تۈركىيە ئاۋازى رادىئوسى ھەققىدە


قىسقىچە تارىخى

 

تۈركىيەنىڭ تۈنجى قېتىملىق سىرتقا قارىتا رادىئو ئاڭلىتىشى 1937-يىلى 1-ئاينىڭ 8-كۈنى ئەنقەرە رادىئو ئىستانسىسىدىن باشلاندى. مەزكۇر ئاڭلىتىش ھاتاي مەسىلىسىگە قارىتىلغان بولۇپ، باش مىنىستېر ئسمەت ئىنۆنۈنىڭ مۇناسىۋەتلىك نۇتقى ئەرەبچىگە تەرجىمە قىلىنىپ ئاڭلىتىلدى. مەزكۇر ئاڭلىتىش سۈرىيە، ئسكەندرۇن ۋە ئەتىراپىدا ئۆز تەسىرىنى كۆرسىتىشى نەتىجىسىدە، ئستانبۇل رادىئوسىدىن «ئەرەبچە ھاۋادىسلەر» ناملىق پروگرامما ئاڭلىتىلىشقا باشلىدى. ھاتاي مەسىلىسى ھەل بولغاندىن كېيىن سېستىمىلىق بولمىغان بۇ ئاڭلىتىشلارغا خاتىمە بېرىلدى.

تۈركىيە رادىئولىرىدا سېستىمىلىق ھالدا سىرتقا قارىتا ئاڭلىتىش خىزمىتى 1938- يىلى 10-ئاينىڭ 28- كۈنى 20 كىلوۋاتلىق دولقۇن تارقىتىش ئاپپاراتى بىلەن تۈركچە، ئىنگىلىزچە، فرانسۇزچە ۋە نىمىسچە قاتارلىق تۆت خىل تىلدا باشلاندى. 2- دۇنيا ئۇرۇشى مەزگىلىدە «قىسقا دولقۇنلۇق ئەنقەرە رادىئوسى» بىتەرەپ ئاڭلىتىشلىرى بىلەن دۇنيا رادىئولىرى ئارىسىدا ئاممىنىڭ دېققىتىنى تارتتى. 1943-، 1949- يىللىرى ئارىسىدا ئامېرىكا، غەربىي ياۋرۇپا، شەرقىي ئاسىيا ۋە ئاۋىستىرالىيە ئەللىرىگە ئاڭلىتىش ئىمكانىيىتى تۇغۇلدى.

1949- ۋە 1958- يىللىرى سىرتقا ئاڭلىتىش خىزمەتلىرىدىكى مۇھىم بىر باسقۇچ بولۇپ، بۇ مەزگىلدە تۈركىيە شىمالىي ئاتلانتىك ئەھدى تەشكىلاتىغا ئەزا بولدى. چاۋشىيەن ئۇرۇشىغا قاتناشتى. غەرب دۇنياسى بىلەن بولغان مۇناسىۋەتلىرى تەرەققىي قىلدى. قۇرۇلغىنىدىن باشلاپ «قىسقا دولقۇنلۇق ئەنقەرە رادىئوسى» نامى بىلەن ئېلىپ بېرىلغان سىرتقا ئاڭلىتىشلار 1963- يىلدىن باشلاپ «تۈركىيە ئاۋازى» نامى بىلەن ئاڭلىتىلىشقا باشلىدى. تۈركىيە ئاۋازى رادىئوسى 1964-يىلى 1-مايدا قورۇلۇش بىلەن بىرگە TRT دائىرىسى ئىچىدە يېڭى بىر قورۇلۇش سۈپىتىدە ئاڭلىتىلىشقا باشلىدى. بۈگۈنكى كۈندە تۈركىيە رادىئو-تېلېۋىزىيە ئىدارىسىنىڭ سىرتقا قارىتىلغان رادىئو ئاڭلىتىشلىرى تۈركىيە ئاۋازى تەرىپىدىن ئاڭلىتىلىدۇ.


تۈركىيە ئاۋازى

سىرتقا ئاڭلىتىش مەركىزىنىڭ قارمىقىدىكى تۈركىيە ئاۋازى ( VOT)، ھەر كۈنى تۈركچە، نېمىسچە، ئەرەبچە، ئالبانچە، ئەزەرىيچە، بوشناقچە، بۇلغارچە، خەنزۇچە، دارىچە، پارىسچە، فرانسۇزچە، گرۇزىنچە، ھىرۋاتچە، ئىنگىلىزچە، ئىسپانچە، ئىتالىيانچە، قازاقچە، قىرغىزچە، ھونگارچە، ماكىدۇنچە، ئۆزبىكچە، پۇشتۇچە، رومانىيچە، رۇسچە، سرىبچە، تاتارچە، تۈركمەنچە، ئوردۇچە، يۇنانچە ۋە ئۇيغۇرچە بولۇپ جەمئىي 30 خىل تىلدا ئاڭلىتىش بېرىدۇ. تۈركىيە ئاۋازى ئاڭلىتىشلىرى، قىسقا دولقۇن تارقىتىش ئاپپاراتلىرى، سۇنئىي ھەمرا ۋە تور ئارقىلىق پۈتۈن دۇنياغا يەتكۈزىلىدۇ. تۈركىيە ئاۋازى يەرلىك FM دولقۇن قانىلى ۋاستىسى بىلەنمۇ ئاڭلىتىش دائىرىسىنى تەرەققىي قىلدۇرۇپ، ئاڭلىغۇچىلىرىغا تېخىمۇ يېقىنلىشىش ۋە ئاڭلىتىشلىرىدا يەرلىك مەزمۇننى كۆپەيتىش ئۈچۈن تىرىشچانلىق كۆرسەتمەكتە. بىتەرەپ، ئىشەنچلىك ۋە ئاخباراتچىلىقتا تىز خەۋەر تارقىتىش پرىنسىپىنى ئاساس قىلغان تۈركىيە ئاۋازى، ھەر قاتلامدىن ئوخشىمىغان ياشتىكى ئاڭلىغۇچىلىرىغا خىتاپ قىلغان خىلمۇ خىل ۋە رەڭدار پروگراممىلىرى بىلەن ئاڭلىتىشلىرىنى تەرەققىي قىلدۇرماقتا ۋە دۇنيانىڭ ئەڭ ئىشەنچلىك ئۇچۇر مەنبىئىي بولۇش ئورنىنى مۇستەھكەملىمەكتە. خەۋەرلەر ۋە خەۋەر پروگراممىلىرى بىلەن بىرلىكتە مەدەنىيەت-سەنئەت ۋە مۇزىكا پروگراممىلىرى ئاساس قىلىنغان ئاڭلىتىشلاردا، تۈركىيە ۋە تۈرك مىللىتى ھەر جەھەتتىن تونىتىلىدۇ. تۈركىيەنىڭ رايۇن خاراكتېرلىق ھەمكارلىقلىرىنى مۇھىم تېما قىلغان، خوشنىلىرى بىلەن بولغان ياخشى مۇناسىۋەتلىرىنى تەرەققىي قىلدۇرۇشقا مۇناسىۋەتلىك سىياسەتلىرىگە ماسلاشقان ھالدا، ئاڭلىتىشلىرىدا تىنچلىق ۋە مەدەنىي ھەمكارلىق تېمىلىرىنى ئىلگىرى سۈرىدۇ.