t r t heqqide

türkiye radio-téléwiziye idarisi

türkiyede, «xelq ammisigha programma tarqitish xizmiti» déyilgen her qandaq chaghda, tunji we yigane bolush alahidilikige ige TRT radio – téléwiziye idarisining 1964- yili 5- ayning 1- küni qorulghanliqi köz aldimizgha kélidu. 1927- yili 5- mayda anglitish hayatini bashlighan türkiye radiosimu shu kündin bashlap, TRT dairisige kirgüzüldi. shundaq qilip, konupkisini bassaq yaki quliqini burisaq bizge pütün dunyani seyir qilduridighan türkiye radiosigha 1960- yillarning axirida téléwiziyedin ibaret yéngi bir hemra qoshulghan boldi. türkiye, 1968- yili 1- ayning 31- küni tunji qétim TRT ning wastisi arqiliq téléwizor bilen tonushti. 81 yilliq tarixqa ige radio anglitishi we 40 yilliq tarixqa ige téléwiziye tarqitishi yolgha qoyulush arqiliq türkiye jumhuriyiti tarixining jan tomurigha, hemde sinaq- tejiribe we mesuliyetchanliqi bilen ishench abidisige, birlik we barawerlikning simwoligha aylandi.


ishchi - xizmetchilerning polattek iradisi we adettin tashqiri tirishchanliq körsitishi astida TRT türk xelqining qelbide menggülük orun aldi. türkiyening hem programmichiliq telim – terbiye merkizi, hem eng ishenchlik tarqitish orgini bolush süpiti bilen, bügünki künge kelgende TRT radio we téléwiziye programmisini tarqitish jehette eng ilghar programmérlarni yétishtürüp chiqti. ene shundaq tebiiy ehwal astida, bir-biridin güzel we rengdar programmilar türkiye téléwiziyside royapqa chiqti. TRT, radio we téléwiziye saheside yalghuz «programma anglitish we tarqitish -» orginila emes, belki «nuqtiliq maarip orgini» bolush wezipisnimu ötidi. yuqiriqi wezipe peqet programma tarqitish xadimlirini yétishtürüpla qalmastin, belki xewer we uchurlar bilen teminlengüchilerning terbiyilinishigimu qaritilghan programmiliri bilen intayin muhim ehmiyetke ige bolup kelmekte. mana mushundaq menilik we zor ehmiyetlik wezipini ada qilip kéliwatqan TRTbiterep, ishenchlik xewer tarqitish neziriyisi we «unwérsal tarqitish» prinsipini chöridigen sewiyilik programmiliri bilen, dunyaning sanaqliq programma tarqitish organliri ichide tégishlik orun tutup kelmekte. ene shundaq muweppiqiyetlerni qolgha keltürüshte türtkilik rol oynighan asasliq amillarni töwendikidek bir qanche nuqtigha yéghinchaqlash mumkin:

ishenchlik we mesuliyetchan axbaratchiliq
TRT amérika-washingtun, bilgiye-biryussil, misir-qahire, girmaniye-bérlin, shémali qibris türk jumhuriyti-lefkosha, ezerbeyjan-baku, türkmenistan-ashxabad, özbékistan-tashkent we dunyaning her qaysi jayliridiki muxbirliri bilen, qisqisi amérikidin yawrupa we asiyaghiche, ottura sherqtin kafkazlarghiche bolghan köpligen merkezlerde achqan shöbe we wekaletchiliri bilen, türkiyening we dunyaning hem közi hem quliqi bolup kelmekte. - bash merkizi enqerede bolup, stanbul, izmir, antalya, chukurowa, diyarbaqir, erzurum we trabzon qatarliq rayunluq merkezlirining herbiri öz kespi saheside tejribilik kespiy xadimliri, shundaqla, türkiyening her qaysi jayliridiki yerlik muxbirliri bilen bir paaliyetchan xewer toridur. - toghra, ishenchlik we biterep axbaratchiliq chüshenchisi bilen TRT anglighuchilar we körgüchilerning zéhnidiki bir «ishench markisi»dur.

