تورک دیش پولیتیکاسینا باخیشلار (32)

۴۷.جی ایل‌دؤنومون‌ده تورکیه-چین ایلیشکیلری

تورک دیش پولیتیکاسینا باخیشلار (32)

گئچدییمیز گونلرده تورکیه جمهوریتی ایله چین خالق جمهوریتی آراسین‌دا دیپلوماتیک ایلیشکیلرین ۴۷.جی ایل‌دؤنومو. بیز ده بو هفته پروگرامیمیزدا ۴۷.جی ایل‌دؤنومون‌ده تورکیه-چین ایلیشکیلرینی تحلیل ائدجییک.

آتاتورک اونیورسیته‌سی اولوسلارآراسی ایلیشکیلر بؤلومو خوجا‌سی دکتر جمیل دوغاچ ایپک‌ین قونو ایله باغلی دگرلندیرمه‌سینی سونوروق.

...

تورکیه ایله چین آراسین‌دا دیپلوماتیک ایلیشکیلر ۱۹۷۱.جی ایلده قورولدو. ایکی اؤلکه آراسین‌دا امکداش‌لیق هر ایکی اؤلکه‌نین ده یورددیشینا آچیلماغا باشلادیغی، اقتصادی و سیاسی اولاراق یوکسلدیگی ۱۹۸۰لردن اعتباراً حرکت‌لی‌لیک قازاندی.

۲۰۱۰.جو ایلده تورکیه و چین آراسین‌دا استراتژیک امکداش‌لیق آندلاشماسی ایمضالاندی. ۲۰۱۰.جو ایلده "استراتژیک امکداش‌لیق" سویه‌سینه یوکسلدیلن ایلیشکیلر، سون دؤورده قارشی‌لیق‌لی یوکسک سویه‌لی سفرلرین ده کمکی ایله سرعتله اینکیشاف ائدیر. آنجاق ایلیشکیلرین استراتژیک بیر پلانلاما ایچین‌ده سیر ائتدیگینی سؤیله‌میریک. تورکیه ایله چین آراسین‌داکی آرتان اقتصادی ایلیشکیلرین تورکیه اقتصادینا مثبت تأثیرلری وار. آنجاق تورکیه‌نین چینه قارشی خاریجی تیجارت کسری ایلدن ایله آرتیر. تورکیه، ۲۰۱۶دا چین‌دن ۲۵،۴ میلیارد دلارلیق وارد، چینه ۲،۴ میلیارد دلارلیق مال صادر ائتدی. بو وضعیت داوام‌لی دئییل. تورکیه-چین اقتصادی ایلیشکیلرینین گوجلندیریلمه‌سی و داوام‌لی اولماسی اوچون چین‌دن تورکیه‌یه آپاریلاجاق بیرباشا یاتیریملارین آرتماسی لازیم‌دیر. بو باخیم‌دان، ۲۰۱۷.جی ایلده تورکیه پرزیدنتی رجب طیب اردوغان و اونو مشایعت ائد‌ن نماینده هیاتینین رسمی گؤروشلری زامانی تورک و چین‌لی شیرکتلر اورتاق تکنولوژی گلیشدیرمه‌یه یؤنه‌لیک آندلاشمالار ایمضالادی.

سون ایللرده ایکی اؤلکه آراسین‌دا سیخ بیر ترافیک یاشانیر. چین‌لی و تورک دؤولت آداملاری تئز تئز گؤروشورلر. تورکیه پرزیدنتی رجب طیب اردوغان می ۲۰۱۷ده چین‌ده دوزنلنن "بیر نسیل بیر یول" توپلانتیسین‌دا ایشتیراک ائتدی. تورکیه خاریجی ایشلر باخانی مؤولود چاووش اوغلو ایسه ۲۰۱۷.جی ایلین آگوست آیی باشلارین‌دا آسه‌آن توپلانتیسی اوتورومون‌دان قاباق چینه گئتدی. یئنه گئچدییمیز گونلرده تورکیه پرزیدنتی رجب طیب اردوغان، "ایسلام امکداش‌لیق تشکیلاتی ذیروه دؤنم باشقانی" صیفتیله اؤزل دعوت‌لی اولدوغو ۱۰.جو بریکس ذیروه‌سین‌ده ایشتیراک ائتدی. اردوغان، گونئی آفریقادا گئچیریله‌ن ذیروه زامانی چین دؤولت باشقانی شی جینپینگ ایله اؤزل بیر گؤروشمه ده گرچکلشدیردی.

