تورک دیش پولیتیکاسینا باخیشلار (20)

تورکیه‌نین اورتا آسیایا یؤنه‌لیک کولتورل دیپلماسی فعالیتلری

تورک دیش پولیتیکاسینا باخیشلار (20)

کولتورل یا مد‌نی دیپلماسی قارشی‌لیق‌لی تأثیرین آراجی اولدوغو قدر اجتماعی دییشیم و دؤنوشومون ده کاتالیزاتورودور. بیز ده بو هفته پروگرامیمیزدا تورکیه‌نین اورتا آسیایا یؤنه‌لیک کولتورل دیپلماسی فعالیتینی تحلیل ائدجییک.

آتاتورک اونیورسیته‌سی اولوسلارآراسی ایلیشکیلر بؤلومو خوجا‌سی دکتر جمیل دوغاچ ایپگ‌ین قونو ایله باغلی دگرلندیرمه‌سینی سونوروق.

...

کولتورل دیپلماسی، فیکیرلرین، دوشونجه‌لرین، دونیا گؤروشونون، حیات طرزینین، ائستئتیک آنلاییشینین، ذؤوقلرین و دادلارین پایلاشیمی واسطه‌سیله اؤزونو دوزگون ایفاده ائتمه و مخاطبیتی ده دوزگون تانیما یولودور. ایکی مینینجی ایللرین اولین‌دن اعتباراً آپاریلان مدنیت دیپلماسیسی هم تورکیه‌نین دییشیمین‌ده هم ده دونیادا تورکیه آلقیسینین دییشمه‌سین‌ده تأثیرلی اولدو.

سویوق ساواش دؤورون‌ده کولتورل دیپلماسی، چاتیشان قطبلارین بیر بیرینه قارشی ایشلتدیکلری بیر سلاحا چئوریلدی و تبلیغات مقصدلی ایستیفاده ائدیلدی. دهشت دنگه‌سی اوزرین‌ده قورولموش سویوق ساواش دؤورون‌ده نوکلئر ساواش ریسکی جبهه‌نین ایدئولوژی ایله بیرلیک‌ده مدنیت ساحه‌سین‌ده آچیلماسینا سبب اولدو. دوغو بلوکونون چؤزولمه‌سی و سووئت اتفاقینین داغیلماسین‌دا دا باتینین فعال کولتورل دیپلماسیسینین تأثیرلی اولدوغونو دئیه‌بیلریک.

دیپلماسینین معناسینین گئنیشله‌نمه‌سین‌ده سویوق ساواش‌ین سونو داها سرعت‌لنه‌رک داوام ائد‌ن قلوباللاشما تأثیرلی اولدو. حال حاضردا دیپلماسی دئدیک‌ده داها چوخ کؤنوللری و دوشونجه‌لری قازانماغا قارشی یورودوله‌ن کولتورل دیپلماسی چیخیر.

اورتا آسیا جمهوریتلرینین مستقیل‌لیکلرینی قازانمالاری تورک خاریجی سیاستینه یئنی بیر اؤلچو علاوه ائتدی. تورکیه‌نین؛ اورتاق دیل، تاریخ و کولتورل باغلارینین اولدوغو بو اؤلکه‌لرله ایلیشکی‌لری و امکداش‌لیغی بیر چوخ ساحه‌ده اورتاق یارار اساسین‌دا سرعتله اینکیشاف ائتمیش‌دیر. تورکیه‌نین بؤلگه‌یه یؤنه‌لیک عمومی سیاستینی؛ اورتا آسیا اؤلکه‌لرینین مستقیل، سیاسی و اقتصادی ثابت‌لییه صاحب، اؤز آرالارین‌دا و قونشولاری ایله امکداش‌لیق شرایطین‌ده، اولوسلارآراسی جمعیتله بوتونلشمیش و دموکراتیک دگرلری منیمسه‌میش دؤولتلر اولاراق وارلیقلارینی داوام ائتدیرمه‌لرینی دستکله‌مک شکلین‌ده اؤزتله‌مک مومکون‌دور. تورکیه بو سیاستی بؤلگه اؤلکه‌لرینین اؤنملی اورتاغی حالینا گلدی. تورک اؤلکه‌لری آراسین‌دا امکداشلیغین آرتیریلماسی مقصدیله ۱۹۹۲.جی ایلد‌ن بو یانا تورکیه‌نین رهبرلیگی آلتین‌دا داوام ائتدیریلن "تورک اؤلکه‌لری دؤولت باشقانلاری ذیروه‌سی"نین ان اؤنملی نتیجه‌لرین‌دن بیری، تورکیه، آذربایجان، قازاقیستان و قیرقیزیستانین ایشتیراکی ایله ۲۰۰۹.جو ایلده اولوشدورولان تورک کنه‌شی/شوراسی اولدو.

