трампниң шиллисигә минивалған йүк

америка пирезиденти трампниң шиллисигә минивалған инҗилзм йүки вә түркийә.

трампниң шиллисигә минивалған йүк

трампниң шиллисигә минивалған йүк

түркийә авази радийоси: америкилиқ раһиб андрев брунсонниң түркийәдә нәзәрбәд астида тутулуши сәвәбидин америка қошма иштатлири пирезиденти доналд трамп билән майк пенсниң түркийәгә тәһдит селиши, америка қошма иштатлиридики инҗилзм һәқиқитини йәнә бир қетим күнтәртипкә елип кәлди. бу мунасивәт билән, биз бу һәптики пирограммимизда, америка қошма иштатлири һөкүмити ичидики инҗилға әгәшкүчи лобиси вә бу лобиниң түркийә – америка мунасивәтлиригә көрсәткән әкс садалири һәққидә тохтилип өтимиз.

америкилиқ раһиб андрев брунсон фәтһуллаһчи террорлуқ тәшкилати вә п к к қатарлиқ террорлуқ тәшкилатлири намидин җинайәт садир қилиш вә җасуслуқ қилиш билән әйиблинип 2016 – йилдин буйан тутқун һаләттә сотлинивататти. йеқинда андрев брунсонниң тутқунлуқ һалити униң саламәтлик әһвалиниң йахши болмаслиқи сәвәбидин нәзәрбәнд җазасиға өзгәртилди.

шуниң билән, америка қошма иштатлири даирилири түркийәгә ембарго йүргүзүш билән тәһдит селишқа башлиди. алди билән, америка қошма иштатлири муавин пирезиденти майк пенс, кейинчә пирезидент доналд трамп андрев брунсон қойуп берилмигән тәқдирдә, түркийәгә қарита кәң көләмлик ембарго йүргүзидиғанлиқлири тоғрулуқ байанат елан  қилди.

әслидә андрев брунсон инҗилгә иншәнгүчи бир миссийонердур. җүмлидин, андрев брунсонниң вәқәси сийасий болуш билән бир вақитта, теологийәлик арқа көрүнүшкә игә. шуни тәкитләш һаҗәтки, америка қошма иштатлири һөкүмити сийасәтлирини  сайламда қоллишиға еришкән инҗилизим тәрәпдарлириниң тәләплиригә асасән бәлгиләйду.

инҗилистләр (җамаәтчилик арисида адәттә хиристийан сийонистлар дәп атилиду) майк пенс вә ақсарайдики башқа әзалириниң васитиси арқилиқ америка қошма иштатлири һөкүмити ичидә күчлүк нопузға игә.

 сани америка қошма иштатлирида 20 милйонға йәткән вә 100 милйондәк кишигә тәсир көрситиш күчигә игә болған инҗилистләр алдинқи йилларда терротерийәсини кеңәйткән бир исраилийәниң мәйданға келишини көрүш үчүн милйонларчә доллар сәрп қилди.

русийә, епийопийә вә башқа көплигән дөләтләрдики милйонларчә йәһудийниң исраилийәгә көчүшигә йардәм бәрди.

ишғал астидики пәләстин терротерийәсидә йеңи йәһудийлар олтурақ районлири бәрпа қилиш вә көчмәнләрни йәрләштүрүш үчүн милйонларчә доллар ианә қилди.

алдинқи йили дан һуммелниң «‹ Washington Post› гезити» дә бу һәқтә оттуриға қойғанлири толиму мәниликтур. һуммелниң қаришичә, «пенс ишләткән тил ақсарайниң америка қошма иштатлири – исраилийә мунасивәтлирини оттуриға қойғанда ишләткән тарихий изчиллиқни намайән қилидиған тилдин алаһидә пәрқлиниду.»

пенс инҗилистләр «тәвратта байан қилинған бир  бешарәт» дәп қарайдиған ишларға трампни қайил қилишқа тиришиватқан бирла киши әмәс. чүнки, трамп һөкүмити ичидә тәсир күчи зор инҗилистләр бар.

исраилийәдики радикал сийонистлар билән инҗилистләргә нисбәтән һалқилиқ мәсилә 1 – вә 2 – йәһудий ибадәтханилириға аит харабиликләрниң исламниң әң муқәддәс үчинчи җайи болған мәсҗиди әқсаниң астида қалғанлиқи дәвасидур.

инҗилистләр «йеңи ибадәтханиниң бу қәдимки харабиликләрниң үстигә қурулидиғанлиқи» ға ишиниду. шуңа, улар буниң тәвраттики бешарәтниң ишқа ешишида түрткилик рол ойнайдиғанлиқини илгири сүриду.

уларниң қаришичә, ибадәтханиниң қурулуши тамамланған һаман иса әләйһиссалам дунйаға қайтиду.

инҗилистләр америка қошма иштатлириниң қуддусни исраилийәниң пайтәхти сүпитидә етирап қилишидин интайин хушал болди. улар бу арқилиқ «мәсиһ (иса әләйһиссалам) ни чақирип, армагеддондики урушқа тәййарлиқ қиливатимиз» дәп ойлайду.  шуңа улар америка қошма иштатлири һөкүмитидинму һәмишә шундақ тәләпләрдә болиду.