بو گون تورکیه خاریجی سیاست‌ده آلتئرناتیولرینی چوخالتماق ایستییر. بو نقطه‌ده تورک لیدئرلر چین ایله ایلیشکیلرینی اینکیشاف ائتدیرمه‌یی چوخ اؤنم‌لی گؤرور. چین‌لی لیدئرلر ده تورکیه‌نی اورتادوغودا بیر گوج مرکزی و "بیر نسیل بیر یول" پروژه‌سی باغلامیندا کیلید مؤقعیته صاحب بیر اؤلکه کیمی گؤرور. تورک یئتکیلیلری تورکیه‌نین "اورتا دهلیز" گیریشیمینین چینین "بیر قوشاق بیر یول" پروژه‌سی ایله مکمل درجه‌ده اویوملو اولدوغونو بیلدیریر. چونکو هر ایکی اؤلکه ده قدیم ایپک یولونو جانلاندیرماغی آماجلاییر. تورکیه چینین آوروپا بازارلارینا گیرمه یولون‌دا یئرلشیر. تورکیه‌نین چین ایله آوروپا بازارلارینی بیر بیرینه باغلایان کوره‌سل تداروک زنجیرلرینین بیر دویون نقطه‌سی/مرکزی حالینا گلمه‌سی، اونا بؤیوک فایدالار وئره‌جک‌دیر.

چین، تورکیه اوچون آلمانیادان سونرا دونیادا ایکینجی، اوزاق‌دوغودا ایسه ان بؤیوک تیجاری اورتاق ودوروموندا. چین، ۲۰۱۶.جی ایلده تورکیه‌نین صادرات ائتدیگی اؤلکه‌لر سیرالاماسین‌دا ۱۹.جو سیرادا، تورکیه‌نین واردات ائتدیگی اؤلکه‌لر سیرالاماسین‌دا ایسه ۱.جی سیرادا یئر آلیر. طبیعی کی، بورادا ایکی اؤلکه آراسین‌دا بیر واردات/صادرات دنگه‌سی ده گؤزه چارپیر. یاخین گله‌جک‌ده بو وضعیتین دوزلدیلمه‌سی ایلیشکیلری داها یوکسک سویه‌لره داشییابیلر.

اؤنوموزده‌کی پروسه‌ده چینین اؤزونه داها چوخ گووه‌نن و ادعالی بیر خاریجی سیاست آپارماسی سورپریز اولماز. چونکو شی جینپینگ ۲۰۱۷.جی ایلده، ۱۸ اکتبردا اوزون نیطقنده، چینین "بؤیوک گوج" کیملیگینه دفعه‌لرله ایستیناد ائتدی. بوندان باشقا، چینین آشاغیلانما گونلرینین آرخادا قالدیغینی و چینین مدنیت صاحبی کوره‌سل بیر گوج اولاراق یئنی‌دن دیرچلیش واختینین گلدیگینی وورغولادی. چین، چ.ک.پ‌نین (چین کمونیست پارتیسی) ۱۹.جو کنگره‌سین‌ده آلینان قرارلارلا بؤیوک بیر "ایرلی سیچراییشا" حاضیرلاشیر. یئنی دؤورده ریفاه حالی یوک‌سه‌لن، دونیایا داها چوخ آچیلان، گوج‌لو و زنگین اؤلکه‌لرله یاریشان، حتی بیر چوخونون اؤنونه گئچن، بؤلگه‌سل-کوره‌سل رولو و ائتکینلیغی آرتان بیر چین گؤره‌بیلریک.

تورکیه ده باتیلی متفیقلری آمریکا و آوروپا بیرلیگی ایله مختلیف پروبلئملر یاشارکن شانگهای امکداش‌لیق تشکیلاتی عضولری ایله ایلیشکیلرینی اینکیشاف ائتدیریر. بو باخیم‌دان چینین قلوبال سیاست و اقتصاد‌دا چکیسینی آرتیرماق سیاستی آپارماسی، تورکیه-چین امکداش‌لیق پروژه‌لرینین آرتماسینا یول آچابیلر.

باتی‌لی متفیقلری ایلیشکیلرین‌ده مختلیف سیخینتیلار یاشادیغی چین ایله اقتصادی، سیاسی و حربی ایلیشکیلری گوجله‌ندیرمک، تورکیه اوچون جاذب بیر آلتئرناتیو. تورکیه‌نین چین ایله ایلیشکیلرینی گوجله‌ندیرمک چابالاری اورتایا چیخماق‌دا اولان چوخ قطب‌لو چاغا بیر اویوم ساغلاماق آماجی داشیییر و بو حالی ایله تورکیه‌نین قلوبال سیاست‌ده آلتئرناتیولرینی آرتیرما آرزوسونو عکس ائتدیریر. چین ایله تورکیه آراسین‌دا حساس بیر مسئله ده چین‌ده یاشایان اویغور تورکلری. چین بؤیوک بیر دؤولت اولمانین گریی اولاراق و تورکیه ایله اینکیشاف ائد‌ن ایکی‌لی ایلیشکیلر ایشیغیندا اویغور تورکلرینین اوزرین‌ده‌کی باسقینی آرتیق آزالتمالی. چین بونو ائدرسه ایکی‌لی ایلیشکیلر داها سرعتله ایر‌لیله‌یه‌بیلر و اویغور تورکلری ایکی اؤلکه آراسیداکی ایلیشکیلرده آچار رول اوینایابیلر.

...

آتاتورک اونیورسیته‌سی اولوسلارآراسی ایلیشکیلر بؤلومو خوجا‌سی دکتر جمیل دوغاچ ایپک‌ین قونو ایله باغلی دگرلندیرمه‌سینی سوندوق.



ایلگیلی‌لی خبرلر