oxshimighan yashtikilerge we her xil medeniyettikilerge qaritilghan programmilar
-TRT xelqaraliq ölchemlerge uyghun bolghan programmichiliq sewiyisi bilen, medeniyet-maarip, muzika-köngül échish, yash - ösmürler we tenterbiye programmiliri, ashkara munazire, höjjetlik filimler, déramma we eng süpetlik kinolardin terkip tapqan isil programmilarni maarip we ijtimaiy- iqtisadiy sewiysi jehettin perqliq her xil yashtiki keng xelq ammisigha yetküzüshni, shundaqla, ularning alqishi we qollap – quwwetlishige érishken programma tarqitish orgini bolushni, shuning bilen bir waqitta, döletlik töt, xelqaraliq ikki, rayunluq bir bolup, jemy yette téléwiziye qanili bilen türkiye we dunyaning her qaysi jaylirida körülidighan bolushni meqset qilidu.


téléwiziye qanalliri

TRT1: aile qanili, 168 saet
TRT2: xewer, uchur, medeniyet - senet qanili, 168 saet
TRT3: yashlar we tenterbiye qanili, 54 saet
TRT-GAP : sherqiy we sherqiy jenubi anadolu rayunlirigha qaritilghan programma, 69 saet
TRT4: maarip we muzika qanili, 139 saet
INT TRT: pütün dunyagha programma tarqitish qanili, 168 saet
TRT TURK: ottura asiya we kafkaziyige qaritilghan programma tarqitish qanili, 119 saet

xelqaraliq suniy hemra we ikki quruqluq istansisi arqiliq yawrupa we asiya programma tarqitish organliri arisida köwrüklük wezipisni ötep kelgen, dölet we dunya küntertiwige munasiwetlik tereqqiyatlarni, döletlik we xelqaraliq programma tarqitish organliri hemde xewer agéntliqlirining ezasi bolghan TRT, bularning wastisi arqiliq waqtida we pütün tepsilatliri bilen yetküzüsh imkaniytige ige büyük bir yoshurun küch hésablinidu. bolupmu, yawrupada yashaydighan türklerge qarita programma tarqitidighan we dunyaning her qaysi jaylirida körülidighan INT TRT qanili arqiliq weten sirtidiki türkler bilen bolghan medeniyet alaqilirining mustehkemlinishige hesse qoshushni meqset qilidu. nishani INT TRTqanilini küchlendürüsh we aldimizdiki mezgilde xelqara sahede közge körüngen xewer qanalliri bilen riqabetlisheleydighan sewiyge yetküzüshtin ibarettur.

TRT ning qurulush basquchidiki téléwiziye qanalliri
oxshimighan til we shiwilerde sözlishidighan xelqlerge we shu tillarda sözlishidighan rayun döletlirige programma tarqitish xizmiti élip bérish meqsitide kirmanche we zazache shiwiliride xizmet qilidighan yéngi téléwiziye qanili qurush teyyarliq xizmiti dawamlishiwatidu. parische we erebche sözlishidighan xelqler bilen türkiye otturisidiki munasiwetni kücheytish üchün shu tillarda programma tarqitish xizmitini élip bérish meqsitimu bar. TRT , türk ösmürliri we dunya ösmürlirige yetküzülidighan iqtidargha ige küchlük bir «ösmürler qanili» qurushning teyyarliq xizmitinmu élip bériwatidu.

81 yilliq radiochiliq tejrbiliri
TRT radioliri, döletlik töt, rayunluq besh radio qanili we sayahet radiosi arqiliq tejribilik xadimliri, her türlük muzika etretliri, iqtidarliq senetchiliri, ösmür we yashlar kulubliri, mol arxipliri, kompyutér yardimidiki programma anglitishliri, eng yéngi téxnikigha ige anglitish esliheliri, küchlük dolqun tarqitish eswapliri we zamaniwiy programma anglitish ölchemlirige uyghun programmiliri bilen anglighuchilarning janijan hemrahi bolushni dawamlashturiwatidu.

