Balkanske Aktuelnosti 32/2018

Oluja za Hrvate Dan pobjede i domovinske zahvalnosti i Dan hrvatskih branitelja a za Srbe najveće etničko čišćenje u istoriji

Balkanske Aktuelnosti 32/2018

 

Od rata koji je uzrokovao podelu Jugoslavije a koji je počeo u Hrvatskoj prošlo je 27 godina. Iako strane danas pokušavaju održati dobrosusedske odnose, ipak su njihovi pogledi na zbivanja koja su se dogodila za vreme rata jako različita. Na 23. godišnjicu osnivanja pokreta Oluja, koji je pod kontrolu ponovno uzeo teritorijalnu celovitost Hrvatske, Hrvati su 5. avgust proslavili kao Dan pobjede i domovinske zahvalnosti i Dan hrvatskih branitelja.

Ukidanje Republike Srpska Krajina, koja je početkom 90-tih godina proglasila autonomiju na teritoriji Hrvatske, mnogi Srbi su poistovetili sa genocidom u Srebrenici, kao i ono  što su preživeli od strane pokreta Oluja. Kao rezultat pokreta Oluja ubijeno je 2.500 Srba, dok je oko 200 hiljada prognato sa teritorije Hrvatske.

Iako je operacija Oluja trajala u periodu od 4-26. avgusta 1995. godine, najveći deo hrvatske teritorije koju su kontrolisali Srbi je oslobođen u prva četiri dana operacije. Jedan deo Srba, koji su prognani sa teritorije Hrvatske smešten je u Srbiju, a drugi deo u BiH. I dok Srbija pokret Oluja poistovećuje sa ¨etničkim čišćenjem¨, Hrvati 5. avgust proslavljaju kao Dan pobjede i domovinske zahvalnosti i Dan hrvatskih branitelja. Hrvatski zvaničnici tvrde da svi trebaju biti ponosni na pokret Oluja, dok srpski zvaničnici tvrde da Srbija nikada neće zaboraviti ono što se dogodilo za vreme pokreta Oluja.

Potreba za pokretom Oluja javila se već od samog početka procesa raspada Jugoslavije. Nakon što je raspad Jugoslavije postao neizbežan, na naredbu Beograda, Srbi u Hrvatskoj su podigli ustanak i 1991. godine su proglasili Srpsku Republiku Krajinu koja predstavlja jednu trećinu teritorije Hrvatske. Paralelno tome, sa ove teritorije koja je prešla pod kontrolu Srba izgnani su Hrvati, a njihova imovina je opljačkana i zapaljena. Sa podrškom koju su krajinski Srbi dobili od Beograda, sve do operacije Oluja pružan je uspešan otpor hrvatskoj upravi.

Zvaničnici Hrvatske svakom prilikom ponavljaju da je pokret Oluja skladan međunarodnim sporazumima i uslovima ratovanja. Zbog svega toga su tri hrvatska generala, kojima se sudilo usled počinjenih zločina u okviru pokreta Oluja oslobođena na Međunarodnom sudu za zločine počinjene na prostorima bivše Jugoslavije.

Među mnogobrojnim pitanjima koja su ostala bez odgovora stoji i to zbog čega Srbi iz Srbije i Bosne nisu pomogli svojim sunarodnicima za vreme operacije Oluja. Prema nekim komentarima, sa garancijama koje su date povodom očuvanja postojanja Republike Srpske u BiH Beograd je prihvatio da odustane od Krajine. Nakon pada Krajine u to vreme zapad je verovao da se na Balkanu mora potpisati opsežan mirovni sporazum. Zapad je, nakon pada Srebrenice koji je rezultirao genocidom nad Bošnjacima jula 1995. godine, dozvolio da se uništi i Krajina u avgustu 1995. godine. Pre toga ni Zagreb niti Beograd nisu bili spremni da potpišu bilo kakav mirovni sporazum. Samo tri meseca nakon pada Srebrenice i Krajine, 21. novembra 1995. godine tadašnji predsednici BiH, Federalne Republike Jugoslavije i Hrvatske, Alija Izatbegović, Slobadan Milošević  i Franjo Tuđman su parafirali Dejtonski mirovni sporazum.

Neminovno je da neka zbivanja koja su se na Balkanu dogodila 90-tih godina i dalje ostaju biti tajna. Osim toga, strane sva zbivanja u ratu diskutuju u skladu svojih interesa i jednostrano. Jedno je sigurno a to je da je bivši srpski lider Slobodan Milošević za vreme operacije Oluja u Srbiji vodio borbu protiv opozicije za svoju fotelju. Činjenica je da je njegov celokupan politički život bio usmeren očuvanju fotelje i da je u tom okviru povremeno ¨trošio¨ i Srbe koji su živeli van granica Srbije.

Nije moguće pripremiti priručnik o istoriji i zbivanjima na Balkanu 90-tih godina u kojem bi se prikazao zajednički pogled i stav na ratove koji su se dogodili na ovim prostorima. No, svi trebaju pokazati odgovornost i izvući pouku iz grešaka koje su počinjene u prošlosti.

 

 



Povezane vesti