«йеңичә терроризим»

тәтқиқатчи әрдал шимшәкниң «йеңичә терроризим»темиси бойичә елип барған анализи

«йеңичә терроризим»

«йеңичә терроризим»

һашһашиләр дунйада һәммигә мәлумлуқ әң қәдимий террорлуқ тәшкилатлиридин бири болуп, ғәрбкләр« Assassins » дәп атайдиған бу тәшкилат бир кишлик террорлуқ қилмишлири билән нам чиқарған.

һашһашиләр әйни дәвирдә қилич, оқйа вә буниңға охшаш қоралларни елип йүрүш чәкләнликтин һуҗум нишанидикиләрни елип йүрүшкә әплик болған пичақ билән бир тәрәп қилатти. һәсән сабаһ тәрипидин  сәлчуқийлар империйәсигә қарши қурулған бу тәшкилат, вақитниң өтүшигә әгишип киракәш қатиллар топиға айланди. әһли сәләб күчлири болуп нурғун рәзил күчләр бу тәшкилатни ишләтти.

һашһашиләрниң каттибеши һәсән сабаһ хәлқара сәһнигә елип киргән системилиқ терроризим вақитниң өтүши билән дәврниң шараитиға асасән шәкил өзгәртти.

террорчилар бәзидә колликетип һалда һәрикәт қилған болса, бәзи адәм бомба усули билән қанлиқ һәрикәтләрни садир қилишти. терроризим мушундақ вәһший усуллар билән һазирғичә мәвҗудлуқини давамлаштуруп кәлди, терроризим дунйа һазирқидәк тез сүрәттә өзгириватқан мәзгилләрдә әң көп пайдилинидиған рәзил вастә болуп,  нөвәттә дунйаниң нурғун җайлиридики күч, һакимийәт вә сәрмайә урушлириниң бир парчисиға айлинип қалди.

1991-йили ирақ хәлқара иттипақдаш күчләр тәрипидин ишғал қилинғандин кейин районимизда нурғун террорлуқ тәшкилатлири қурулди. бу террорлуқ тәшкилатлири көпинчә һалларда оттура шәрқтә «ишғалийәтчи»дәп қарайдиған хәлқара иттипақдаш күчләрни һуҗум нишани қилди.

оттура шәрққә патмиған террорлуқ тәшкилатлири вақитниң өтүшигә әгишип бөлүнди вә йеңи қурулған террорлуқ тәшкилатлири бурунқи тәшкилатлардинму бәттәр болуп кәтти.

чоң күчләр йаки чоң дөләтләр террорлуқ һуҗумлириниң алдини елиш тәдбирлирини күчәйткәнсери, терроризимму йеңилинип турди. заманиви дөләтләр өзлирини қоғдаш миханизимлирини күчәйткәнсери, терроризимму усуллирини вә қораллирини техиму аддийлаштурди.

күнимиздә мусулман дунйаси вә бир қисим ғәрбий йавропа дөләтлириниң балайи-апитигә айланған террорлуқ тәшкилати даешниң асасән дегүдәк барлиқ каттебашлириниң йавропа иттипақиға әза дөләтләрдин сирт америка вә канаданиң пуқраси болуши кишиниң алаһидә диққитини қозғайдиған муһим мәсилидур.

җәмийәтшунаслар, иҗтимаий писхологлар вә дин җәмйәтшунаслири бу мәсилә үстидә чоңқур вә әтраплиқ тәтқиқатларни елип бериши керәк, турмушниң һәр түрлүк ләззитини тетиған бир фирансийә, бир германийә, бир норвегийә пуқрасиниң сүрийә-ирақ линийәсидики еғир шараитларда йашашқа разилиқ билдүрүп, арқидин өлүм бекитигә беләт елишлири илмий җәһәттин чоқум изаһлиниши лазим. ғәрбниң терроризимға қарши алған тәдбирлириниң үнүми көрүлмәйватиду, йуқири сәвийәлик техникилар карға кәлмәйватиду,күчлүк бихәтәрлик тәдбирлири аҗизлиқ қиливатиду. нөвәттә террорчилар «йеңи әвлад террорлуқ»усуллири «иҗад»қилип бурунқи усул вә қораллирини шалливәтти. террорчилар инсанниң зөрүр еһтийаҗлирини террорлуқниң вастиси вә усули қиливалди, милйард доллар сәрп қилинип бәрпа қилинған бихәтәрлик тамлири «йеңи әвлад террорлуқ»усулиға тақабил туруштин аҗиз кәлмәктә, һәм електиронлуқ һәмдә маддий тамлар қәғәздинму непиз вә аҗиз һаләткә келип қалди.