уларниң қаришичә, иса әләйһиссалам келип һәммә ишни оңшайду, дәҗҗални вә русларму бир парчиси болған вәһший бәдивиләрни өлтүриду, андин дунйаниң падишаһи сүпитидә миң йил бойичә молчилиқ вә бәхт – саадәт ичидә һөкүм сүриду.

инҗилистләрниң етиқадиға асасланғанда, бу һадисиләрдин бурун тәвраттики бешарәтләрниң ишқа ешишиға тоғра келиду. башқичә ейтқанда, иса әләйһиссаламниң йәр йүзигә қайтидин қәдәм тәшрип қилиши үчүн, алди билән, қәдимки исраилийәниң йеңидин бирлишишигә, һәмдә йәр йүзини башқа динларға етиқад қилидиған капирлардин тазилишиға тоғра келиду.

һалбуки, буларниң һәммиси толиму бимәнә вә сараңлиқтин башқа нәрсә әмәс, әлвәттә. шуни тәкитләш керәкки, инҗилистләрниң күчи, майк пенс вә башқа әзалириниң нопузидин пайдилинип, америка қошма иштатлириға зор дәриҗидә  тәсир көрситәләйдиған дәриҗигә берип йәтти.

хуласә қилип ейтқанда, трамп сепи өзидин инҗилист болмисиму, «қоллиғучилрим» дәп қариғанлиқтин, инҗилистләрни рази қилишқа тиришиватиду. бирақ, йардәмчиси майк пенс сепи өзидин инҗилисттур, раһиб андрев брунсонму сепи өзидин инҗилист болғанлиқи үчүн, униңға интайин көңүл бөлмәктә. трамп болса болупму сийасий сәвәбләр түпәйли андрев брунсонниң қойуп берилиши үчүн  күрәш қилмақта.

бу өзгиришләрниң 24 – ийундин кейин бирйусселдики шималий атлантик әһди тәшкилати башлиқлар йиғинида түркийә җумһурийити җумһур рәиси рәҗәп таййип әрдоған билән америка қошма иштатлири пирезиденти доналд трамп оттурисидики сәмимий учришишқа мас кәлмәйдиғанлиқи һәммигә айан.

мәлуматларға қариғанда, пирезидент трамп җумһур рәис рәҗәп таййип әрдоған билән биваситә мунасивәт орнитип, түркийә – америка қошма иштатлири мунасивәтлиридә сақлиниватқан мәсилиләрни һәл қилишни халайдикән. бирақ трампниң әтрапида нопузи наһайити күчлүк инҗилист – неокон (йеңи муһапизикарлар) дин ибарәт чәмбәр бар. улар пурсәт тапсила трампниң әрдоған билән биваситә мунасивәт орнитишиға тосалғу болушқа тиришмақта.

йәнә бир тәрәптин, андрев брунсон вәқәси сәвәбидин америка қошма иштатлири билән түркийә оттурисида йеқинқи йилларда көплигән саһәләрдә пәрдә арқисида оттуриға чиққан киризисләр һәммигә айан. түркийә билән америка қошма иштатлири оттурисидики ишәнчисизлик вә дипломатик киризис техиму мурәккәплишип кетиши мумкин.

бу нуқтида диққәт қозғайдиған башқа бир тәпсилат болса, трампниң байанатиниң, җумһур рәис әрдоғанниң биразилийә – русийә – һиндистан – хитай – җәнубий африқа (кесәк алтун) дөләтлири башлиқлар йиғиниға қатнишш үчүн җәнубий африқида зийарәттә болуватқан мәзгилдә, русийә пирезиденти виладимир путин вә хитай дөләт рәиси ши җинпиң билән учришиши һарписида елан қилинишидур. шуниң билән бир вақитта, трампниң шундақ байанатни елан қилишида түрткилик рол ойниған амилниң, хәзинә вә малийә министири бәрат албайрақниң хитай пул – муамилә органлириниң түркийәгә 3.6 милйард долларлиқ киредит беришини ишқа ашуруши икәнликини нәзәрдин сақит қиливәткили болмайду.

һазирқи вәзийәт астида, түркийә билән америка қошма иштатлириниң сақлиниватқан мәсилиләрни һәл қилиш үчүн йеңи басқучларни ишқа кириштүрүши қийин әмәс. чүнки бу йол қазасиму әмәс.

 лекин, америка қошма иштатлири пирезиденти доналд трампниң давамлиқ тәһдит тилини ишлитиши, түркийәдә 2003 – йили 4 – ийул күни йүз бәргән сулайманийә вәқәсидин буйан барғансери әвҗ елип кетиватқан америкини өч көрүш әһвали техиму еғирлишип кетиду.

америка қошма иштатлирида нойабир ейида өткүзүлидиған сайламларғичә трамп һөкүмитиниң үстигә минивалған инҗилзм йүки вә бесимни контирол астида тутушиға тоғра келиду. әксичә болғанда, америка қошма иштатлири райондики әң күчлүк иттипақдишидин айрилип қелиш хәвпигә дуч келиши мумкин.



مۇناسىۋەتلىك خەۋەرلەر