یئنه بیر رمضان و بحران‌لارین حلّی اوچون چیرپینان بیر تورکیه

دونیانین گئده‌رک ایداره ائدیلمه‌ین بیر پروسه‌یه ایته‌لندیغی، ترورلا، ایچ ساواش‌‌لارلا ثبات‌سیزلیق‌لارا سوروکلندیگی بیر واختدا، رحمت و مغفیرت آیی رمضانی یئنه دونیانین قان سیزان یاراسی غزّه‌دن شهید خبرلری ایله قارشیلادیق

یئنه بیر رمضان و بحران‌لارین حلّی اوچون چیرپینان بیر تورکیه

یئنه بیر رمضان و بحران‌لارین حلّی اوچون چیرپینان بیر تورکیه

 

دونیانین گئده‌رک ایداره ائدیلمه‌ین بیر پروسه‌یه ایته‌لندیغی، ترورلا، ایچ ساواش‌‌لارلا ثبات‌سیزلیق‌لارا سوروکلندیگی بیر واختدا، رحمت و مغفیرت آیی رمضانی یئنه دونیانین قان سیزان یاراسی غزّه‌دن شهید خبرلری ایله قارشیلادیق.

ایسرائیلین قورولماسی‌نین، تخمینن 750 مین فیلیسطینلی‌نین ایسه چوخ آجی بیر شکیلده وطن‌لرین‌دن سورولوش-ونون، اؤز تورپاق‌لاریندا قاچقین وضعیتینه دوشمه‌سی ایلدؤنومونده، ظلم‌لری ایله باریشی دیکته ائتمه‌یه چالیشان‌لار یئنه ایش باشیندایدی.

 

قودسون ایستاتوسو

عصرلردیر ایبراهیمی دین‌لرین هامی‌سی اوچون مقدس اولان قودسه بوش یئره اؤزل بیر ایستاتوس وئریلممیش‌دیر. دونیانین بوتون دولت‌لری‌نین قودسو هر هانسی بیر دولتین باشکندی اولا‌راق قبول ائتممه‌سی و هئچ بیر دولتین سفیرلیگی‌نین قودسده اولماماسی‌نین بیر اساسی واردیر. بئله کی، بیرلشمیش میللت‌لرین 1947-جی ایل تاریخ‌لی 181 سایلی قراری، قودس اوچون بمت کونترولوندا اولوسلار آراسی بیر رژیم نظرده توتوردو. 1948ده قورولوشو ایله بیرلیکده ایسرائیل، اوّل غربی قودسو، 1967-جی ایلدکی 6 گون ساواشیندا ایسه شرقی قودسو ایشغال ائتدی. بمت امنیت شوراسی یاخین شرقده عدالت‌لی و داوام‌لی بیر باریشین تامین اولونماسی اوچون لازیم‌لی گؤردوگو پرینسیپ‌لری اورتایا قویدوغو 242 نؤمره‌لی قراریندا، ایسرائیلی 1967 ساواشی زامانی ایشغال ائتدیگی تورپاق‌لاردان گئری چکیلمه‌یه چاغیریردیسا دا، او تاریخ‌دن بو یانا ایسرائیل قودسو، پارلامنتی و ناظیرلیک‌لرینه ده ائو صاحب‌لیگی ائدن عملده باشکندی اولا‌راق گؤرور. 1980-جی ایلده ایسرائیل، چیخاردیغی قودس قانونو ایله قودسون هامی‌سینی بؤلونمز باشکند اعلان ائدنده، بو قرار دا بمت امنیت شوراسی‌نین 478 سایلی قراری قینانیب، قودس‌ده دیپلوماتیک نماینده‌لیگی اولان اؤلکه‌لردن نماینده‌لیک‌لرینی تل-آویوه داشیماسی طلب اولوندو. شورانین دایمی عضوو آمریکا، سسوئرمه‌یه قاتیلمادی، آنجاق قراری وتو دا ائتمه‌دی. او گون‌دن اعتباراً قودسده سفیرلیگی یئرلشن بولیوی، دومینیکان جمهوریتی، اکوادور، گواتمالا، هایتی، هولند، کولومبیا، پاناما، شیلی، اوروگوای و ونزوئلا دیپلوماتیک نماینده‌لیک‌لرینی تل-آویوه داشیماغا باشلادی. 2006دا السالوادور و کوستاریکانین دا سفیرلیک‌لرینی قودس‌دن تل-آویوه گئری داشیماسی شهرده هئچ بیر سفیرلیک بیناسی قالمادی.