нөвәттә «йеңи әвлад терроризим»ниң террорчилириму бурунқи террорчилардин алаһидә пәрқлиқ болуп, һазирқи террорчилар килассик усуллар билән лагерларда тәрбийләнгән, рамбоға охшаш чениққан мускуллуқ шәхсләргә охшимайду. һазир террорлуқ тәшкилатлириниң милитан тәрбийләш вә қобул қилиш усуллириму бурунқидин пәрқлиқ болуп, рәһмисиз террорчилар мускуллуқ, чениққан вә сөрән тәләт әмәс. һазир бәдини «назук вә йумшақ», йүз метирға йүгүрсә нәпәссиз қалидиған, тамака, һарақ вә зәһәрлик чекимлик хумари болған бирсиму йеңи әвлад террорчилири сепиға кирәләйду.

техи йеқинда мәйданға кәлгән барселона террорлуқ һуҗумини садир қилған террорчиниң қорал ишлитишкә маһир әмәслики чиқипла туриду. бундақ террорчилар шәһәрләрдики тоқунушларда асанла бир тәрәп болиду. бирму бир йаки коча тоқунушлирида мушуниңға охшаш нақабил болған йеңи әвлад террорчилар тәсири күчлүк вә чиқими аз болған қилмишларнила садир қилалайду.

йавропада садир қилинған террорлуқ қилмишлириниң дегүдәк һәммисиниң йавропа пуқралири болуши кишини һәқиқәтән ойландуриду.

һазир йеңи әвлад террорчилириниң қораллири тапанча, бомба йаки милтиқ әмәс. һәр дөләттә қанунлуқ вә «бигунаһ»болған моторлуқ қатнаш вастилири нөвәттики терроризимниң қорали болмақта.

дунйаниң бу күчниң хәтирини қанчилик һес қилғанлиқи маңа намәлум, бирақ елинған тәдбирләргә қарайдиған болсақ үмидсизликкә дучар болмай туралмаймән.

йавропада бу хилдики террорлуқ қилмишлириға қарши елинған тәдбирләр аллибурун от елинған оқни қәғәзгә етишқа охшайду. әпсус, дунйа болупму түркийәниң икки тәрипидики йавропа билән оттура шәрқ бу йеңи әвлад террорлуқ қилмишлириниң сәһнисигә айлинип қалди.

террорчилар йа моторлуқ қатнаш вастилири билән хәлққә һуҗум қиливатиду йаки һәсән сабаһниң ғалчилири қилғандәк пичақ билән террорлуқ қилмиши садир қиливатиду.

дунйа бу йеңи әвлад террорлуқ мәсилисигә нисбәтән һечқандақ тәҗрибә вә мәлуматқа игә әмәс, әпсуслинарлиқи,  бу вәһимилик һадисигә қарши бир болуп һәрикәт қилалмайватиду.

мәсилән, түркийәниң хәлқара сақчи тәшкилати арқилиқ  издиватқан қатил террорчиларға  бир қисим дөләтләрдә қолайлиқ йаритип бериливатиду, назарәт астиға елинмайватиду, даеш сепиға киргән пуқралири тоғрулуқ түркийә билән учур-мәлумат ортақлашмайватиду. бу әһваллар даешқа пайдилиқ боливатиду. шуңа йавропада террорчилар  пуқраларни асанла һуҗум нишани қилалайдиған вәзийәт шәкилләнди.



مۇناسىۋەتلىك خەۋەرلەر