radio qanalliri
radio 1: maarip, medeniyet, xewer qanili bolup, turmushqa munasiwetlik barliq témilar tetqiq qilinghan programmiliri we her saet béshidiki mexsus xewerliri bilen anglighuchilarning waz kéchelmeydighan hemrahi bolushni 81 yildin béri dawamlashturwatidu. radio 2 TRT-FM)): türk senet muzikisi, türk xelq muzikisi we pop muzikisining eng güzel örnekliri orun alghan moda muzika qanili. radio 3 : klassik muzika, jaz muzikisi we opira qanili. radio 4 : türk xelq muzikisi we türk senet muzikisi qanili. TRT radiosining döletlik töt qanilimu, türkiyening her qaysi jaylirigha we intérnt arqiliq pütün dunyagha 24 saet anglitish élip bériwatidu.

TRT ning rayunluq besh radio anglitish istansisi

trabzon radiosi, erzurum radiosi, GAPdiyarbaqir radiosi, antalya radiosi, chukurowa radiosi, sayahet radiosimu programmiliri bilen hem türk sayahetchilikige, hem dölitimizdiki sayahetchilerge xizmet qilishqa oxshash muhim wezipini ötep kéliwatidu.

TRT ning dunyagha 30 xil tilda radio anglitishi
chetellerdiki türklerning öz döliti bilen bolghan alaqilirini saqlap kéliwatqan we türkchini öz ichige alghan 30 xil tilda anglitish élip bériwatqan türkiye awazi (Voice Of Turkey) türkiyening we dunyaning pütün bulung – puchqaqlirigha qeder öz awazini yetküzeleydu. türkiye awazining, ingilizche, fransuzche, nimische, erebche, ispanche, italiyanche, albanche, ezeriyche, boshnaqche, bulgharche, xenzuche, dariche, parische, , giruzinche, hirwatche, qazaqche, qirghizche, hongarche, makidunche, özbikche, pushtuche, romanche, rusche, sribche, tatarche, türkmenche, orduche, yunanche, uyghurche we türkche anglitishliri dunyaning her qaysi jaylirigha qisqa dolqun, suniy hemra we intérnt, shundaqla bashqa anglitish saesidiki hemkarlashquchilirining wastisi bilen FM arqiliq ulindu. dunyani quchaqlighan axbarat tori axbaratchiliq sahesidiki her türlük yéngi axbarat wastiliri xizmetlirini eng qisqa waqitta özige mujessemleshtürgen, ötmüshidin hasil qilghan tejribe - sinaq we uchurliri bilen, künsayin «kélechekni körgen küchlük we ishenchlik» bir axbarat orginigha aylanmaqta. axbaratchiliq sahesidiki bu zor tejribe, téxnika asasiy bilenmu bügün yetken yuqiri pellisi bilen közni chaqnitidu. TURKSAT – A2 we (3A)1C TURKSAT suny hemraliri arqiliq TRT radio anglitishi we téléwiziye programmiliri éliktéron reqemlik muhitqa yetküzilidu. enqere, istanbul we izmir wilayetliride éliktéron reqemlik téléwiziye programma tarqitish sinaqlirimu 24 saet üzlüksz dawamlishiwatidu.

intérnt tordiki TRT
uchur dewride ziyaretchilerning ümidini aqlash we téxnikining keltürgen pursetlirini xelqqe yetküzüshni arzu qilghan TRT bu sahedimu eng yuqiri derijide muhim pilan, xizmetlerni qisqa waqitta emiylileshtürdi. 1999-yili 5- ayning 1- küni www.trt.net.tr adérisida tor békiti échildi. dunyadiki tor qollanghuchilirining TRT ning tarqitish xizmetlirige érishishini ishqa ashurush meqstide, radio we téléwiziye programmilirini neq meydandin tor arqiliq tarqatti. uningdin bashqa türkiye we dunyadiki eng yéngi xewerler, iqtisadiy we pul- muamile bazarliridiki tereqqiyatlar, tenterbiyning pütün türliri, hawa rayi, radio we téléwiziye programma waqitliri, shundaqla programma küntertipliri tor békitining muhim xizmetliri arisidin orun aldi. TRT tor axbaratchiliqida yéngi bir basquchqa ötüp, TRT tor békitining xelqara axbaratchiliq asasini hazirlidi we bir-birlep tarqitishqa bashlidi. burun 11 xil tilda bashlanghan chetel tilliridiki tor axbaratchiliqining qisqa waqit ichide türkiye awazini pütün axbarat tillirida omumlashturush xizmiti dawamlashmaqta.