 

آمریکا نه ائتمه‌یه چالیشیر؟

1995-جی ایلده آمریکا کونگره‌سی، بیرلشمیش میللتلر امنیت شوراسی‌نین 478 سایلی قرارینا ضد اولا‌راق قودسو ایسرائیلین باشکندی اولا‌راق اعلان ائدن و ایسرائیل یانین‌داکی سفیرلیگینی تل-آویو‌دن قودسه داشیماغی نظرده توتان قودس سفیرلیک قانونونو (Jerusalem Embassy Act of 1995) چیخارتدی. قانوندا قودسده قورولا‌جاق اولان سفیرلیگین 1999 می آیینا قدر قورولماسی لازیم اولدوغو یئر آلماقلا یاناشی، داشینما قونوسو بو گونه قدر بوتون پرزیدنت‌لر طرفین‌دن مسئله‌نین حساس‌لیغی و یاخین شرق مسئله‌سینده یول آچاجاغی پیس نتیجه‌لر نظره آلینا‌راق موتمادی شکیلده تاخیره سالینیردی.

6  سامبر 2017-جی ایلده، عثمانلی تورپاق‌لاریندا یهودی‌لر اوچون بیر میللی یورد قورولماسینی وعد ائدن بالفور بیاننامه‌سین‌دن دوز 100 ایل سونرا آمریکانین 45-جی پرزیدنتی دونالد ترامپ، تل-آویو‌دکی آمریکا سفیرلیگینی داشیما قراری آلدیغینی آچیقلادی. بو آچیقلاما، یاخین شرق باریش پروسئسینه و بؤلگه‌نین احتیاج دویدوغو ثابت‌لیک اورتامینا وئرجگی ضررلر باخیمین‌دان تاریخی، و بیر او قدر ده صالع‌سیز بیر آچیقلامایدی. بو داشینما، ساده بیر یئر دییشیک‌لیگی دئییل، ایشغالا اولوسلار آراسی مشروعیت جهدی‌نین بیر بؤلومو ایدی.

آمریکا بؤلگه‌ده گرگین‌لیگی آرتیراجاغینی، ساواش‌لارا سبب اولاجاغینی بیله-بیله، اولوسلار آراسی توپلومون بیر اوزلاشما ایچری‌سینده "یوخ" دئدیگینه "بلی" دئیه‌رک، دونیانین گؤزو اؤنونده اولوسلار آراسی حقوقا آچیق شکیلده ضد قرارینی حیاتا کئچیره‌رک، ایسرائیل‌دکی سفیرلیگینی قودسه داشیدی.

فیلیسطینلی‌لر اوچون آیری-سئچکی‌لیک دیواری نه ایسه، بلوکادا نه ایسه بو قرار دا عینی ماهیت. اولوسلار آراسی توپلومون آغیر اعتراضلارینا باخمایا‌راق گئری آددیم آتمایان آمریکانین بو حمله‌سی، طبیعی اولا‌راق، فیلیسطین بؤیوک بیر حیرص و عدالت‌سیزلیک دویغولاری قارشیلانیب. نتیجه‌ده، سیویل اطاعت‌سیزلیک و پاسیو مقاومت یول‌لاری حاق و عدالته دعوت ائدن مین‌لرله وطنداشا قارشی یئنه نیسبت‌سیز گوج، ظلم، قان و گؤز یاشی اورتایا چیخدی. فیلیسطینلی‌لر، اولوسلار آراسی توپلومون و مئدیانین گؤزو اؤنونده ایسرائیل پولیسی طرفین‌دن اوولانیردی شهید ائدیلدی‌لر، مین‌لرله ده یارالانیب. ایسرائیلین یارانماسی قتل عاما معروض قالان، ائو-ائشیگین‌دن و تورپاقلاریندان‌ زورلا و حیله ایله سورولن، اؤز تورپاق‌لاریندا قاچقین، حتی وطن‌سیز حالا گلن فیلیسطینلی‌لر اوچون "بؤیوک فلاکت" معناسینا گلن نکبه‌نین، اوزرین‌دن کئچن 70 ایله باخمایا‌راق بوتون آغیرلیغی هله ده داوام ائتمکده اولدوغو بیر داها بوتون چیلپاق‌لیغی ایله گؤزلر اؤنونه سریلدی.

