تورکیه پنجره سینده اورتادوغو (31)

ژوئن آیی ایچری‌سینده قوزئی عراق بؤلگه‌سل رهبرلیگی (قوزئی عراق بؤلگه‌سل رهبرلیگی) صدری مسعود بازانی موستقیل‌لیک رفراندومونون 25 سپتامبر 2017ده ائدیله‌جگینی رسمن اعلان ائتدی

تورکیه پنجره سینده اورتادوغو (31)

تورکیه پنجره سینده اورتادوغو (31)

قوزئی عراق بؤلگه‌سل رهبرلیگی بیر مدت‌دیر گوندمده اولان موستقیل‌لیک رفراندومونون 25 سپتامبر 2017ده ائدیله‌جگینی ائشیتدیردی. بیز ده بو هفته پروقرامیمیزدا قوزئی عراقدا ائدیله‌جک رفراندومو و بؤلگه‌یه عکس اولونما‌لارینی آنالیز ائدجگیک.

آتاتورک اونیورسیته‌سی بین الخالق ایلیشکیلر بؤلومو آراشدیرما جمیل دوغاچ ایپکین موضوعیلا باغلی قیمتلندیرمه‌سینی تقدیم ائدیریک ...

------------

ژوئن آیی ایچری‌سینده قوزئی عراق بؤلگه‌سل رهبرلیگی (قوزئی عراق بؤلگه‌سل رهبرلیگی) صدری مسعود بازانی موستقیل‌لیک رفراندومونون 25 سپتامبر 2017ده ائدیله‌جگینی رسمن اعلان ائتدی. قوزئی عراق بؤلگه‌سل رهبرلیگی، موستقیل‌لیک رفراندومونا هله ایستدیگی ایچ و خاریجی دستگی تام اولا‌راق تامین ائده بیلمه‌دی. کوردوستان دموکرات پارتیسی خاریجین‌دکی دیگر بؤیوک پارتی‌لر، رفراندوما دستک وئره‌جک‌لرینه دایر هله رسمی آچیقلاما وئرمه‌ییب. بؤلگه‌ده بؤیوک بیر اها‌لییه صاحب تورکمن‌لر و عرب‌لر ده رفراندوما مثبت باخمیر.

بارزانی عائله‌سی‌نین موستقیل‌لیک ایستگی یئنی دئییل. 25 سپتامبردا ائدیله‌جک موستقیل‌لیک رفراندومو دا کوردلر اوچون یئنی بیر سیاست دئییل چونکی موستقیل‌لیک ایستک‌لری عصر اوّله اوزانیر. 1921-جی ایلده اورتایا چیخان اینگیلیس ماندا رهبرلیگی آلتین‌داکی عراقی کوردلر مثبت قارشیلامادی. 1932-جی ایلده ملا احمد بارزانی لیدرلیگینده موستقیل‌لیک اوچون قیام باشلاتدی‌لار آنجاق باشاریلی اولا بیلمه‌دی‌لر. عراقین آمریکا طرفین‌دن ایشغال ائدیلمه‌سین‌دن سونرا دا بو موضوع کوردلرین داوام‌لی گوندمیندئیدی.

قوزئی عراق بؤلگه‌سل رهبرلیگی سون ایکی ایلدیر معاش‌لاری دوغرو دوروست وئره‌میر. ایقتیصاد ایسه دورما نقطه‌سینده. آیریجا داعشین اورتایا چیخماسییلا بیرلیکده 1 میلیون‌دان چوخ عراق‌لی، چاتیشما بؤلگه‌لرین‌دن قوزئی عراق بؤلگه‌سل رهبرلیگی ایداره‌سین‌دکی بؤلگه‌لره کؤچ ائتدی. بوتون بو منفی‌لیک‌لره باخمایا‌راق قوزئی عراق بؤلگه‌سل رهبرلیگی اومیدلن‌دیرن باشقا اینکیشاف‌لار دا اولدو. داعشه قارشی یارادیلان بین الخالق کوالیسیون پئشمرگه‌یه ایکی ایلدیر کی، تحصیل وئریر. بو گون قوزئی عراق بؤلگه‌سل رهبرلیگینین ایکی ایل اوّلینه گؤره داها پروفسیونل، داها یاخشی تشکیلاتلانمیش و داها یاخشی سیلاحلانمیش بیر سیلاح‌لی گوجو وار. اوسته‌لیک پئشمرگه؛ داعشین چیخاردیلدیغی بؤلگه‌لره یئرلشدی و بورا‌لاردان چیخمیر. عراق مرکزی رهبرلیگی ایله قوزئی عراق بؤلگه‌سل رهبرلیگی آراسیندا 2005-دن بری داوام ائدن موباحیثه‌لی بؤلگه‌لرین اهمیت‌لی بیر قیسیمی بو گون قوزئی عراق بؤلگه‌سل رهبرلیگینین حرکتی ایداره‌سینده. بو بؤلگه‌لر آراسیندا موصولون شمالین‌داکی پوتانسیل نفت زنگینی بؤلگه‌لر و کرکوکون نفت رزرو‌لرینی ساخلایان ساحه‌لر ده یئر آلیر.

