تورک دیش پولیتیکاسینا باخیشلار (35)

تورک دونیاسیندا قازاق مدلی و نظربایئو

تورک دیش پولیتیکاسینا باخیشلار (35)

آوراسیانین و تورک دونیاسینین استراتژیک اؤلکه‌لرین‌دن بیری اولان قازاقیستان جمهوریتینده باغیمسیزلیق اعلانین‌دان بو یانا لیدئرلیگی نورسلطان نظربایئو یئریدیر. بیز ده بو هفته پروگرامیمیزدا قازاق مدلینی اینشا ائد‌ن نظربایئو رهبرلیگینی و بؤلگه‌یه ائتکیلرینی تحلیل ائدجییک.

آتاتورک اونیورسیته‌سی اولوسلارآراسی ایلیشکیلر بؤلومو خوجا‌سی دکتر جمیل دوغاچ ایپک‌ین قونو ایله باغلی دگرلندیرمه‌سینی سونوروق.

...

نورسلطان نظربایئو قازاقیستانین یئنی‌دن مستقیللیگینی قازاندیغی ۱۹۹۱.جی ایلده‌ن بو یانا اؤلکه‌سینین لیدئری. ۱۹۹۱دن بو گونه تکجه قازاقیستانین دئییل، تورک دونیاسینین و دیگر بیر چوخ اؤلکه‌نین ده اعتیمادینی قازاندی. باریش طرفداری اولان بیر لیدئر کیمی دونیا بیرلیگین‌ده تانینیر و بؤیوک حؤرمت گؤرور.

نظربایئو، آلماتی یاخینلیغین‌دا چئمولگان‌دا، سایغین بیر عائله‌نین اؤولادی اولاراق ۱۹۴۰تا دونیایا گلدی. سویوق ساواش ایللری باشلایان‌دا ایلک اؤیرنیمینی داوام ائتدیردی. سون اوخولدا ایسه متالورژی (دمیر بیلیمی) تحصیلی آلدی. ۱۹۶۲ده کاراقاندی اونیورسیته‌سین‌دن متالورژی مهند‌سی اولاراق ماذون اولدو. ۱۹۸۴ه قدر یئریتدیگی اؤنملی بوروکراتیک وظیفه‌لرین‌ده ایشچیلرین فردی پروبلئملری ایله ماراقلاندی. صنایع پروبلئملرینین حلین‌ده رول اوینادی. ایشچیلرین حاقلارینی قورویاراق مرکزه تکلیفلر وئردی.

۱ دسامبر ۱۹۹۱ده ائدیله‌ن سئچیمه تک نامیزد اولاراق گیر‌ن نظربایئو، دسامبرین ینده آلماتی‌دا قازاقیستان مستقیللیگینی قازانان پروتوکولو ایمضالادی. ۱۹۹۱دن سونرا ۱۹۹۹، ۲۰۰۵، ۲۰۱۱ و ۲۰۱۵ سئچیملرین‌ده ده نامیزد اولدو و بو سئچیملردن خالقین بؤیوک دستیینی آلاراق چیخدی. ۱۹۹۷ده باشکندی آلماتی‌دان آستانایا داشیدی. نظربایئو، روسیایلا اقتصادی و سیاسی ایلیشکی‌لرینی داوام ائتدیریب آنجاق آمریکا، تورکیه، تورک دونیاسی، آوروپا بیرلیگی و ایسراییلله ده ایلیشکیلری گلیشدیردی.

نظربایئو، خاریجی سیاستین‌ده تک ایستیقامت‌لی سیاست آپارماق یئرینه هر اؤلکه‌یه برابر مسافه‌ده دورور. چوخشاخه‌لی خاریجی سیاست آپاریر. بو چوخ یؤنلو سیاستی سببیله نظربایئو دونیادا "اوزلاشدیریجی لیدئر" کیمی گؤرونور. بیلدییمیز کیمی، نظربایئو سوریه بحرانینی و سوریه‌ده یاشانان اینسان‌لیق درامینی سونلاندیرماق اوچون ده دؤوره‌یه گیردی. روسیا، ایران و تورکیه‌نین دستگی ایله دوزنلنن آستانا توپلانتیلارینا دا ائو صاحب‌لیگی ائتدی. قازاقیستانین دانیشیقلارا ائو صاحب‌لیگی ائتمه‌سی سوریه‌نین اؤنملی آکتورلارین‌دان بیری اولان تورکمنلرین ده آستانا دانیشیقلارینا قوشولماسینا و مثبت باخماسینا سبب اولدو.

