Qudüs yığılsa ...

Global' perspektiva 3

Qudüs yığılsa ...

Global' perspektiva 03

 

Professor doktor Qudrät BÜLBÜL yazması

Yerusalim /Qudüs - möselmannar, xristiannar häm yähüdlär öçen izge şähär. Ul möselmannarnıñ berence qıyblası,Möxämmäd päyğambär Miğracqa kütärelgän şähär. Şağir’ Sezai Karakoç äytmeşli “Küktä yaraltılıp cirgä iñderelgän şähär”.

Yawız Soltan Sälimneñ 1516 nçı yıldağı ciñep aluınnan soñ 1917 nçe yılğa qadär 401 yıl buyınça Ğosmanlı tınıçlığında törle dinnärdän barlıq keşelär bergä tınıç şartlarda yäşägän şähär.

Ozaq yıllar däwam itkän tınıçlıq däwerlärendä Mäkkä häm Mädinä belän bergä Yerusalim Yaqın Könçığışqa ,Yaqın Könçığıştan dönyağa xozur taratqan urınnardan berse bulğan. Bügen isä İzrail’neñ qan külenä äwerelderüe häm başqa täräqqiyät’lär belän bergä Yaqın Könçığış qayberäwlär tarafınnan ”batqaqlıq” dip kürsätelä.   

 

 

AQŞnıñ Qudüs qararı häm reakśiyälär

AQŞnıñ Qudüsne ber yaqlı bularaq İzrail’neñ başqalası itep iğ’lan itüennän soñ böten dönya aña qarşı berläşte. Berläşkän Millätlär Oyışmasında turıdan –turı yanawlarğa qaramastan ürnäge bik kürelmäyäçäk räweştä böten illär bu qararğa qarşı totış kürsätte. İminlek şurasında 14 qarşı tawışqa 1 uñay tawış belän Amerika Quşma Ştatları yapa - yalğız qaldı. Ğomum şurada AQŞtan tış barı tik 8 il bu şantajğa başın ide. İslam dönyası,Awrupa Berlege illäre,Afrika, Latin Amerikası ,Yıraq Könçığış illäre bergä xäräkät itte.

Amerika Quşma Ştatları häm İzrail’ne dä kertep barlıq illärdä diyärlek bu qararğa rizasızlıq belderelde. Keşelek dönyası bu mäs’älädä aqıllı fiker yörtep xäräkät itte.

Biredä İslam xezmättäşlek oyışmasınıñ çirattağı räise bularaq Törkiyäneñ äydäp baruçı rolenä dä işarät itü kiräk. İlbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğannıñ Awrupa Berlege liderları ,Putin,Papa häm başqa räsmi zatlar belän söyläşülär ütkärüe urtaq totış kürsätü cähätennän bik möhim ide.

Qudüs üzara bik küp problemaları bulğan möselman illären dä qabat berläşterde. Awrupa Berlege illäre belän möselman illären yänä urtaq maqsat belän oçraştırdı. AQŞnıñ Qudüs qararınıñ Fälästin mäs’äläsendä global’ räweştä abaylap alu, kürü, añlaw barlıqqa kilügä dä säbäp buluın telibez. Bu qararğa qarata täêmin itelgän global’ kileşü Fälästindä waqıt barışında êtnik çistartuğa häm töbäktä xoquqqa nigezlängän totış urnaşuğa säbäp bulır.

 

Dönya qarşılıq kürsätmäsä närsä bulır ide? Yäisä Qudüs yığılsa…

Amerika Quşma Ştatlarınıñ Yerusalim/Qudüs qararı naçarlıq bulıp kürengän äyberlärdän xäyerle, yaxşı närsä dä çığa alunıñ iñ  açıq misalı.  

Ägär qarşılıq kürsätelmäsä ide märhüm prem’yer-ministr Êrbakan daimi räweştä iğ’tibarnı cälep itkän räweştä İzrail’ töbäk illäre cirlären dä üz êçenä alğan ,Diclä häm Fıratqa qadär suzılğan Arzı Mevut idealı öçen tağın da qıyulanaçaq ide. Bügenge köndä bu xäle belän töbäk häm keşelek öçen tudırğan yanawnı küz uñında totqanda “Böyek İzrail’ barlıqqa kiteräçäk yanaw tağın da yaxşıraq kürenä.

Gitlernıñ almannarnıñ “östen rasa” buluı turındağı naśizm ideologiyäseneñ keşelek öçen nindi bäla buluın härkem xäterli. Amerika Quşma Ştatlarınıñ Yerusalim/Qudüs qararına qarşılıq kürsätelmäsä ide moña oxşaş “saylanğan rasa” ideologiyäse tağın da qıyu tös alır ide.

Qudüs qararına qarata Awrupa Berlege häm İslam illäreneñ urtaq reakśiya kürsätüe soñğı waqıtlarda könnän kön kiyerenke xälgä kilgän İslam häm Könbatış mönäsäbätläreneñ hiçşiksez qarşı buluğa qorıluı kiräkmäwen tağın ber tapqır kürsätte.

Amerika Quşma Ştatlarınıñ qararına qarşılıq kürsätelmäsä ide xaqlınıñ tügel, köçleneñ xakim buluı añlayışı tağın da köçäyer ide. Cäberlängän keşelärneñ xaqsızlıqlar qarşında qarşılıq kürsätü,ayaq teräp qarışu köçenä zıyan kiler ide.

Qudüs/Yerusalim mäs’äläsendä global’ ğayrät kürsätelmäsä ide çarasızlıq tağın da artıp, çarasızlarnıñ kiläçäkka ömetläre tağın da qaralır ide.

Keşelek dönyası bu qararğa iğ’tibarsız qalsa  İzrail’ ğaskärlärenä qarşı batırlarça qarşılıq kürsätkän Fälästinnıñ batır qızı Aheednıñ küzlärenä niçek qarar ide?

Ğazzädä fälästinlelärneñ öylärneñ cimerelmäwe öçen ayaq teräp qarışqanda İzrail’ bul’dozerları izgän 24 yäş’lek Amerikalı aktivist Rachel Corrieneñ isemen xäterlärgä kemneñ qıyulığı citär ide?

 

Naśizm qabat kilmäsen,yähüd naśizmı totqarlansın.

Qudüsneñ yığılmawı öçen iñ küp yähüdlär qarşılıq kürsätergä tiyeş. Yuğisä berençe bulıp yuğaltuçılar alar bulaçaq. Alman naśizmında berençe bulıp yuğaltuçılar almannar bulğan kebek. Alman naśizmı keşelekkä zur zıyan kiterde. Yähüd naśizmı belän yänä şul uq närsälär yäşänmäsen.

Kürüebezçä, Yerusalim/Qudüs mäs’äläse barı tik möselmannar, xristiannar,yähüdlär mäs’äläse tügel. Qudüs mäs’äläse - keşelek mäs’äläse. Çönki Yerusalim yığılsa ,vöcdan da ,ğadellek tä , keşelek tä yığılır.

 

 

 Professor doktor Qudrät BÜLBÜL - Änkara Yıldırım Beyazıt universitetınıñ säyäsi belemnär fakul'tetı dekanı.

   

 

 



Bäyläneşle xäbärlär