تورکیه پنجره سیندن اورتادوغو (27)

عراقین ان بؤیوک محلی و اها‌لی‌سی‌نین اکثریتی تورکمن اولان تلفر، 2003 عراق ایشغالین‌دان بو یانا بؤیوک پروبلم‌لرله قارشی‌لاشدی

تورکیه پنجره سیندن اورتادوغو (27)

تورکیه پنجره سیندن اورتادوغو (27)

 

عراقین ان بؤیوک محلی و اها‌لی‌سی‌نین اکثریتی تورکمن اولان تلفر، 2003 عراق ایشغالین‌دان بو یانا بؤیوک پروبلم‌لرله قارشی‌لاشدی. بو آن داعش ایشغالینداکی بو ایستراتژی محلین گله‌جگی عراق و بؤلگه باخیمین‌دان چوخ اهمیت‌لی. بیز ده بو هفته پروقرامیمیزدا تلفردکی اینکیشاف‌لاری و بؤلگه‌یه عکس اولونما‌لارینی آنالیز ائدجگیک.

آتاتورک اونیورسیته‌سی اولوسلار آراسی ایلیشکیلر آراشدیرما بؤلومو جمیل دوغاچ ایپک‌ین موضوعیلا باغلی قیمتلندیرمه‌سینی تقدیم ائدیریک ...

--------

سون بیر نئچه ایلدیر سوریه‌ده و عراقدا تورکمن‌لرین یاشادیغی بؤلگه‌لر بؤیوک نیسبتده خارابایا دؤندو. باییربوجاقدان مندلییه قدر تورکمن جوغرافیاسیندا بیر چوخ یئرده تورکمن‌لر بؤیوک ظلم‌لرله، قیرغین‌لارلا قارشی-قارشییا قالدی‌لار. عراقین ان بؤیوک محلی تلفرده بونون ان اهمیت‌لی نومونه‌لرین‌دن بیری. موصول شهر مرکزینه 63 کیلومتر مسافه‌دکی تلعفرده اها‌لی‌نین بؤیوک بیر حیسه‌سی تورکمن. بو سببله ده عراق‌لی تورکمن‌لرین ان اهمیت‌لی مرکزی موقعیتینده.

داعشین موصولو اله گئچیرمه‌سیندن سونرا 300 مین‌دن چوخ تورکمن عراقین موختلیف بؤلگه‌لرینه (بیر قیسمی عراقین شمالینا اربیل، دوهوک، کرکوک کیمی شهرلره، بیر قیسیمی ده عراقین جنوبونا نجف، کربلا، بابل کیمی شهرلره) و تورکیه'یه (تخمینن 60 مین آدام) کؤچ ائتمک مجبوریتینده قالدی. 15 مین‌دن چوخ تورکمن ایسه قاچا بیلمدیگی اوچون هله تلعفر ایچریسینده داعش تهدیدی آلتیندا یاشاییر.

عراقدا اؤلکه ایچینده کؤچ ائدن تلعفرلیلر چوخ جیدی پروبلم‌لرله موباریزه ائدیر. گئتدیک‌لری شهرلرده یئرلی اها‌لی طرفین‌دن ایستی قارشیلانمادی‌لار. چوخ چتین شرط‌لر آلتیندا دولانیشیق‌لارینی تامین ائتمه‌یه چالیشسا‌لار دا چوخو اکینچی‌لیک جمعیتی‌نین عنعنوی خصوصیت‌لرینی گؤسترن تلعفرلی تورکمن‌لرین گئتدیک‌لری یئرلردکی حیاتا اویقونلاشما تامین ائتمه‌لری چتین اولدو. تلعفرلیلر بیر مدت کرکوکه ده سوخولمادی‌لار. سونراسیندا عراق تورکمن جبهه‌سی‌نین موختلیف فعالیت‌لری و تلاشلاری سونراسیندا گیریش‌لرینه ایجازه وئریلدی. لاکین اورادا دا تلعفرلی تورکمن‌لرین موجود ایمکان‌لاری چوخ محدود.

موصولدا عراق اوردوسو ایله داعش آراسین‌داکی چاتیشما‌لاردان قیسا بیر مدت سونرا بیته‌جگی تخمین ائدیلیر. بؤیوک احتیماللا داعش یئرآلتینا و چؤل بؤلگه‌لرینه چکیله‌جک. موصول مرکزدکی چاتیشما‌لار بیتدیک‌دن سونرا تلعفر داها چوخ گوندمه گله‌جک. بو آندا تلعفرین ایچینده ایکی مین‌دن چوخ داعش خادیمی اولدوغو تخمین ائدیلیر. تلعفرین ایچینده 15 مین‌دن چوخ تورکمن ده باغلانمیش حیس بیر وضعیتده، اورا‌دان قاچامیریق. بو سببله (موصول قدر بؤیوک اولماسا دا) تلعفری قان‌لی بیر چاتیشما دؤورو گؤزلییر.