قازاقیستانین باشین‌دا تورک دونیاسینی اؤنمسه‌ین و تورک دونیاسینا دایر اوریژینال فیکیرلری اولان نظربایئو کیمی بیر لیدئر اولماسی تورک دونیاسی اوچون بیر فورصت. نظربایئوین تورک دونیاسین‌دا امکداشلیغا دایر اوریژینال فیکیرلری آذربایجان، قازاقیستان، قیرقیزیستان و تورکیه‌نین عضو اولدوغو تورک شوراسی اوچون ده موختلیف ایمکانلار وئره‌بیلر. بو نقطه‌ده قازاقیستان و تورکیه‌نین بؤیوک دستک وئردیگی تورک شوراسینا تورکمنیستان و اؤزبکیستانین دا قاتیلیملاری ایله گوج وئرمه‌سی لازیم‌دیر. تورک دونیاسی اؤز ایچری‌سین‌ده گوج‌لو امکداش‌لیق ائتسه بونون اولوسلارآراسی تشکیلاتلار سویه‌سین‌ده ده مثبت یانسیمالاری مطلق اولاجاق‌دیر. بو آندا نئجه کی فرانسا، امنیت شوراسیندا فرانکوفون(فرانسا دیللی) اؤلکه‌لرین نماینده‌سی اولاراق گؤرولور ایسه سونراکی ایللرده تورکوفون اؤلکه‌لری تمثیل ائد‌ن بیر تورک شوراسی عضوونون ده امنیت شوراسیندا اولماسی طلبی تورک دونیاسی طرفین‌دن بیرلشمیش میللتلره چاتدیریلابیلر.

نظربایئو، ترور هؤؤگوتو فئتؤنون تورکیه‌ده‌کی ۱۵ جولای ۲۰۱۶ دؤولت چئوریلیشی گیریشیمی سونراسین‌دا تورکیه‌نین یانین‌دا یئر آلدی و آنکارایا گلن ایلک دؤولت باشقانی اولدو. نظربایئوین تورکیه‌ده‌کی چئوریلیش گیریشیمی سونراسی ایلک رسمی قوناق اولماسی معنالی ایدی. نظربایئوین "تورکیه‌یه دوشمن اولان، بیزه ده دوشمن‌دیر" آچیقلاماسی حقیقی قارداشلیغین بیر ایشاره‌دیر. تورکیه پرزیدنتی رجب طیب اردوغان، نورسلطان نظربایئوی بوتون چیخیشلارین‌دا "تورک دونیاسینین آغ‌ساققالی" اولاراق دگرلندیریر. بونو نظربایئوین تورکیه سفری زامانی اردوغانین بو آچیقلاماسین‌دا دا گؤرموشدوک: "سایین جمهورباشقانی، تورک دونیاسینین بیر آغ‌ساققالی دوروموندادیر. سایین نظربایئوین حیاتا گئچیردیگی عاغیل‌لی و دنگه‌لی سیاست سایه‌سین‌ده قازاقیستان بو گون بؤلگه‌نین و دونیانین سایغین بیر آکتورو حالینا گلمیشدیر. اورتاق دیل، تاریخ و مدنیتی پایلاشدیغیمیز قارداش اؤلکه قازاقیستان مستقیللیگینین آردینجا سیاسی ثابت‌لیگی گوجلندیردی و سرعت‌لی بیر اقتصادی قالخینما گرچکلشدیردی".

۲۰۱۶ ایلی ایچری‌سین‌ده قازاقیستانا ائتدیگیم سفرلرده قازاقیستان‌داکی دییشیم و دؤنوشومو یئرین‌ده اینجه‌لمه فورصتیم اولدو. بو نقطه‌ده وورغولامالییام کی نظربایئو ایچین‌ده اولدوغوموز چاغ و زامانین روحونو چوخ یاخشی اوخویان بیر لیدئر. بو ایستیقامت‌ده نظربایئوین کیریل الیفباسین‌دان لاتین الیفباسینا گئچمه تاپشیریغی چوخ اؤنملی. نظربایئو، ۲۰۲۵.جی ایله قدر بوتون کیتابلارین، سوره‌لی یایین و رسمی سندلرین لاتین الیفباسین‌دا یایینلانماغا باشلاماسی لازیم اولدوغونو بیلدیردی. بو قرار تورک دونیاسین‌دا دیل و الیفبا بیرلیگی اوچون چوخ اؤنملی و استراتژیک بیر حمله.

نورسلطان نظربایئوین دونیاگؤروشو و استراتژیسی ایله شکیلله‌نن "قازاق مدلی" تورک مدنیتینین قدیم میراثین‌دان بسله‌نیر و "ثابت‌لیک" ایله "اقتصادی گلیشیم" گؤستریر. نتیجه اولاراق قازاقیستان ۲۰۱۸ ایلی ایله بیرلیک‌ده تاریخی بیر دؤوره آددیم آتیر. قازاقیستانین هدفی دونیادا ان گلیشمیش ۳۰ اؤلکه آراسینا گیرمک. اینانیرام کی قازاقیستان، نظربایئو لیدئرلیین‌ده قرار‌لی یوروشونو داوام ائتدیره‌جک‌دیر. بو گون، نورسلطان نظربایئو و رجب طیب اردوغان کیمی لیدئرلرین وارلیغی هم ایکی اؤلکه اوچون، هم ده تورک دونیاسی اوچون بؤیوک بیر شانس‌دیر.

...

آتاتورک اونیورسیته‌سی اولوسلارآراسی ایلیشکیلر بؤلومو خوجا‌سی دکتر جمیل دوغاچ ایپک‌ین قونو ایله باغلی دگرلندیرمه‌سینی سوندوق.



ایلگیلی‌لی خبرلر