Yevangelizm keşelekkä yanıy

Global' perspektiva 32

Yevangelizm keşelekkä yanıy

Professor doktor Qudrät BÜLBÜL yazması

Soňğı waqıtta Törkiyӓ sӓyӓsӓtendӓ hӓm FETÖ qaldırğan êzlӓr arqasında din-dӓwlӓt mönӓsӓbӓtlӓren bar yaqlap qarıybız. Küpçelek yӓşӓgӓn illӓrdӓge waqiğalarnıň bezgӓ bӓyle buluın uylıybız. AQŞnıň ruxani Brunson arqasında Törkiyӓgӓ qarata çiklӓw qararı bu wazğiyӓtneň kiresen kürsӓtte.

Törkiyӓ cӓmӓğat’çelege distӓlӓrçӓ yıl buyı Törkiyӓdӓ missiya wazifasın başqaruçı Brunsonnıň barlığın belmi ide. PKK hӓm FETÖ terror oyışmalarına xuplaw kürsӓtü belӓn ğayeplӓnüçe ruxani Brunsonnıň qulğa alınuı arqasında AQŞnıň Törkiyӓgӓ qarata çiklӓw qararı Amerika Quşma Ştatlarındağı din-dӓwlӓt mönӓsӓbӓtlӓren uylawıbızğa êtӓrde. AQŞ tarafınnan diň irege bӓylӓneşendӓ bӓyӓlӓnsӓ dӓ bu waqiğa AQŞtağı din-dӓwlӓt mönӓsӓbӓtlӓrenӓ awışuıbıznı mӓcbüri qıla. Qalğan illӓrneň möstӓqillegen sanğa suqmawçı açıqlawları arqasında başqa törle analizlıy almıybız.

Ber ildӓ din-dӓwlӓt mönӓsӓbӓtlӓre ahӓňle bulğanda tӓnqit turında süz barmıy. Kiresençӓ bu wazğiyӓt’ dini ireklӓr cӓhatennӓn bik uňay. Şul rӓweşle Awrupadağı gil’otinalar, dini fanatizmnardan qaçuçılar qorğan Amerika Quşma Ştatları xaqlı bularaq dini ireklӓr küzӓtelgӓn il ide.

Din-dӓwlӓt mönӓsӓbӓtlӓreneň ahӓňle buluınnan tış ber ilneň din dӓwlӓteneñ buluın da tӓnqit’lӓp bulmıy. Törleleklӓrgӓ uňay qarawçı, din plyuralizm kebek kürelgӓn ber dinneñ dӓwlӓte bӓysezleklӓr hӓm keşe xoquqları cӓhatennӓn problema bulmasqa da mömkin. Xӓtta mondıy wazğiyӓt’ illӓrneñ imperialist êzlӓnülӓrenӓ kirtӓ bula ala. Ğosmanlı dӓwlӓte monıñ tögӓl ürnӓge bulıp tora.

Dinnӓrneñ dӓwlӓtlӓr belӓn töp xoquq hӓm bӓysezleklӓr küçӓrendӓ ahӓñle mönӓsӓbӓtenӓ tügel, ӓ dӓwlӓtneñ dinne üz imperialist mӓnfӓğat’lӓre öçen qullanuına qarşı çığarğa kirӓk. Kiresenӓ dӓ yӓgni ber dinneñ ber dӓwlӓtne üz imperialist mӓnfӓğat’lӓre öçen qullanuınada qarşı çığu zarur. Din-dӓwlӓt mönӓsӓbӓtlӓreneñ iñ yalğış bulğanına din dӓwlӓte bulğan İzrail hӓm dӓwlӓt dine bulğan sionizmnı ürnӓk itep kürsӓtӓ alabız. Ğasırlar buyı bergӓ yaşӓwçe möselmannar, xristiyannar hӓm yӓhüdlӓr İzrail citӓkçelege astında bergӓ yӓşi almas dӓrӓcӓgӓ citte.

Qabat AQŞqa qaytsaq, yevangelik bulğan Brunsonnıň hӓm Törkiyӓgӓ qarata çiklӓwneň qullanıluı öçen bar köçenӓ tırışlıq quyuçı AQŞ viŝe-prezidentı Mayk Pensnıň ber ük dini törkem ӓğzase buluı açıqlana. Amerikan cӓmğiyӓte, sӓyӓsӓte, byurokratiyasendӓ yevangelistlarnıň bik taêsirle buluı, AQŞta 90 million yevangelistnıň yӓşӓwe, aldağı ilbaşlarınnan Regan hӓm Buşnıň da yevangelist buluı belderelӓ. Şul rӓweşle tağın ber tapqır Brunson waqiğasınıň Törkiyӓ belӓn tügel, ӓ AQŞ hӓm yevangelizm belӓn bӓyle buluı kürenӓ.

Nӓrsӓ soň ul yevangelizm?

Bu mӓs’ӓlӓdӓ berençe itep şunı ӓytergӓ kirӓk: yevangelizm pravoslav yӓisӓ katolik tügel, ӓ protestantlıkta dini sekta bulıp tora. 19 ğasırda törlӓnӓ başlanuı ӓytelӓ. Yevangelizm “izge kitapqa yünӓlü” digӓnne aňlata. İzge kitap bularaq xristiyannar öçen bulğan İncil genӓ tügel, ӓ yӓhüdlӓrneň izge kitabı Tӓwrat ta. Qabat formalaşqan bu protestant aňlatmağa kürӓ axırzamanda xristiyanlıq bar dönyada xökem sörӓçӓk hӓm soňınnan qıyamӓt qubaçaq. Lӓkin bu wazğiyӓt’ ozaq waqıt dӓwam itӓ ala. Yevangelistlarğa kürӓ bu barışqa tizlek kertergӓ kirӓk. Qalğan xristiyannardan ayırılıp torğan yӓhüdlӓrneň saylanğan millӓt hӓm üzlӓrenӓ wӓgdӓ itelgӓn cirlӓrneň dӓ alarnıň xaqı buluına hӓm bu cirlӓrne qazanuları öçen xsristiyananrnıň alarğa xuplaw kürsӓtüenӓ ışanalar.