 

یاخین شرق‌دکی یانغینا سو داشییان تورکیه

ایسلام امکداش‌لیق تشکیلاتی‌نین صدری کیمی جناب پرزیدنتیمیزین دعوتی ایله 18 می 2018-جی ایل تاریخده توپ‌لانان قودس ایجلاسی، باش وئرن بو عاغیل دیشی و غیری حقوقی ایجرالارا بیر "دور" دئمک باخیمین‌دان اولدوقجا واجیب ایدی. بوتون دونیادا سس سالان ایجلاس، بیر چوخ بؤلگه‌سل و اولوسلار آراسی تشکیلاتین ائده‌بیلدیغینی باشاردی. تورکیه‌نین حساس‌لیغی و اینسانی مسئله‌لرده لیدرلیگی سایه‌سینده، قودسون ایستاتوسونون عقل و حقوق دیشی کئیفی ایجرالارلا دییشدیریلمیه‌جگی بیر داها اورتایا قویموش اولدو.

تورکیه، آتیلان بو آددیم‌لارین ان باشدا ایسرائیلین زررینه اولدوغونو، بمت قورولدوغون‌دان بری آچیلمامیش اولان فیلیسطین مسئله‌سی‌نین سون قویماسینا خیدمت ائتمیه‌جگینی، عکسینه، پروبلمی داها دا نیزامسیز حالا گتیرجگینی و بؤلگه یئنه یانغین یئرینه چئویره‌جگینی هر زامان اولدوغو کیمی یئنه دیله گتیرمیشدی. بؤلگه‌ده تام باریشین برقرار اولماسی، ساواش‌لارین و بحران‌لارین قارشی‌سی‌نین آلینماسی اوچون ان بؤیوک تلاشی صرف ائدن و فداکارلیق گؤسترن اؤلکه تورکیه‌دی. تأسف کی، بو تلاش‌لار، دینلییجی‌لری طرفین‌دن لازیم اولان میقداردا تقدیر ائدیلمه‌دی و باریش اومیدلری اومارسیزجا هامییا ائدیلمه‌یه داوام ائدیلدی.

مظلوم‌لارین آجی‌سینی اونوت‌دورماق اوچون ماوی مرمره گمی‌سی گؤندریلدیگینده، گوناه‌سیز و سیلاح‌سیز اینسان‌لار قتله یئتیریلدی. باش وئرن‌لرین آغریسی گئچممیشکن، فقط فیلیسطینلی‌لرین اوزرین‌دکی آغیر باسقی‌نین یونگوللشدیریلمه‌سی اوچون تورکیه، ایسرائیله تضمینات و عذرله بحرانی حلّ ائتمک فورصتینی تقدیم ائتدی. آنجاق بو دفعه ده ائدیلن یاردیم‌لار بؤهتان‌لارلا، قارا تبلیغات‌لارلا انگللنمه‌یه چالیشیلدی. بومبا‌لارین آلتیندا ساواشدان ضرر گؤرن اینسان‌لارا ایستی یئمک چاتدیریلارکن، "یئمک‌لر احتیاج صاحب‌لرینه دئییل، ترورچولارا چاتدیریلیر" شکلینده بؤهتان‌لار آتیلدی. ساغلام عائله‌لرین یاراندیغی، اینسان‌لارین رادیکالیزه اولمادیغی نیظام‌لی بیر توپلومدا آساییشین، امین-آمان‌لیق و باریشین تاسیس ائدیلمه‌سی اوچون چالیشان و 4000 گنجین یووا قورماسینی تامین ائدن تیکا، ترورچولارا دستک اولماقدا گوناهلاندیرماغا گؤتورولوب.

