түркийә авази радиоси һәққидә


қисқичә тарихи

 

түркийәниң түнҗи қетимлиқ сиртқа қарита радио аңлитиши 1937-йили 1-айниң 8-күни әнқәрә радио истансисидин башланди. мәзкур аңлитиш һатай мәсилисигә қаритилған болуп, баш министер смәт инөнүниң мунасивәтлик нутқи әрәбчигә тәрҗимә қилинип аңлитилди. мәзкур аңлитиш сүрийә, скәндрун вә әтирапида өз тәсирини көрситиши нәтиҗисидә, станбул радиосидин «әрәбчә һавадисләр» намлиқ программа аңлитилишқа башлиди. һатай мәсилиси һәл болғандин кейин сестимилиқ болмиған бу аңлитишларға хатимә берилди.

түркийә радиолирида сестимилиқ һалда сиртқа қарита аңлитиш хизмити 1938- йили 10-айниң 28- күни 20 киловатлиқ долқун тарқитиш аппарати билән түркчә, ингилизчә, франсузчә вә нимисчә қатарлиқ төт хил тилда башланди. 2- дунйа уруши мәзгилидә «қисқа долқунлуқ әнқәрә радиоси» битәрәп аңлитишлири билән дунйа радиолири арисида амминиң деққитини тартти. 1943-, 1949- йиллири арисида америка, ғәрбий йаврупа, шәрқий асийа вә авистиралийә әллиригә аңлитиш имканийити туғулди.

1949- вә 1958- йиллири сиртқа аңлитиш хизмәтлиридики муһим бир басқуч болуп, бу мәзгилдә түркийә шималий атлантик әһди тәшкилатиға әза болди. чавшийән урушиға қатнашти. ғәрб дунйаси билән болған мунасивәтлири тәрәққий қилди. қурулғинидин башлап «қисқа долқунлуқ әнқәрә радиоси» нами билән елип берилған сиртқа аңлитишлар 1963- йилдин башлап «түркийә авази» нами билән аңлитилишқа башлиди. түркийә авази радиоси 1964-йили 1-майда қорулуш билән биргә TRT даириси ичидә йеңи бир қорулуш сүпитидә аңлитилишқа башлиди. бүгүнки күндә түркийә радио-телевизийә идарисиниң сиртқа қаритилған радио аңлитишлири түркийә авази тәрипидин аңлитилиду.


түркийә авази

сиртқа аңлитиш мәркизиниң қармиқидики түркийә авази ( VOT), һәр күни түркчә, немисчә, әрәбчә, албанчә, әзәрийчә, бошнақчә, булғарчә, хәнзучә, даричә, парисчә, франсузчә, грузинчә, һирватчә, ингилизчә, испанчә, италийанчә, қазақчә, қирғизчә, һонгарчә, макидунчә, өзбикчә, пуштучә, романийчә, русчә, срибчә, татарчә, түркмәнчә, ордучә, йунанчә вә уйғурчә болуп җәмий 30 хил тилда аңлитиш бериду. түркийә авази аңлитишлири, қисқа долқун тарқитиш аппаратлири, суний һәмра вә тор арқилиқ пүтүн дунйаға йәткүзилиду. түркийә авази йәрлик FM долқун қанили вастиси биләнму аңлитиш даирисини тәрәққий қилдуруп, аңлиғучилириға техиму йеқинлишиш вә аңлитишлирида йәрлик мәзмунни көпәйтиш үчүн тиришчанлиқ көрсәтмәктә. битәрәп, ишәнчлик вә ахбаратчилиқта тиз хәвәр тарқитиш принсипини асас қилған түркийә авази, һәр қатламдин охшимиған йаштики аңлиғучилириға хитап қилған хилму хил вә рәңдар программилири билән аңлитишлирини тәрәққий қилдурмақта вә дунйаниң әң ишәнчлик учур мәнбиий болуш орнини мустәһкәмлимәктә. хәвәрләр вә хәвәр программилири билән бирликтә мәдәнийәт-сәнәт вә музика программилири асас қилинған аңлитишларда, түркийә вә түрк миллити һәр җәһәттин тонитилиду. түркийәниң райун характерлиқ һәмкарлиқлирини муһим тема қилған, хошнилири билән болған йахши мунасивәтлирини тәрәққий қилдурушқа мунасивәтлик сийасәтлиригә маслашқан һалда, аңлитишлирида тинчлиқ вә мәдәний һәмкарлиқ темилирини илгири сүриду.