تورکیه‌نین بؤلگه‌یه یؤنه‌لیک دیپلوماتیک فعالیتلری ایسه مدنیت، تحصیل، مئدیا و اینکیشاف یاردیملاری اوزرین‌ده توپلانیر. بو ایستیقامت‌ده آتیلان ایلک آددیملاردان بیری، تورک مدنیت و صنعتینین، دیلینین، تاریخی میراثینین قورونماسی، بو دیرلرین دونیایا تانیدیلماسی و گنج نسیللره چاتدیریلماسی مقصدی ایله ۱۹۹۲.جی ایلده اولوسلارآراسی تورک مدنیتی تشکیلاتینین (تورکسوی) یارادیلماسی اولدو. تورکسویا تورکیه، آذربایجان، قازاقیستان، قیرقیزیستان، اؤزبکیستان و تورکمنیستانین یانی سیرا قوزئی قیبریس، روسیایا باغلی ۶ اؤزارک جمهوریت و مولدووا باغلی قاقاوز اؤزارک جمهوریتی ده گؤزلم‌چی اؤلکه کیمی عضودور. تورکسوی، چوخ طرف‌لی امکداش‌لیق و قارشی‌لیق‌لی کولتورل دیپلماسی باغلامیندا اؤرنک بیر قورولوش.

بؤلگه ایله ایلیشکی‌لرین‌ده ائگیتیم فعالیتلرینه اؤزل اهمیت وئره‌ن تورکیه، ۱۹۹۲ده باشلادیلان "بؤیوک اؤیرنجی پروژه‌سی" ایله تورک جمهوریتلرین‌دن یوزلرجه اؤیرنجی آغیرلادی. گونوموزده "تورکیه بورسلاری" آدی آلتین‌دا چوخ داها گئنیش بیر بورس پروگرامی، یورددیشی تورکلر و قوهوم توپلولوقلار باشقانلیغی طرفین‌دن یئریدیلیر. بو پروگرام ایچری‌سین‌ده یئر آلان "تورک اؤلکه‌لر بورس پروگرامی" چرچیوه‌سین‌ده هر ایل اونلارجا یئنی اؤیرنجی تورکیه‌ده‌کی اونیورسیته‌لره قبول ائدیلیر. بوندان باشقا، تورکجه‌نین یاییلماسی ایستیقامتین‌ده گؤردویو ایشلرله تورکیه‌نین اؤنملی کولتورل دیپلماسی سیستملرین‌دن بیری حالینا گلن یونوس امره انستیتوسونون اورتا آسیاداکی تک مرکزی آستانادا فعالیت گؤستریر. تورکیه میلی تحصیل باخانلیغینا باغلی اولاراق، قیرقیزیستان و تورکمنیستان‌دا دؤرد؛ قازاقیستان و اؤزبکیستان‌دا ایسه بیر تحصیل موسسه‌سی مؤوجود.