ساغلام ذهینله دوشونولسه، تورکیه‌نین یاردیم‌لاری‌نین اصلینده باسقینی نئجه آشاغی سالدیغی، بحران‌لارین پیس تأثیرلرینی نئجه آزالتدیغی گؤروله‌جک‌دیر. تورکیه، بوتون بون‌لارا باخمایا‌راق بؤلگه‌ده امین-آمانلیغین و باریشین برپاسی اوچون موتیواسیونو ایتیرمه‌دن ایشلمه‌یه داوام ائتمیش و ائتمکده‌دیر. بو رمضان آییندا دا یارا‌لارین ساغالدیلماسی اوچون یارا‌لی‌لارین ائولرینه ماشینلا ساغلیق خیدمتی آپاریلا‌جاق، درمان و طیبی لوازیم‌لر غزّه‌یه چات‌دیریلا‌جاق، رمضان آیی بویونجا هر گون 1000 عائله‌یه، بوتؤولوکده تخمینن 200 مین آداما ایستی یئمک پای‌لانا‌جاق و 12 مین احتیاج صاحبی عائله‌یه ارزاق یاردیم‌لاری کئچیریله‌جک‌دیر. گؤرولن عاجیل ایمسانی یاردیم‌لارلا اؤزللیکله غزّه‌دکی گئتدیکجه پیس‌لشن اینسانی وضعیتین بیر آز دا یاخشیلاشدیریلماسی مقصدی گوده‌جک، اوزون مدته حسابلانمیش قالخینما یاردیم‌لاری ایسه فیلیسطین خالقی‌نین ریفاهی‌نین آرتیریلماسینا قاتقی وئریله‌جک‌دیر.

تورکیه‌نین بو تلاش‌لاری، عدالت و باریش اوزرینده قورولا‌جاق ایکی دولت‌لی بیر چؤزومو دستکله‌یه‌رک، اصلینده معین معنادا، ایسرائیلین بؤلگه‌دکی موجودلوغونا قارشی مشروعیت آختاریش‌لارینا دا جواب وئریر و ایسرائیل خالقینا دا دستک اولور.

ایسرائیل، آیری-سئچکی‌لیک دیوارلاری، محاکمه‌سیز اعدام، سیلاح و بومبا‌لارلا فیلیسطینلی‌لری یوخ ائتمه‌یه چالیشا‌راق دئییل؛ عدالتله، مرخمتله دولت ایداره ائده‌رک مشروعیت تامین ائدجگینی آرتیق گؤرمه‌لی‌دیر.

 

بحران‌لارین سون قویولماسی اوچون چیرپینان بیر تورکیه

عدالت و مرحمت دگرلرینی قوروماغی تاریخی میسیون و دولت عنعنه‌سی اولا‌راق منیمسمیش اولان تورکیه، دین، دیل و عیرقی گودمه‌دن همیشه ظلمون قارشی‌سیندا، مظلومون یانیندا یئر آلیب. بونون سای‌سیز نومونه‌سینی تاریخده تاپماق مومکون‌دور. 1492-جی ایلده 200 مینه یاخین یهودی، ایسپانیادا گؤردوک‌لری باسقی و ظلم‌دن عثمانلییا سیغینمیش، راحت‌لیق و اعتباری بو تورپاق‌لاردا تاپیلمیش‌دیر. عثمانلی ایمپراتورلوغوندا یهودی‌لر، توپلومدا و دولتده اهمیت‌لی وظیفه‌لره گلیب. بنزر نومونه‌لری جمهوریت تاریخینده ده گؤرمک مومکون‌دور. تورکیه، یهودی‌لرین 2-جی دونیا ساواشی‌سی زامانی نازیست ظلمون‌دن قورونماسی اوچون الین‌دن گلن تلاشی گؤسترمیش‌دیر. دؤورون مارسل کونسولو نجدت کند، نازیست ایشغا‌لی آلتین‌داکی فرانسادا یاشایان و آلمان توپلاما دوشرگه‌لرینه گؤندریلمه‌یه چالیشیلان بیر چوخ یهودییه اؤز حیاتینی تهلوکه‌یه آتا‌راق تورک پاسپورتو چیخارمیش و اونلاری بو ظلم‌دن خیلاص ائتمیش‌دیر. یئنه عینی دؤورده تورکیه‌نین رودوس باش کونسولو وظیفه‌سینده ائدن و تورک اشایندلری اولا‌راق دا آدلان‌دیریلان صلاح الدین اولکومن، آلمانیا ایله تورکیه آراسیندا بحران چیخماسینی دا گؤزه آلا‌راق، رودوس آداسین‌دان توپلاما دوشرگه‌لرینه آپاریلماغا چالیشیلان تورک یهودی‌لرینی آلمان ژنرالا تسلیم ائتمه‌ییب. تاریخ‌دکی بو نومونه‌لره باخاندا تورکیه‌نین بوگونکو تلاشی داها یاخشی باشا دوشوله‌جک‌دیر.

