ایبراهیم قالین: عقل‌سیزلیق چاغی

ابدی شوبهه‌لی و گئرچک بیر ایسکاندال یارادان اولان نیچه، 1885ده معاصیر اینسانی کاراکتریزه ائدن هر شئی‌ده چورومه‌یه سبب اولان بیر عامل وار - دئیه یازمیشدی

ایبراهیم قالین: عقل‌سیزلیق چاغی

تورکیه جمهور باشقانی سؤزچوسو ایبراهیم قالین دیلی صاباح قزئتینده 24.02.2018-جی ایلده درج اولونموش مقاله‌سی‌دیر.

عقل‌سیزلیق چاغی

ابدی شوبهه‌لی و گئرچک بیر ایسکاندال یارادان اولان نیچه، 1885ده معاصیر اینسانی کاراکتریزه ائدن هر شئی‌ده چورومه‌یه سبب اولان بیر عامل وار - دئیه یازمیشدی. یازدیق‌لاری، مدنی نگاتیوچیلیغین ساده بیر تظاهرون‌دن چوخ داها بؤیوکدور. معاریفچی‌لیک دؤورونون و معاصیرلیگین یوکسک‌دن اوچان وعدلرینه نیچه‌نین هئچ واخت اعتباری اولمادی. و بو گون، آرا‌دان بیر عصردن بیر آز آرتیق بیر زامان کئچدیکده، ایچینده یاشادیغیمیز دونیانین وضعیتی چوخ داها چاشدیریجی بیر تابلو یارا‌دیر.

غرب معاصیرلیگی‌نین رادیکال تنقیدچی‌لری، معاصیرلیگین اؤزونو حیاتا کئچیرن کهانت‌لرینه دایر مسئله‌لری جیدی شکیلده موذاکیره ائتمیش‌لر. بو تنقیدچی‌لر، معاصیرلیگی‌نین اساس موتیوی اولا‌راق، عاقلین، منطیقین، علمین و تکنولوژی‌نین تقدیم ائتدیگی پارلاق دونیا ایله دموکراسی و حقوقون اوستون‌لوگو ادعا‌لاری یئرینه، آوروپا ایمپریالیزمی و سؤمورگه‌چیلیغی، اوشاق امگی‌نین سؤمورولمه‌سینی، کاپیتالیست سؤمورو، صینیف موباریزه‌سینی و ظلمو گؤرموش‌لر . اسوالد اسپنگلر و مارتین هایدگردن، ت. س. الیوت و میشل فووکو-یا قدر، چوخ سایلی غرب اینتللکتوال، چورومه و سوقوطو، "جسارت‌لی یئنی دونیا یا ایستیقامت وئرن پرینسیپ‌لر کیمی گؤردو. آرالاریندان‌ بعضی‌لری‌نین بو نیهیلیزم دپرسیونونون عهده‌سین‌دن گلمک اوچون اومیدلری واردی. بعضی‌لری بئله بیر اومیده هئچ واخت مالیک اولماییب. بو، غرب معاصیرلیگی‌نین داوام ائدن پارادوکس‌لاریندان بیری‌دیر. بیر یاندا، آوروپا-مرکزلی بیر دونیا گؤروشونه اساس‌لانان یئنی بیر دونیا یاراتماق اوچون احتیاج دویدوغونوز سون‌سوز بیر اؤزونه اینام و کیبیره صاحیب‌سینیز.

دیگر طرفده ایسه، اینتللکتوال‌لارین، عالیم‌لرین و صنعتکارلارین، معاصیر دونیانین تکببورلو ادعا‌لارینا قارشی بسلدیگی گئنیش یاییلمیش بیر اینام‌سیزلیق و درین بیر اینام‌سیزلیغا. بو هر ایکی گئرچک‌لیک، معاصیر تاریخین گئدیشینی 19-جی عصردن بری فورمالاشدیریر. نهایت، غرب معاصیرلیگی، بو موباریزه‌دن قالیب چیخماسینا باخمایا‌راق، بؤیوک ضدیت‌لر و پارالل تاریخ‌لردن عبارت اولان بیر دونیایا سبب اولموش‌دور. بو ضدیت‌لرین بعضی‌لری وحشی و هامی‌سی دا اوتانج وئریجی‌دیر. تاریخده، دونیا اوزرینده هئچ بو قدر بؤیوک بیر ثروت تجروبه اولمامیشدی. آنجاق، دیگر طرف‌دن، زنگین و کاسیب آراسیندا بو قدر بؤیوک بیر اوچورومون اولدوغو بیر واخت دا هئچ گؤرولممیشدیر. علم و تکنولوژیک بؤیوک مرحله‌لر قید ائتدی، آنجاق دینی اعتیقاد و عنعنوی اخلاقین یئرینی دولدورمادی. ان سکولار غرب اؤلکه‌لرینده، گیزلی ادبیات، سیررلر و فانتاستیک حادثه‌لره اولان ماراق آرتیر. دین‌لر، معاصیر دونیانین دونیوی و علمی گوج‌لری طرفین‌دن گؤزدن سالمیشدی؛ آنجاق، آرتیق یئنی بیر انرژی ایله گئری چئوریل ائدیرلر. فرد، واختی واختیندا، آیدینلانماق دؤورونون محصولو حقیقی دگریندن، ان دگرلی هدیه کیمی تقدیم اولونموشدو. اما بو آن، بو عینی فرد، معاصیر حیاتین سون درجه مورکب و ایسترس سیستمی آلتیندا ازیلیر. دیگر طرف‌دن ده جماعتچی‌لگین، یئنی نوعلاری  یاشاماغین یئنی فورما‌لاری یوکسلیشه کئچمیش وضعیتده.