قیرقیزیستان-تورکیه ماناس اونیورسیته‌سی ۱۹۹۷-۱۹۹۸.جی تحصیل ایلین‌دن بو یانا بیشکئک‌ده فعالیت گؤستریر. تورک دونیاسینین ایلک اورتاق دؤولت اونیورسیته‌سی اولان احمد یسوی اونیورسیته‌سی ایسه ائگیتیم اؤیرتیم و آراشدیرما فعالیتلرینی، قازاقیستان‌دا اولان یئرلشکه‌سین‌ده یئری‌دیر. اونیوئسیته‌نین تدریس دیلی تورکیه و قازاق تورکجه‌سی. بو دیللرین یانی سیرا اینگیلیزجه و روسجا دا اؤیردیلیر. ۸۸۰ آکادمیک پرسنلی اولان اونیورسیته‌ده، اقتصادی، تاریخ و ائگیتیم، تورکولوژی و خاریجی دیللر فیلولوژیسی، حقوق، طب، فن، ایدمان و اینجه صنعت و بیلیشیم و مهندس‌لیک فاکولته‌لری وار.

مئدیا ساحه‌سین‌ده بؤلگه‌یه یؤنه‌لیک ان اؤنملی فعالیتلردن بیری، مئدیا و اینفورمسیون باش مودولویو طرفیندن کاتیبلیگی یئریدیلن تورک اؤلکه‌لری و توپلولوقلار مئدیا پلاتفورمودور. ۲۱ مارس ۲۰۰۹دان بو یانان یاییملارینی داوام ائتدیره‌ن و تورک دونیاسینین اورتاق سسی اولماغی هدف سئچن ت‌رت آواز تورکیه‌نین بؤلگه‌یه یؤنه‌لیک سرمایه‌لردن بیری. کانال‌دا، قازاقجا، قیرقیزجا، اؤزبکجه و تورکمنجه‌نین یانی سیرا، آذربایجان تورکجه‌سی و بوشناکجا دا یایینلار وار. آنادولو آژانسینین روس دیلین‌ده یایینلاری ایسه تورکیه‌نین سسینی بؤلگه‌یه چاتدیران دیگر بیر کانال اولما اؤزللیگینه صاحب.

۲۰۰۵.جی ایلده بیرلشمیش میلتلر مدنیتلر اتفاقی گیریشیمینه لیدئرلیک ائد‌ن و بو تاریخ‌دن اعتباراً باشقانلیق ائد‌ن تورکیه، قلوبال میقیاس‌دا بیر کولتورل دیپلماسی قوروجوسودور. دیگر طرف‌دن تورکیه‌ده؛ تورک ایش بیرلیگی و قالخینما آژانسی-تیکا، تورک قیزیل آیی، یورددیشی تورکلر و اقربا توپلولوقلار کیمی دؤولت اورگانلاری یانین‌دا یونوس امره انستیتوسو، تورک دونیاسی آراشدیرمالاری وقفی کیمی غیر حکومت تشکیلاتلاری دا کولتورل دیپلماسی قوروملاری‌دیر. بلدیه‌لر و اونیورسیته‌لر توپلومدان توپلونا تماسلاری، اینسانا توخونان فعالیتلریله خاریجی سیاسته قاتقی وئریرلر.

۲۰۰۰لی ایللرین اولین‌دن اعتباراً تورکیه‌ده آشاغی‌دان یوخارییا بیر اجتماعی دؤنوشوم باش وئریر. ائگیتیم سویه‌سینین آرتماسی، رفاهین یوکسلمه‌سی، خاریجی دونیا ایله ارتباطسن گئنیشله‌نمه‌سی کیمی عامللر بو دییشیک‌لیک‌ده تأثیرلی. تورک پاسپورتونا صاحب اولماق، پرستیژ و شرف قایناغی اولاراق گؤرولور. تورک اینسانینین اؤزونه و دؤولتینه اولان حؤرمتی، اینامی و اعتیمادی آرتیر. تورکیه‌نین گوجله‌نمه‌سی ایله دوغرو اورانتیلی اولاراق کولتورل دیپلماسیسی گوج‌لنیر.

...

آتاتورک اونیورسیته‌سی اولوسلارآراسی ایلیشکیلر بؤلومو خوجا‌سی دکتر جمیل دوغاچ ایپگ‌ین قونو ایله باغلی دگرلندیرمه‌سینی سوندوق.



ایلگیلی‌لی خبرلر