Törkiyäneñ könbatış dönyasındağı adımnarı

Kön tärtibe 2

Törkiyäneñ könbatış dönyasındağı adımnarı

Könbatışqa bӓyle global’ sistema ӓkrenlӓp yuqqa çığıp barğan, lӓkin urınına yaňa sistema ӓlegӓ kilmӓgӓn üzgӓ çordan uzabız. Xalıqara tӓrtip öçen xaotik çornı çağıldıruçı bu çor Törkiyӓ cӓhatennӓn qurqıtular belӓn forsatlarnı da üze belӓn alıp kilӓ. Törkiyӓneň tışqı sӓyӓsӓte bu çorğa iyӓlӓşergӓ tırışa. Törkiyӓneň soňğı yıllarda ber yaqtan Rusiyӓ kebek üsüçe yaňa köçlӓr belӓn yaxşı mönӓsӓbӓtlӓr qorırğa tırışuın kürӓbez, ikençe yaqtan könbatış dönyasındağı bülenülӓrdӓn dӓ faydalanırğa tırışuın küzӓtӓbez. Ayıruça AQŞ belӓn mönӓsӓbӓtlӓr kiyerenke bulğan bu çorda Törkiyӓneň Franŝiya hӓm Angliya kebek illӓr belӓn bӓylӓneş qoruı küzgӓ taşlana.

Sӓyӓsӓt, iqtisad hӓm ictimaği tikşerenülӓr waqıfı tikşerençese Can Acunnıň mӓs’ӓlӓ belӓn bӓyle aňlatmasın tӓqdim itӓbez.

Bu bӓylӓneştӓ Törkiyӓ ilbaşı Ӓrdoğannıň soňğı Franŝiyağa sӓfӓre ayırım ӓhӓmiyӓtkӓ iyӓ. Bu sӓfӓre qısalarında Törkiyӓneň Awrupa Berlege belӓn mönӓsӓbӓtlӓre hӓm saqlanu sӓnӓgӓtendӓge xezmӓttӓşlege cӓhatennӓn möhim tӓraqqıyӓt’lӓrneň barlıqqa kilüen assızıqlaw zarur.

Soňğı waqıtta Awrupa Berlegenӓ quşılu barışı tuqtap qalğan Törkiyӓneň ayıruça referendum barışındağı Germaniyaneň taraflı totışı arqasında tuqtağan ide. Awrupa Berlege parlamentınıň Törkiyӓneň ӓğzalek barışın tuqtatu talӓbe Awrupa Berlege şurası tarafınnan qabul itelmӓsӓ dӓ, möhim kürsӓtkeç bulıp tora. Makron isӓ Awrupa Berlege hӓm Törkiyӓ tarafınnan Awrupa Berlegenӓ quşılu barışındağı ikeyözlelegen beterep, berlekkӓ quşılu urınına partnyerlık östendӓ êşlӓw zarurlığın citkerde. Ayıruça 15 iyul’ könge FETÖçe tüntӓreleş kereşüennӓn soň kiyerenke xӓlgӓ kilgӓn mönӓsӓbӓtlӓrdӓ tüntӓreleşçelӓrneň qulğa alınuın sӓbӓp itep kürsӓtkӓn Awrupa Berlege Törkiyӓgӓ Germaniyadan tağın da yaqın toruçı Franŝiya aşa yaňa xezmӓttӓşlek formulasın qarawnı tӓqdim itӓ. Artıq uňçı sӓyӓsi ağımnar, iqtisadi krizislar hӓm Angliyaneň Awrupa Berlegennӓn kitüe arqasında problemalar kiçergӓn Awrupa Berlege Törkiyӓ hӓm Angliya aşa yaňa xezmӓttӓşlek formulaların üsterergӓ tırışa. Germaniya tışqı êşlӓr ministrı Zigmar Gabriel’ Angliya modeleneň Törkiyӓ öçen al’ternativa barlıqqa kiterӓ alacağın açıqlağan ide.

İkençe yaqtan Törkiyӓ cӓhatennӓn Franŝiya sӓfӓren möhim qılğan tağın ike töp faktör bar. Berençese – sayӓsi ittifaqlarnıň tölӓnderelüe, ikençese – saqlanu sӓnӓgӓtendӓ xezmӓttӓşlekneň arttırıluı.