TRT arxibi - türkiyning ün - sin ambiri
türkiye jumhuriyitining muhim tarixiy weqelirige shahid bolghan, shundaqla, jumhuriyet bilen bir gewdiliship ketken bir organ heqqide toxtalghan haman, elwette otturigha mol bir arxip chiqidu. TRT peqet ün – sin matériyallirini jemlep saqlash bilenla qalmay, dunyaning eng ilghar téxnikilirini qollinip, uzun tarixqa ige radio- téléwiziye mirasini qoghdap kelmekte. oxshimighan tarixlargha we oxshash bolmighan formilargha ait bu matériyallar, mezmun jehettin tehlil qilinghan we asrash xizmetliridin kéyin, éliktironluq axbarat dunyasigha yetküzülidu.

TRT sétish merkizi
TRT sétish merkizi, TRT ning arxip xususytige ige programmiliri, muzika eserlirini körünüshlük we awazliq neshir epkarliri süpitide xelqqe sunidu.

chong we muhim paaliyetlerde TRT imzasi
TRT «23- aprél xelqara balilar bayrimi» munasiwiti bilen her xil irq, her xil til we oxshimighan dinlargha mensup dunya ösmürlirini uda 30 yildin buyan her yil 10 kün sahipxanliq qilish arqiliq dunya ténchliqigha zor we muhim töhpilerni qoshuwatidu, hemde bu türdiki xelqaraliq paaliyetlerning «özgermes adérisi» TRT ikenlikini téximu éniq ispatlap kéliwatidu. yawrupa-asiya naxsha musabiqisi, dunya longqisi putbol musabiqisi, olimpik yighinliri, dunya unwérstitlar ara naxsha- usul paaliyetliri qatarliq muhim xelqaraliq paaliyetlerdimu yenila TRT eng ünümlük rol oynap kelmekte. dunya longqisi putbol musabiqisining hayajani qisqa mezgil toxtap qalghandin kéyin yene qaytidin TRT ékranlirida orun élishqa bashlidi. putbol mestaniliri 2010- we 2014- yilliq dunya putbol longqisi musabiqisini yene TRT ékranlirida tamasha qilidu we tebiiy halda olimpik musabiqilirining pütün türlirini tenterbiyning özgermes adérisi- TRT din tapidu. axbarat sahesidiki türlük yéngi axbarat xizmetlirini qisqa waqit ichide özleshtürgen؛ tarixiy tejribe – sinaqliri we igelligen uchur - melumatliri bilen künsiri «kélechekni körgen küchlük we ishenchlik» axbaratchiliq orginigha aylanmaqta. bashqiche qilip éytqanda, türkiyening dunyagha, dunyaning türkiyege échilghan közniki bolushtin ibaret pütün bu alahidiliklirini peqet, üch herp, yeniTRT bilen ipadilesh mumkin.

TRT eza bolghan dunya axbarat organliri
EBU yawrupa axbarat birliki

 (Europen Broadcasting Union)
ABU asiya ténch okyan axbarat birliki
 (Asia-Pacific Broadcasting Union)
HFCC/ASBU qisqa dolqunda tarqitish birliki gorohi
(International High Frequency Broadcasters Coordination Group)
 ABU qisqa dolqun birliki gorohi
HFC ABU High Frequency Broadcasters Coordination Group
 IMC xelqara muzika kéngishi
 International Music Council
 EIM yawrupa axbarat inistituti
 European Institute of Media
birleshken döletler teshkilati maarip, pen – medeniyet komititi, türkiye döletlik komitéti, türk döletlik neshiriyatchiliq kéngishi) CMCA ottura déngiz ün – sin alaqe merkizi
 CENTRE Mediterraneen de la Communication Audioviseulle