Balkanske Aktuelnosti 46/2017

Crna Gora je skoro do 1997. godine podržavala politiku koju je sledio Milošević. Sve do ovih godina Beograd je radio na tome da se Crnogorci poistovete sa srpskim identitetom i sprskom logikom.

Balkanske Aktuelnosti 46/2017

Crna Gora, najmanja balkanska zemlja sa populacijom od oko 643 hiljade stanovnika, 21. maja 2006. godine je doživela prekretnicu u svojoj istoriji. Nakon 88-godišnje zajednice sa Srbijom, Crna Gora je ovoga datuma postala nezavisna država. Na ovaj način je mapa Balkana ponovno preuređena. Bilo je onih koje je nezavisnost obradovala, ali i onih koji su se razočarali. I pored toga što je prošlo 11 godina, narod Crne Gore je i dalje podeljen kada je u pitanju ova tema.

Crna Gora i Srbija su tokom istorije se nazivale bratskim zemljama. Usled zajedničkog jezika i vere, slične istorije i tradicije, bilo je jako teško odvojiti Srbe i Crnogorce. Činjenica da su njima vladali različiti upravitelji je najvažnija tačka koja Crnogorce odvaja od Srba. Crnogorski istoričari tvrde da su se temelji njihove države postavili početkom 7. veka sa pojavom društvene zajednice ¨Duklja¨. Najpoznatiji upravitelj ove države, čiji je naziv kasnije promenjen u ¨Zeta¨ bio je Bodin, koji vladao u periodu od 1082-1101. godine. Osim Bodina, vladavina Balšića, Crnojevića i Petrovića je bila jedna od najvažnijih u istoriji.

Iako se za pojam ¨Crna Gora¨ u istoriji prvi put čulo 1276. godine, Zeta je krajem 15. veka nazvana Crnom Gorom. Nezavisnost ove zemlje priznata je 1878. godine na Berlinskom kongresu. 1910. godine Crna Gora je proglašena kraljevinom, koja se nije uspela dugo održati. 6. novembra 1918. godine Velika narodna skupština u današnjoj prestonici Podgorici, donela je odluku da se sa prestola skine kralj Nikola I Petrović Njegoš i da se Crna Gora pripoji Srbiji. Osnivanjem Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca 1. decembra 1918. godine, Crna Gora je izgubila i državu i svoj narod.

Od 1945. godine Crna Gora se opet počela spominjati kao deo Federalne Republike Jugoslavije. Nakon raspada Socijalističke Fedarivne Republike Jugoslavije, čiji osnivač je bio komunistički lider Josip Broz Tito, Crna Gora je bila jedina republika koja je nastavila svoju zajednicu sa Srbijom. Na referendumu koji je održan 1. marta 1992. godine narod Crne Gore je odabrao da ostane u zajednici sa Srbijom, nakon čega je srpski lider Slobodan Milošević 27. aprila 1992. godine proglasio Federalnu Republiku Jugoslaviju.

Crna Gora je skoro do 1997. godine podržavala politiku koju je sledio Milošević. Sve do ovih godina Beograd je radio na tome da se Crnogorci poistovete sa srpskim identitetom i sprskom logikom. Beograd je odbio postojanje crnogorske pravoslavne crkve i Crnu Goru je uvek smatrao ¨mlađim bratom¨. Ova vrsta politike uslovila je povećanje crnogorskog nacionalizma što je rezultiralo promenom vlade u ovoj zemlji 1997. godine. Novi pokret koji je preuzeo vlast, u cilju ¨spašavanja¨ Crne Gore od Srbije, koja se u to vreme suočila sa međunarodnom izolacijom, počeo je da sledi politiku koja se razlikovala od one koju vodi Beograd, da bi na kraju započeo i inicijativu za nezavisnost.

U okviru politike ¨priterivanja u tesnac¨ Miloševićevog režima u Srbiji, Zapad je u prvo vreme u velikoj meri pružao podršku Crnoj Gori. No, nakon slamanja Miloševićevog režima 2000. godine, Zapad nije više podržavao nezavisnost Crne Gore, već je podržavao ujedinjenje sa Srbijom. Nakon toga su se Crnogorci 4. februara 2003. godine pronašli u novoj državi ¨Srbija i Crna Gora¨. No, Crna Gora je nakon 85 godina ipak uspela da se svoje ime ispiše među svetskim državama. Kao što se i očekivalo, zajednica Srbije i Crne Gore nije trajala dugo. I pored zajedničkog državnog okrilja, Beograd i Podgorica su se sve više razdvajali. Podgorica je predložila da se države Srbija i Crna Gora podele na osnovu modela Čekoslovačke, ali je Beograd odbio taj predlog. Nakon toga je Crna Gora iskoristila svoje ustavno pravo i održala referendum. I pored dvojnog standarda Brisela, 21. maja 2006. godine narod Crne Gore je na referendumu opet izglasao nezavisnost.

No, rezultati referenduma su državljane Crne Gore podelili kada je u pitanju definisanje statusa zemlje. Naime, 55,5 % građana je glasalo za nezavisnost, dok se 44,5% oglasilo protiv. Protiv su uglavnom glasali oni koji pružaju veliki prioritet Srbiji a to su Crnogorci srpskog porekla. Čak i danas jedan deo opozicije u parlamentu Crne Gore, umesto interesa svoje zemlje, brani interese Srbije. Čak i nakon 11 godina od proglašenja nezavisnosti, dosta je onih koji bi opet hteli ujedinjenje Crne Gore i Srbije. Interesantno je da se na protestima crnogorske opozicije, umesto crnogorskih, mnogo više mogu videti srpske zastave. Nacionalističke strukture u Srbiji, uz podršku Moskve, nikada nisu prestale da se mešaju u interne poslove Crne Gore. No, i pored svih ovih problema, Crna Gora je uspela da se održi na putu kojeg je odabrala. Crna Gora je u junu 2017. godine postala NATO članica, a sigurnim koracima korača i ka članstvu u EU. U novostvorenim uslovima došlo je do bitnih promena u odnosima Beograda i Podgorice. No, podela unutar crnogorskog naroda je i dalje pretnja društvenom miru ove zemlje.



Povezane vesti