AQŞ belӓn PKK/YPG arqasında problemalar tuğan Törkiyӓ Trampnıň Yerusalimne İzrail başqalası itep iğlan itüennӓn soň ike il arasındağı mönӓsӓbӓtlӓr tağın da kiyerenke xӓlgӓ kilde. Törkiyӓ citӓkçelegendӓ BMOda AQŞqa qarşı tarixi qararnıň qabul itelüe taraflar arasındağı kiyerenkelekne tağın da arttırdı. Törkiyӓ isӓ tışqı sayӓsӓttӓ könbatış dönyasında ittifaqlarnıň törlӓnderelüenӓ qarağan adımnar yasadı. Awrupa Berlegendӓ Hollandiya hӓm Germaniya belӓn mönӓsӓbӓtlӓr problemalı bulğan çorda Angliya hӓm Franŝiya belӓn mönӓsӓbӓtlӓren dӓwam itterüçe Törkiyӓ xalıqara uyınçılar arasında tigezlek sӓyӓsӓten alıp barıp, üz milli mӓnfӓğat’lӓren uylarğa tırışa. Angliyaneň berlektӓn çığu qararın aluınnan soň Franŝiya hӓm Germaniya köçle bulğan Awrupa Berlegendӓ Germaniyağaneň Törkiyӓ belӓn mönӓsӓbӓtlӓre raŝional’ nigezdӓ üsüe zarurlığı yaqlı bulğan Franŝiya belӓn Törkiyӓneň mönӓsӓbӓtlӓre uňay dӓwam itӓ. Törkiyӓ cӓhatennӓn Franŝiya belӓn xezmӓttӓşlek Germaniyaneň Törkiyӓgӓ qarşı soňğı waqıttağı tiskӓre totışına al’ternativa bularaq kürelӓ.

Franŝiya sӓfӓreneň ikençe möhim tuqtalışı saqlanu sӓnӓgӓtendӓge xezmӓttӓşlekter. EUROSAM belӓn Saqlanu sӓnӓgӓte kiňӓşçelege arasında Ozın radiuslı töbӓk hawa hӓm raketa saqlanu sisteması proyektınıň B kileşüe Törkiyӓ ilbaşı belӓn Franŝiya dӓwlӓt başlığı Makron xozurında imzalandı. İtaliya da partnyer bulğan Hawa hӓm raketa saqlanu sisteması proyektı Törkiyӓ cӓhatennӓn zur ӓhӓmiyӓtkӓ iyӓ. Rusiyӓdӓn S-400 hawa hӓm raketa saqlanu sistemasınıň satıp alınuı kileşüen tözegӓn Törkiyӓ şul uq waqıtta NATO berlektӓşlӓre belӓn bergӓ ayırım ber hawa hӓm raketa sistemasın yasarğa tırışa. Şul rӓweşle hawa kiňlegen berdӓn kübrӓk üzgӓ sistemalar belӓn saqlawnı maqsat itüçe Törkiyӓ ixtimallı yanawlarğa qarşı çaralar kürde.

Saqlanu sӓnӓgӓtendӓ soňğı waqıtlarda möhim proyektlar çınğa aşırğan Törkiyӓ xalıqara tışqı sӓyӓsӓtendӓge ittifaqlarnı törlӓnderü sӓyӓsӓten saqlanu sӓnӓgӓtenӓ dӓ çağıldıra. Germaniya hӓm AQŞ belӓn küptӓnnӓn dӓwam itüçe saqlanu sӓnӓgӓtendӓge xezmӓttӓşlekneň sӓyӓsi basım çarası bularaq ike il tarafınnan qullanıluına qaramastan Törkiyӓ Angliya, Franŝiya, Rusiyӓ, Ukraina, Paqıstan hӓm qalğan illӓr belӓn xezmӓttӓşlegen üsterep, ber yaqtan xezmӓttӓşlegen törlӓnderӓ, ikençe yaqtan milli saqlanu sӓnӓgӓten üsterep, çit illӓrgӓ bulğan bӓylelegen azayta.

Törkiyӓ ilbaşı Ӓrdoğannıň Franŝiyağa sӓfӓrendӓ tağın möhim kileşülӓr tözelde. Törek EXİMBANK hӓm Bpifrance Assurance Export arasında ike yaqlı straxovka kileşünӓ qul quyıldı. Ayıruça Airbus hӓm Törek hawa yulları arasında 20+5 opŝiyale A350-900ne satıp alu söylӓşülӓren başlatu öçen kileşü tekstı imzalandı.

Törkiyӓ könbatış êçendӓge bülenülӓrdӓn faydalanıp, yaňa ittifaq çeltӓrlӓren suza, üz mӓnfӓğatenӓ östenlek birӓçӓk adımnar yasarğa dӓwam itӓ. Bu adımnar Törkiyӓne AQŞ, Germaniya kebek illӓr qarşında tağın da köçle qıla.



Bäyläneşle xäbärlär