تلعفره ائدیله‌جک عملیاتین دقتله پلانلاشدیریلماسی مجبوری. عراق اوردوسو خاریجینده بیر گوجون تلعفره گیرمه‌سی بؤیوک پروبلم‌لری دوغورور. تلعفرلیلر؛ حشدی شعبی و پ.ک.ک-نین تلعفره گیرمه‌سین‌دن حاق‌لی اولا‌راق ناراحات‌لیق و قورخو دویور. حشدی شعبی تلعفره گیرسه یئنی مذهب ساواش چیخا بیلر. ترور تشکیلاتی پ.ک.ک ایسه تورکمن‌لر ایستیقامت‌لی اتنیک تمیزلیک پلان‌لاری ائدیر. وطنداش‌لارین قورونماسی و تلعفرده قانین آخماماسی اوچون حشدی شعبی و پ.ک.ک-نین تلعفردن اوزاق توتولماسی لازیم‌دیر.

عراقین موختلیف بؤلگه‌لرینه کؤچ ائتمک مجبوریتینده قالمیش تورکمن‌لر، تلعفره گیره‌جک هئچ بیر خاریجی گوجو قبول ائتمه‌یه‌جک‌لرینی سؤیله‌ییر. باشقا بؤلگه‌لردن گله‌جک هر هانسی بیر گوجون تلعفره گیرمه‌سینه قارشیدیلار. تلعفردکی مذهب چکیشمه‌لرین خاریجی گوج‌لر طرفین‌دن کؤروکلندیغینی اینانیرلار. تلعفردکی اوزلاشی‌نین یالنیز تلعفرلیلر طرفین‌دن تامین ائدیله بیله‌جگینی، چؤل‌دن گله‌جک بیر گوجون تلعفره موداخیله ائتمه‌سی وضعیتینده تلعفردکی بارسین قورمانین و قورومانین مومکون اولمایاجاغینی وورغولاییرلار.

تلعفر بؤلگه‌نین ان ایستراتژی لوکاسیونلاریندان‌ بیری‌سی. بلکه ده ان اهمیت‌لی‌سی. تلعفر، تورکیه اوچون ده بؤیوک بیر ایستراتژی اهمیته صاحب. موصولون گله‌جگی یاخین‌دان ماراق‌لانان تورکیه، تلعفر موضوعسونو دا چوخ یاخین‌دان ایزلییر. تلعفر بؤلگه‌ده تورکمن‌لرین سون قالاسی. آیریجا، تلعفر-سینجار آراسیندا قالان تورکمن کندلری سینجار بؤلگه‌سینه گئدن یولون ایداره‌سینده ایستراتژی بیر اهمیته صاحب. بو سببله تلعفرده نه اولدوغو و نه اولاجاغی یالنیز تورکمن‌لر کونتکستینده دئییل سینجاری یئنی بیر بازا موقعیتینه گتیرمک ایسته‌ین پ.ک.ک ترور تشکیلاتییلا موباریزه موضوعسوندا دا سون درجه اهمیت‌لی. بو سببله تلعفرده داعش سونراسی گئری چئوریلمه‌لر ساغلام بیر اوزلاشییلا ائدیلمه‌سی چوخ اهمیت‌لی. تلعفرین تورکمن کاراکتری کورونمازسا یاشانا‌جاق چاتیشما‌لار ایچین‌دن چیخیلاماز بیر حال آلا بیلر.

تلعفر، تورک ایمپراتورلوق دؤورونده ده چوخ اهمیت وئریلن بیر لوکاسیوندو. بؤلگه‌دکی ان اهمیت‌لی بازا اولا‌راق تلعفر گؤرولوردو. 1920-جی ایلده، عثمانلی ایمپراتورلوغونون داغیلماسی‌نین آردین‌دان تلعفر عراقا باغلاندی. او دؤور اینگیلتره‌نین ایداره‌سینده اولان عراقدا تورکمن‌لر، اینگیلیس‌لره قارشی چوخ بؤیوک بیر مقاومت گؤستردی. تلعفر، بو مقاومتین ان اهمیتی مرکزیدیر. بو سببله تلعفر یالنیز تورکمن‌لرین یا دا عراقین بیر ایچ مسئله‌سی دئییل. عینی زاماندا تورکیه جمهوریتی اوچون حیاتی درجه‌ده اهمیت‌لی بیر امنیت مسئله‌سی‌دیر.

------

آتاتورک اونیورسیته‌سی اولوسلار آراسی ایلیشکیلر آراشدیرما بؤلومو جمیل دوغاچ ایپک‌ین موضوعیلا باغلی قیمتلندیرمه‌سینی تقدیم ائتدیک ...

 



ایلگیلی‌لی خبرلر