قیساسی، عقل و عقل‌سیزلیق، هر ایکی‌سی ده معاصیر دونیادا موجود. اما سیاسی اوپورتونیزم-لرین و نوکون قول‌دورلارین ادعا ائتدیک‌لری‌نین عکسینه، بو وضعیتین، ایسلامین و یا دیگر دینی اینانج‌لارین ترس بیر شکیلده وار اولماسی ایله هئچ بیر علاقه‌سی یوخ‌دور. دیگرلری‌نین اولدوغو قدر موسلمان‌لارین دا عذاب چکن اولدوغو موجود دونیا سیستمی‌نین ایچ ضدیت‌لرینی و حاق‌سیزلیق‌لارینی گؤرمه‌ده اوغورسوز اولماق تام یانلیش دئییل، عینی زاماندا تهلوکه‌لی‌دیر ده، چونکی بو کورلوق غرب‌دکی آجیمازسیز و آلچاقجاسینا نوماییش ائتدیریلن ایسلام علیهینه و ایسلاموفوبیک میل‌لری بسلمکده؛ عیرقچی‌لیگی و اجنبی دوشمنچی‌لیگینی قانونی‌لش‌دیره‌رک نورماللاشدیریر. بو موقعیت، غرب اؤلکه‌لرین‌دکی اساس آخین سیاستی قصب ائدرکن، موسلمان دونیا‌داکی رادیکال-اوچ حرکت‌لری ده بئسلر حالا گلمیش‌دیر. بوتون بون‌لار ایسه بیزی، قارشی‌لیق‌لی اؤزونو یوخ ائتمه یولونا آپاریر.

ایسلامی و موسلمان‌لاری معاصیرلیک لاییحه‌سی‌نین اوغورسوزلوغون‌دان مسئول توتماق، معاصیرلیگی‌نین چاتیشمازلیق‌لارینی آرا‌دان قال‌دیرماق اوچون بیر ایستراتژی اولاماز. معاصیرلیگی عاقلین تمثیلی اولا‌راق گؤستریب، عقل‌سیزلیق کیمی قونوملادیق‌لاری ایسلاملا دالاش‌دیراراق  یاریشدیر-مالاری، ایسلام و غرب عنعنه‌لرین مورککب‌لیگینی آنلاماق اوچون منطیق‌لی بیر داورانیش اولا بیلمز. اینسانین اؤز ایده‌آل‌لارینی دیگرلری‌نین رئال‌لیق‌لاری ایله موقاییسه ائدیب موقاییسه ائتمه‌سی اؤزونو آلداتما ایچه‌رن بیر یاناشما‌دیر. ایسلامی و موسلمان‌لاری بیر امنیت پروبلمی کیمی اعلاقلندیریب اعلان ائتمک، ایچینده یاشادیغیمیز عصره خاص چتین‌لیک‌لری گؤرممزلیک‌دن گلمک‌دیر. دیگر طرف‌دن، آچیق فیکیرله و گئنیش بیر اوفوقله اؤز پروبلم‌لری ایله اوزلشمک یئرینه راحت‌لیق ساحه‌لرینده قالماغی سئچن موسلمان‌لار اوچون ده عینی وضعیت کئچرلی‌دیر. غربی و معاصیرلیگی، ایسلام دونیاسیندا پیس گئدن هر بیر شئی اوچون گوناهلان‌دیرماق، تاپدیغی هر فورصتده ایسلاما دیه‌نک گؤسترن آوروپا-مرکزیتچی موناسیبت‌دن هئچ ده فرق‌لی دئییل. اؤزوموزه مخصوص دگرلره چوخ باغلانماق، بوتون اینانج عنعنه‌لری‌نین اولماسا اولمازی‌دیر. آنجاق بو وضعیت بیزی، تنقیدی دوشونمک‌دن و دونیایا قارشی آچیق اولماق‌دان گئری قویا‌جاق بیر بهانه اولاماز. عکسینه، قوران بیزی خبردارلیق ائدیر! و بیزی، دونیامیزی اعلاقلندیرملیگیک و دونیانی حقیقت و عدالتی مدافعه ائتدیگیمیز، عقل و فضیلت دولو بیر دایره‌یه چئوریلمگیمیز اوچون عاقلیمیزی ایستیفاده ائتمه‌یه چاغیریر، قوران!

عقل و عقل‌سیزلیق دونیادا بیر آرادا وار اولماغا داوام ائده‌جک و بیر-بیرینی ساغا و سولا دوغرو ایته‌له‌یه‌رک، بیزی حیاتی اهمیته مالیک سئچیم‌لر اوچون زورلایا‌جاق. اساس سوال، بیزی، اردم، سئوگی و مرحمت یولونا آپارماسی اوچون عاقلا بیر شانس وئریب وئرمیه‌جگیمیزدیر.



ایلگیلی‌لی خبرلر