Urta diñgezneñ cännäte - Sidä

Törkiyäneñ mädäniyät xäzinäläre 35

Urta diñgezneñ cännäte - Sidä

Törkiyäneñ mädäniyät xäzinälärendä  bu atnada sezgä Törkiyäneñ mohim turizm üzäklärennän qoyaşı, tarixı, yar buyları belän tanılğan turizm urını- Sidene tanıtaçaqbız.

Side- Urta Diñgez yar buyında, Antaliya- Alaniya arasında urnaşqan. Hiçşiksez Törkiyäneñ  iñ mohim turizm töbäklärennän berse bulğan Antaliyada  diñgezle häm tarixı äsärlärne üz êçenä alğan  siräk urınnardan berse bulıp tora.

Bezneñ êrağa qadär 700nçe yıllarda töbäkne kolonizaśiyälägän Grek qaçaqlar tarafınnan qorılğan. Cirle Anadolu xalqınıñ telendä dä söyläşä başlağan qaçaqlar waqıt êçendä şäharneñ üseşen täêmin itkän ide.

Side süze “Granat”  mäğnäsenä turı kilä häm çığışı belän Anadolulı bulıp tora.

Urta diñgezneñ cännätlärennän berse bulğan Side şähäre sezne  här tarafta qarşığızğa çıqqan tarixı äsärläre belän ber taraftan da tiñsez  diñgeze belän qarşı ala.

Sidenıñ  yar buyları 5 çaqrımğa qadär suzıla.

Yözä almağannar da räxät räweştä yözä ala torğan diñgezdä keşeneñ ğäwdäneñ urtasına qadär kilgän dip äyterlek su biyeklegendä teläsägez yözä dä alasız teläsägez yöriy da alasız.

İskitkeç Urta diñgez qoyaş yar buyında urın alğan  Side borıñğı şähäreneñ tarixı äsärläre häm urman  yäşellegeneñ  maturlıqların täqdim itä.

 

Bezneñ êrağa  qadär  Fars möstäqıllege astında da üz aqçasın basıp çığaruı Side şähäreneñ bäysezlegen saqlap qaluın kürsätä.

Diñgezgä taba çığıntı yasağan ber yartı utrawda buluı tirä-yaqnıñ köçle diwarlar belän saqlanuına qaramastan Böyek İskändär töbäkkä kilgändä Side suğışmıyça birelgä.

 Küñel açu, belem häm säwdä ölkälärendä Urtaq Diñgez yar buyında möhim ber urın bulıp tora. Bu ähämiyätle şähär   borıñğı çornıñ säwdä üzäge bularaq belengän zur ber Agorağa ber yulnıñ ike tarafında bulğan kolonnalarnıñ arasında urın alğan kibetläre dä bar.

Agoranıñ kolonnalı häm qayışlı yulnıñ axırında borıñğa teatrğa ireşelä.

Xäzerge köndä iskitkeç  üzençälekläre bulğan teatrda ber zamannar teatrnıñ klassikaları kürsätelä ide.

Teatr uyınnarı belän bergä gladiator köräşlär, ülem cäzasına hökem itelgännärneñ wäxşi hayvannarğa qaldırılğan kürsätülär dä bar ide.

Xäzerge köndä konśertlar quyıla häm borıñğı teatr 2000 yıllıq tarixı belän keşelärne üzenä caläp itergä däwam itä.

Xalıqnıñ ixtiyaçların qänäğätländerü öçen ğibadätxanälär häm  başqa binalar da Agora tirä-yağında urın ala ide.

Xäzerge köndä Side müzeyi bularaq xezmät itä häm ber bersennän tiñsez tarixı äsärlärne qabul  itkän Rim hamamına  barıp  kürergä kiñäş itäbez.

Side borıñğı şähärendäge iñ mohim ğibadätxanälärdän berse yartı utrawnıñ iñ soñğı noqtasında bulğan Apollon qoyaş-muzika-sälämätlek täñresenä büläk itelgän ide. Bu ğibadätxanä urnaşu urını belän diñgez östennän kütärelgän   qoyaşnıñ çığuın häm kiç belän qoyaşnıñ batuın kürergä mömkin buluın täêmin itä.

Yartıutrawnıñ iñ oçında buluı belän Sideniñ iñ küp qoyaş alğan  urını.

Bu töbäktäge başqa ber ğibadäxanä isä şähärneñ saqçı- alihäse, yaxşı maqsatlı suğışnıñ alihäse Afina ğibadätxanäse dä bar.. Şähärneñ tizlekle artqan êçergä yaraqlı su ixtiyacı 40 çaqrım yıraqlıqtan Manavgat keçkenä yılğasınnan su kanalları belän täêmin itelä ide.

Ber waqıtlar yulbasarlarnıñ qulına kiçüenä qaramastan tanılğan Rimlı general Pompey tarafınnan Rim xakimiyätenä qazandırılğan.

Rim xakimiyäte belän yañadan altın çorın yäşägän Sidedä xäzerge köndä  ber bersennän matur tarixı äsär yasaldı. Xristianlıqnıñ qabul itelüe belän ber  zur şähärgä äylänep ähämiyäten saqlap qala.Ğäräp ağımı näticäse cirle xalıq Sidäne taşlap kitep tağın da iminle Antaliyağa küçenä. Sidedä Sälçuqlı häm Ğosmanlı çorında  monda ber keşeneñ  dä yäşämägäne  öçen bu çornıñ äsärläre dä yuq. Rodostan ayırılırğa duçaq bulğan töreklärneñ Ğosmanlı çorında Sidägä cirläşüe belän monda qorğan awılı Sälimiyägä äylänä başlağan ide. Här yıl törel xalıqara muzika festivallärne dä qabul itkän Side töbäktä iñ küp turistlarnı caläp itkän üzäge bulıp tora.



Bäyläneşle xäbärlär