térrorluq hujumlirining aldini élish tedbirlirini kücheytkenséri, térrorizimmu yéngilinip turdi. zamaniwi döletler özlirini qoghdash mixanizimlirini kücheytkenséri, térrorizimmu usullirini we qorallirini téximu addiylashturdi.

künimizde musulman dunyasi we bir qisim gherbiy yawropa döletlirining balayi-apitige aylanghan térrorluq teshkilati daéshning asasen dégüdek barliq kattébashlirining yawropa ittipaqigha eza döletlerdin sirt amérika we kanadaning puqrasi bolushi kishining alahide diqqitini qozghaydighan muhim mesilidur.

jemiyetshunaslar, ijtimaiy pisxologlar we din jemyetshunasliri bu mesile üstide chongqur we etrapliq tetqiqatlarni élip bérishi kérek, turmushning her türlük lezzitini tétighan bir firansiye, bir gérmaniye, bir norwégiye puqrasining süriye-iraq liniyesidiki éghir sharaitlarda yashashqa raziliq bildürüp, arqidin ölüm békitige bélet élishliri ilmiy jehettin choqum izahlinishi lazim. gherbning térrorizimgha qarshi alghan tedbirlirining ünümi körülmeywatidu, yuqiri sewiyelik téxnikilar kargha kelmeywatidu,küchlük bixeterlik tedbirliri ajizliq qiliwatidu. nöwette térrorchilar «yéngi ewlad térrorluq»usulliri «ijad»qilip burunqi usul we qorallirini shalliwetti. térrorchilar insanning zörür éhtiyajlirini térrorluqning wastisi we usuli qiliwaldi, milyard dollar serp qilinip berpa qilinghan bixeterlik tamliri «yéngi ewlad térrorluq»usuligha taqabil turushtin ajiz kelmekte, hem éléktironluq hemde maddiy tamlar qeghezdinmu népiz we ajiz haletke kélip qaldi.

nöwette «yéngi ewlad térrorizim»ning térrorchilirimu burunqi térrorchilardin alahide perqliq bolup, hazirqi térrorchilar kilassik usullar bilen lagérlarda terbiylengen, rambogha oxshash chéniqqan muskulluq shexslerge oxshimaydu. hazir térrorluq teshkilatlirining militan terbiylesh we qobul qilish usullirimu burunqidin perqliq bolup, rehmisiz térrorchilar muskulluq, chéniqqan we sören telet emes. hazir bedini «nazuk we yumshaq», yüz métirgha yügürse nepessiz qalidighan, tamaka, haraq we zeherlik chékimlik xumari bolghan birsimu yéngi ewlad térrorchiliri sépigha kireleydu.

téxi yéqinda meydangha kelgen barsélona térrorluq hujumini sadir qilghan térrorchining qoral ishlitishke mahir emesliki chiqipla turidu. bundaq térrorchilar sheherlerdiki toqunushlarda asanla bir terep bolidu. birmu bir yaki kocha toqunushlirida mushuninggha oxshash naqabil bolghan yéngi ewlad térrorchilar tesiri küchlük we chiqimi az bolghan qilmishlarnila sadir qilalaydu.

yawropada sadir qilinghan térrorluq qilmishlirining dégüdek hemmisining yawropa puqraliri bolushi kishini heqiqeten oylanduridu.

hazir yéngi ewlad térrorchilirining qoralliri tapancha, bomba yaki miltiq emes. her dölette qanunluq we «bigunah»bolghan motorluq qatnash wastiliri nöwettiki térrorizimning qorali bolmaqta.

dunyaning bu küchning xetirini qanchilik hés qilghanliqi manga namelum, biraq élinghan tedbirlerge qaraydighan bolsaq ümidsizlikke duchar bolmay turalmaymen.

yawropada bu xildiki térrorluq qilmishlirigha qarshi élinghan tedbirler alliburun ot élinghan oqni qeghezge étishqa oxshaydu. epsus, dunya bolupmu türkiyening ikki teripidiki yawropa bilen ottura sherq bu yéngi ewlad térrorluq qilmishlirining sehnisige aylinip qaldi.

térrorchilar ya motorluq qatnash wastiliri bilen xelqqe hujum qiliwatidu yaki hesen sabahning ghalchiliri qilghandek pichaq bilen térrorluq qilmishi sadir qiliwatidu.

dunya bu yéngi ewlad térrorluq mesilisige nisbeten héchqandaq tejribe we melumatqa ige emes, epsuslinarliqi,  bu wehimilik hadisige qarshi bir bolup heriket qilalmaywatidu.

mesilen, türkiyening xelqara saqchi teshkilati arqiliq  izdiwatqan qatil térrorchilargha  bir qisim döletlerde qolayliq yaritip bériliwatidu, nazaret astigha élinmaywatidu, daésh sépigha kirgen puqraliri toghruluq türkiye bilen uchur-melumat ortaqlashmaywatidu. bu ehwallar daéshqa paydiliq boliwatidu. shunga yawropada térrorchilar  puqralarni asanla hujum nishani qilalaydighan weziyet shekillendi.



مۇناسىۋەتلىك خەۋەرلەر