بارزانی‌نین رفراندوم قراری‌نین آرخاسیندا یاتان تمل سبب‌لردن بیری بو: موستقیل‌لیگی اعلان ائده‌رک، رفراندومدان سونرا ائدیله‌جک سئچیم‌لرده نامیزد اولماماق. آردین‌دان دا موقتی بیر باشقانی دستکله‌ییب، 2018-جی ایلده، عراقدا گوج‌لنن میلیتان سیاستی‌نین مالیکی یا دا بنزری بیر سیاستچییه اقتدارا داشیدیغی شرط‌لرده موستقیل‌لیگی حرکته گئچیرمه‌سینی کورد دولتی‌نین ایلک پرزیدنتی اولماق.

بؤلگه‌نین قدیم خالقلاریندان‌ و اهمیت‌لی بیر اها‌لییه صاحب عراق تورکمن‌لری و عرب‌لر، قوزئی عراق بؤلگه‌سل رهبرلیگینین رافراندوم قرارینا آغیر اعتراض وئردی. آنجاق رفراندومو قارشی‌سینی آلماق اوچون اللرینده هر هانسی بیر سیاسی و یا سیلاح‌لی گوج یوخ‌دور. عرب‌لر و تورکمن‌لر ایره‌لیله‌ین زامان‌لاردا گوج‌لنیر ایسه تورپاق‌لارینی گئری آلماق اوچون اللرین‌دن گله‌نی ائدیرلر.

بؤلگه‌سل اؤلکه‌لری نظره آلا‌راق دا شرایط اوّلکی ایللره نیسبتن دییشدی. قطر بحرانی سونراسی سعودی عربیستانی قوزئی عراق بؤلگه‌سل رهبرلیگینین موستقیل‌لیگینی دستکلمه‌یه ایستیقامت‌لی توپلومسال ایشلری ائدیر. ایسرائیل ایسه همیشه بیلینن دستگینی آرتیق آچیق-آیدین گؤستریر. بؤلگه‌نین اهمیت‌لی ایکی اؤلکه‌سی تورکیه و ایران ایسه رفراندوم فیکرینی تنقید ائدیر.

عراق و یاخین شرق‌دکی شرایط بارزانی‌نین بؤیوک بیر فورصت تقدیم ائدیر. داعشله موباریزه سوره‌جینی بارزانی‌نین بین الخالق ساحه‌ده سیمپاتی تامین ائتدی. ضعیف عراق حکومتی، یاخین شرقده بیردن چوخ ایچ ساواشی یاشانماسی سببیله بؤلگه گوج‌لری‌نین دقت‌لری‌نین فرق‌لی ساحه‌لره داغیلماسی، یقین کی، بارزانی‌نین موستقیل‌لیک اوچون داها یاخشی بیر فورصت اولمادیغینی دوشوندورور. عراقدا چوخ جیدی ایچ پروبلم‌لر وارکن آلینان بو رفراندوم قراری بؤلگه‌دکی کاوسو داها دا درینلشدیره‌بیلیر. آیریجا رفراندوم، عراق آنایاسینا ضد و تک طرف‌لی بیر قرار. رفراندومدا نه قرار چیخارسا چیخسین بؤلگه‌یه ثابت‌لیک گتیرمه‌سی مومکون گؤرونمور. عکسینه بؤلگه‌ده یئنی چاتیشما ساحه‌لری آچیلماسی اولابیله‌جک.

قوزئی عراق بؤلگه‌سل رهبرلیگینین آیریلما تلاشی عراق مرکزی رهبرلیگینی و تورکیه ایله ایرانی جیدی بیر شکیلده تحریک ائده‌جک. خاطیرلاناجاغی کیمی آوریل آییندا تورکیه پرزیدنتی اردوغان، کوردلرین کرکوک ایله علاقه‌دار حاق ادعا‌لارینی آغیر بیر دیلله تنقید ائتمیش و شهردکی کورد بایراغی‌نین ائندیریلمه‌سینی ایستمیشدی. اردوغان، "کرکوک کوردلریندیر جفنگیاتینا تورکیه اولا‌راق بیز اویموروق. کرکوک اورادا یاشایان تورکمنیله، عربیله، کوردو وارسا کوردویله هئپسی‌نین‌دیر. بو سبب‌دن 'بیزیمدیر دئیه‌رک بئله بیر ادعانین ایچری‌سینه گیرمیین، اونون بدلی ده آغیر اولور. "آچیقلاماسینی ائتمیشدی. داها اوّل ائدیلن امکداشلیغا باخمایا‌راق آلینان رفراندوم قراری، تورکیه ایله قوزئی عراق بؤلگه‌سل رهبرلیگی آراسین‌داکی یاخشی علاقه‌لرین سویوماسینا سبب اولا‌جاق. نتیجه اولا‌راق عراقین اراضی بوتؤو‌لوگو و سیاسی بیرلیگی‌نین قورونماسی تورکیه‌نین خاریجی سیاستی‌نین ایمتیناع قانونلاریندان‌ بیری‌دیر. رفراندومدا هر نه نتیجه چیخارسا چیخسین قوزئی عراق بؤلگه‌سل رهبرلیگینین تورکیه‌نین دستگی اولما‌دان باشاریلی اولا بیلمه‌سی مومکون دئییل.



ایلگیلی‌لی خبرلر