Yevangelizmnıñ bar dönyada xökem sörüe öçen 7 êtaplı barış tizlӓtelergӓ tiyeş. Berençe êtapta yӓhüdlӓr Fӓlӓstin cirlӓrenӓ qaytaçaq. Bu êtap zur ülçӓmdӓ çınğa aştı. İkençese Törkiyӓneñ dӓ ber öleşen üz êçenӓ alaçaq rӓweştӓ Böyek İzrail qorılaçaq. AQŞnıñ Yaqın Könçığışta İzrailne şartsız xuplawınıñ bar dönyanıñ qarşı çığuına, BMOda berüzeneñ genӓ qaluına qaramastan Yerusalimne İzrail başqalası bularaq qabul itüeneñ sӓbӓbe qayberlӓwlӓrgӓ kürӓ yevangelizmnıñ AQŞ sӓyӓsӓtendӓge tӓêsireder. Çınnan da bu adımnarnı raśional’ nigezgӓ utırtu mömkin kebek kürenmi.

Öçençe êtap İncil yullamasınıñ bar dönyağa citkerelüe. Ruxani Brunson bu maqsat belӓn Törkiyӓdӓ bulsa kirӓk. Lӓkin Törkiyӓ genӓ tügel, möselman illӓr belӓn ber rӓttӓn şaqtıy ildӓ yevangelist missionerlarnıñ tığız êşçӓnlek alıp baruı hӓm ayıruça Afrikada millionnarça keşe xristiyanlaştıruı belenӓ.

4nçe êtap 7 yıl dӓwam itӓçӓk fӓlӓkӓt çorı bula.

5nçe êtapta Ğaysӓ pӓyğambӓr ikençe tapqır dönyağa kilӓçӓk.

6nçı êtapta yevangelistlar liderlığında Armagedon suğışı çığaçaq, dönyada yaxşılar hӓm naçarlar suğışaçaq hӓm yaxşılar ciñӓçӓk. Bu suğıştan soñ yevangelizmnıñ xaqimiyӓte turında süz baraçaq, şunıñ öçen bu suğış çıqsın dip İzrail zuraytılırğa tiyeş.

7nçe êtapta isӓ bar dönyada xristiyanlıq xökem sörӓçӓk hӓm qıyamӓt qubaçaq.

Kürüebezçӓ yevangelizm 6nçı êtapqa qadӓr sionizmnıñ maqsatlarına turı kilӓ. Bu arqada yevangelistlarğa “sionist xristiyannar” da dip ӓytӓlӓr.

19nçı ğasırda yӓhüdilek tӓ möselmanlıq hӓm xristiyanlık kebek ük ilaxi dinnӓrdӓn ide. Teodor Gerśl’ belӓn sionist yӓhüdlӓr başta yӓhüdilekne almaştırdı. Bügenge köndӓ sionist yӓhüdilekkӓ qarşı çığuçı şaqtıy yӓhüd bar.

Törkiyӓdӓ hӓm qayber İslam illӓrendӓ sionizmğa ahӓñle bulğan İslam tudıru tırışlıqları küzӓtelde. “Dinnӓrara dialog” kebek añ-fikerlӓr, İslam turında nigeze bulmağan, yuldan yazğan anlatmalar bu tırışlıqlarğa işarӓt itӓ. Bu qatlamnar da yevangelistlar kebek ük İzrailneñ yӓhüdlӓr öçen wӓgdӓ itelgӓn cirlӓr buluın açıqlıy.

Xristiyanlıq êçennӓn sionizmğa ahӓñle bulğan ışanunıñ üsüen ӓytü dini törleleklӓr hӓm tarixi bӓreleşlӓr arqasında mömkin kebek kürenmi. Bu ӓwerelüneñ sionist tırışlıq buluı şige bar. Sionist xristiyanlıq yӓgni yevangelizmğa qarşı çığuçı şaqtıy xristiyan da bar. Katolik Papanıñ Yerusalimnıñ başqala itep iğlan itelüenӓ qarşı çığuı belenӓ. Oxşaş rӓweştӓ pravoslavlar da yevangelistlar kebek uylamıy hӓm xӓtta qayçaq İzrail zolımına qarşı möselmannar yaqlı totış kürsӓtӓ.

Qıyamӓtneñ qubuı öçen aşıqtıru keşelekkӓ kileşmi. Lӓkin keşelekneñ fӓlӓkӓtkӓ taba baruı ap-açıq. Dinnӓrne üzgӓrtep, bar keşelekne fӓlӓkӓtkӓ êtӓrӓçӓk sionizm belӓn bӓyle hӓrtörle tırışlıqqa qarşı torırğa kirӓk. Monı isӓ çın yӓhüd, xristiyan, möselmannarnıñ hӓm cir yözendӓ tınıçlıq telӓwçe barlıq keşelӓrneñ xezmӓttӓşlege belӓn başqarıp bula.

Professor doktor Qudrät BÜLBÜL - Änkara Yıldırım Beyazıt universitetınıñ säyäsi belemnär fakul'tetı dekanı



Bäyläneşle xäbärlär