تورکیه‌نین، اؤزونو آیریلماز بیر پارچاسی اولا‌راق گؤروندوگو مکاندا باریش و ثابت‌لیگی تامین ائتمک تلاش‌لاری‌نین قیمتی معلوم اولما‌لی و بو تاریخی فورصت یاخشی قیمتلندیریلمه‌لی‌دیر. بو گون بیر چاتیشما و غیری-ثابت‌لیک مرکزی حساب ائدیلن بؤلگه 400 ایل عرضینده عدالتله ایداره ائدن و فرق‌لی دین و اتنیک منسوبیت منسوب عضورلرین باریش و امین-آمان‌لیق ایچری‌سینده یاشاماسینی تامین ائدن عثمانلی ایمپراتورلوغونون میراثینی داشییان بیر دولت، حقیقتن بؤلگه‌‌نین بو گون ایچینده اولدوغو چاتیشما و غیری-ثابت‌لیک پروبلمی‌نین حلّینه ده چوخ اؤاملی قاتقیلار وئره‌جک‌دیر.

تورکیه‌نین مقصدی هئچ بیر زامان باشقا اؤلکه‌لر اوزرینده حکمران‌لیق قوروب اونلاری ساخلاماق و اؤز اگویست ماراق‌لارینی رئال‌لاش‌دیرماق اولمامیش، عکسینه، اؤز میللی سرحدلری خاریجین‌دکی اینسان‌لار اوچون ده دونیانین داها عدالت‌لی و یاشاماق اوچون یارارلی بیر یئر اولماسینی تامین ائتمک اولموش‌دور. بئله‌لیکله، تورکیه 80 میلیونو دئییل، 7 یاریم میلیاردی ماراقلان‌دیران قلوبال بیر هدفین آرخاسینجا قاچیر. بو موضوعداکی صمیمیتینی، یاخین زاماندا میانمار و بنگلادش‌ده گؤسترمیش‌دیر. آراکان‌دا قتل عاما معروض قالان و یوز مین‌لرله بنگلادشه سیغینان مظلوم‌لارا تورکیه مین‌لرله کیلومتر کناردان قوجاق آچمیش‌دیر. پرزیدنتیمیز، بحرانین یاراندیغی ایلک آندان اعتباراً بؤژیوک بیر دیپلوماسی یولو ایله دونیانین دقتینی یاشانان اینسانی بحرانا چکمه‌یه چالیشمیش، بؤلگه‌ده اؤز عائله‌سینی گؤندره‌رک بحرانین تأثیرلرینی یونگول‌لش‌دیرمک اوچون اؤلکه‌میزین یاردیم‌لارینی چاتدیرمیش‌دیر. بنگلادشه سیغینا‌راق دوشرگه‌لرده یاشاماغا باشلایان یوز مین‌لرله قاچقینا تیکانین ایستی یئمک  یاردیم‌لاری هر گون وئریلمیه دوام ائتمکده‌دیر. تورکیه‌نین 5.500 کیلومتر کناردان بو یاردیم‌لاری ائتمکله اؤز منفت‌لرینی حیاتا کئچیرمه‌یه چالیشدیغینی کیم دئیه بیلر؟ تورکیه‌نین تلاشی، موسسس نیظامین اؤز ماراق‌لاری اوغروندا دونیا گئتدیکجه ایداره ائدیلمه‌ین بیر یئر حالینا گتیرمه تلاشینا بیر دور دئمک‌دن باشقا بیر شئی دئییل.

 

تورکیه-ایسرائیل موناسیبت‌لری

تورکیه جمهوریتی، ایسرائیلله اولان دیپلوماتیک علاقه‌لرینی بؤلگه باریشینا و ثابت‌لیگینه قاتقی وئره‌جک تلاش‌لارین اؤنملی بیر پارچاسی اولا‌راق گؤرور. ایسرائیلین بؤلگه اؤلکه‌لری ایله یاشادیغی ساواشلار‌لار و گرگین‌لیک‌لری دوشوندوکده، علاقه‌لری‌نین ساغلام داوام ائتدیریلمه‌سی، ایسرائیلین بؤلگه‌ده یالنیزلاش-ماسینین دا قارشی‌سینی آلیر.

