Franśiyadağı protest çaraları

Kön tärtibe 50

Franśiyadağı protest çaraları

 

Uzğan könnärdä berençe çiratta Franśiyada bulu belän bergä Niderland häm Bel’giyädä dä rizasızlıq belderü çaraları uzdı. Niderland häm Bel’giyädä “sarı jiletlılar”nıñ protestları çağıştırmaça keçkenä külämle bulsa da Franśiyadağı rizasızlıq belderü çaraları şaqtıy köçle ide. Franśiya iminlek köçläreneñ 1700 protestçını qulğa aluı häm çiktän tış köç qullanuı Franśiya kön tätibendäge möhim mäs’älä buldı. Franśiyada protestçılar arasında “PKK” belän bäyläneşle törkemnär häm başqa törkemnärneñ vandallıq başqaruı iğ’tibarnı cälep itte. Franśiya ilbaşı Êmmanuêl Makron isä xalıqqa möräcäğät’ itep ildäge kiyerenkelekne kimetergä tırıştı.

 

Säyӓsӓt, iq’tisad hӓm ictimaği tikşerenülӓr waqıfı SETA tikşerenüçese, yazuçı Can Acunnıň   Franśiyadağı protest çaraları xaqında añlatmasın täq’dim itäbez.

 

Franśiyada “sarı jiletlılar”nıñ protest çaralarında poliśiya çamasız köç qullandı. İminlek köçläre küzdän yäş’ çığaruçı gaz qullandı, Franśiya uramnarı suğış mäydannarına oxşap qaldı.

Poliśiya protestçılarğa qarata köç qullandı häm şaqtıy keşeneñ yaralanuına säbäpçe buldı. Qulğa alular waqıtında uniformasız poliśiya köçläreneñ köç qullanıp qulğa alınğan keşelärne qıynawları kürelde. Franśiya poliśiyäseneñ qayber protestçılarnı turıdan –turı maqsat itep alıp plastmassa pulya häm Franśiya armiyäseneñ çılbırlı texnika qullanuı çamasız köç qullanunıñ iñ açıq ürnäkläre ide.

Franśiyädäge rizasızlıq belderü çaralarında  iminlek köçläreneñ çamasız köç qullanuına ,keşe xoquqları häm demokratiyägä qarşı totış kürsätüenä Könbatış häm ayıruça Awrupa matbuğatı iğ’tibarsız qaldı, bu mäs’älälärne matbuğatta yaqtırtmadı. Dönyanıñ başqa urınnarındağı protestçılarğa qarata poliśiya qırıslığın ğayepläw häm anı matbuğatta çağıldıru belän alğı planğa çıqqan şaqtıy media oyışmasınıñ Franśiyanı kürmämeşkä sabışuı iğ’tibarnı cälep itte.

 

“Sarı jiletlılar”nıñ protest çaraların tulısınça tınıç maqsatlı uzdı dip tä äytü mömkin tügel.Alar arasında vandallıq başqaruçı şaqtıy şäxes häm  törkemnär dä bar ide. Uramnardağı avtomobil’lär häm çüplärne yandıru, poliśiyägä qarata qırıslıq başqaru, kibetlärdän äyberlärne urlaw ,trotuarlarnı sütep taşlaw kebek vandallıq oçraqları küzgä taşlandı.

Franśiyadağı rizasızlıq belderü çaralarında küzätelgän vandallıq oçraqlarında divarlarğa yazılğan yazular häm qayber sośial’ media yullamaları aşa “PKK” belän bergä xäräkät itüçe qayber oyışmalarnıñ da protestçılar arasında urın aluı kürelde.  

Ayıruça “PKK” belän bergä Süriyädä suğışuçı qayber radikal’ sul oyışmalarnıñ da buluı “Franśiya xökümäte nişläyäçäk?” digän soraw tudırdı. Bu bäyläneştä Franśiya televideniyesendä “sarı jiletlılar”nı wäkillek itep çığış yasawçı ber keşeneñ protestlardğı qırıslıqtan radikal’ kördlär belän bäyläneşle törkemnärne ğayepläwe bik möhim.

 

Başqa ber mäs’älä isä Franśiya xökümäteneñ ildäge rizasızlıq belderü çaraları arqasında tışqı köçlärne ğayepläwe. Rusiya belän bergä Amerika Quşma Ştatların da qotırtu, qotqı saluda ğayepläwe iğ’tibarnı cälep itte.

Franśiyadağı rizasızlıq belderü çaralarında vandallıq başqarılıp häm poliśiyanıñ çamasız köç qullanuınnan soñ Franśiya ilbaşı Êmmanuêl Makron xalıqqa möräcäğät’ itep wäğ’dälär birde häm kiyerenkelekne kimetergä tırıştı. Anketalar näticälärenä kürä yaqlaw kürsätü däräcäse kimep 26% bulğan Franśiya ilbaşı üz çığışında minimal’ xezmät xaqına 100 yevro östäläçägen ,2000 yevrodan az aqça aluçılarnıñ qayber salımnar häm tüläwlärdän azat iteläçägen citkerde. Qayber süzläre belän keşelärneñ käyefen cibärüen beldergän Makron bu möräcäğäte belän Fransiyadağı protestlarğa üzençä cawap qaytarırğa tırıştı.

 

 



Bäyläneşle xäbärlär