فیلیسطینده باش وئرن هر بیر بحرانین آردین‌دان تورکیه-ایسرائیل موناسیبت‌لری گرگینلشیر. تورکیه‌نین حساس‌لیغی و اینسانی حرکتی، زامان زامان ایسرائیل حکومتی‌نین خوشونا گلمیر و بو وضعیت ایکی اؤلکه آراسین‌داکی دیپلوماتیک موناسیبت‌لره ده تأثیر ائدیر. غزه‌ده باش وئرن سون بحرانین آردین‌دان دا سفیرلرین بیر مدت اؤلکه‌لرینه قاییتماسی، دیپلوماتیک علاقه‌لرین سویه‌سی‌نین گتیریلیب گتیریلمیه‌جگی سوال‌لارینی عاقلا گتیرمیش‌دیر. سفیرلرین قارشی‌لیق‌لی اولا‌راق بیر مدت چکیلمه‌سی دوغرو بیر آددیم اولا‌جاق‌دیر؛ آنجاق دیپلوماتیک موناسیبت‌لرین اوزون مدت‌لی اولا‌راق قوپاریلماسی، دولایی اولا‌راق باش وئرن حادثه‌لرین اذیت چکن فیلیسطین‌لی‌لره ده بیر اعتراض ایجرا ائدیلمه‌سی معناسینا گلیر. ماوی مرمره سالدیریسی سونرا 6 ایل مدتین گرگین‌لیک، قارشی‌لیق‌لی سفیرلرین تعیین اولونماسینی تامین ائدن آنلاشما سایه‌سینده یاخشی؛ یئنی باشلایان دیپلوماتیک علاقه‌لر، هر شئیه راغمن تورکیه‌نین فیلیسطین مسئله‌سینه قاتقی وئرمه‌سینی و یاردیم‌لارینی احتیاج صاحب‌لرینه چاتدیرماغی آسانلاشدیرمیش‌دیر. بئله کی، قودس ایشغال، غزه بلوکادا، غربی اوردون ایسه محاصیره آلتیندا‌دیر و فیلیسطینه چیخیش یول‌لاری، عمومی حقوقی بیر شکیلده ده اولسا ایسرائیلین نظارتینده‌دیر. بو نقطه‌ده احساساتدان اوزاق دورما‌لی، عاقلّی بیر شکیلده حرکت ائده‌رک پروبلم‌لری درین‌لش‌دیره‌جک آددیم‌لاردان چکینمه‌لی‌دیر. قوروم‌لاریمیز دا بو نقطه‌ده کووردیناسیون ایچینده حرکت ائتمه‌لی، فعالیت‌لرینی دیپلوماتیک میسیون‌لاریمیز و مئیدانچادا فعال شکیلده فعالیت گؤسترن تیکا اوفیسیمیز مشورت ایچینده پلانلاشدیریلما‌لی‌دیر.

ایسرائیل رهبرلیگی، بو گونه قدر هئچ گؤرممیش اولسا دا، آرتیق اولوسلار آراسی توپلومون سسینه قولاق وئرمه‌لی و فیلیسطین‌لی‌لره تطبیق ائتدیگی بو ظلمو دایاندیرما‌لی‌دیر. تاریخده ان چوخ سورگونه اوغرامیش اولان میللتین نماینده‌لری، کئچمیشده یاشادیغی آغری‌لارین عینی‌سینی بو گون باشقا‌لارینا یاشادماما‌لی‌دیر. دیگر طرف‌دن، بحرانی درین‌لش‌دیرن، اینسان‌لاری تحریک ائدن و بؤلگه‌نی غیری-ثابت‌لیگه سوروکله‌ین بیر اؤلکه‌نین "واسیطه‌چی" رولونو اوینامایاجاغی آرتیق گؤرولمه‌لی‌دیر. 100 ایلدیر کی، باریشا حسرت قالان قودسده کئچمیشده اولدوغو کیمی موختلیف اینانج‌لارین نماینده‌لری باریش و امین-آمان‌لیق ایچینده یاشاما‌لی‌دیر.

شوپهه‌سیز، اینسان‌لارین آزاد و امنیتلی شکیلده حرکت ائتمه‌سی و تیجارتین جانلاندیغی هر بلده‌یه باریش گله‌جک‌دیر. تیکا-نین میسیونو دا، گئتدیگی بلده‌لرده موجود ایقتیصادی قالخینما  آلت یاپیسینی گوجلن‌دیره‌رک باریش و امین-آمان‌لیق اورتامینی قوروماق، پوزولان یئرلرده ایسه رژیمین یئنی‌دن  تاسیسی اوچون چالیشماق‌دان سووای بیر شئی اولمامیش‌دیر.



ایلگیلی‌لی خبرلر