Rožaje na obroncima planine Haila

U serijalu programa "Na Drini ćuprija" govrićemo o malom planinskom mjestu Rožajama.

Rožaje na obroncima planine Haila

                                                Rožaje

Rožaje u znaku broja 13 koji nikada nije bio dobro bešare, i danas služi za nacionalno prebrojavanje stanovnika, koji se menjao kao prognoza vremena, a nikada se nije znalo kako je ova mala kasaba dobila ime. Tako je svaki dokon čovek mogao izmišljati ime i broj stanovnika.

Menjali su se ovde gospodari od Grčke i Srbije do Rima i Italije. Ovde je svako ko ne voli mir i gradjansku idilu mogao postavljati uslove za neslogu i netrpeljivost naroda. Zbog toga je retko ko mogao nabrojati gospodare. Ipak istorijski podaci govore da je Rožaje najviše napredovalo u vreme Osmanskog perioda.

Međutim, svaka promena državnosti imala je svoje posledice. I jača plemena ili okupatori nametali su svoju vlast po želji većinskog naroda. Menjali su samo nacionalnu strukturu a smenom vlasti i državnih uređenja svakako su  trpeli ratne patnje i zamene gospodara.

U tim periodima najlakše je bilo isterati ili raseliti narod koji pripada nacionalnim manjinama Islamske veroispovesti. Naime to se manifestovalo najviše posle takozvanih Balkanskih ratova. Svaki Balkanski rat je imao svoje ciljeve i posledice. Okupatori ovog okrajka Crne Gore su svoja osvajanja tumačili kao oslobođenja teritorija koja su držala Islamska plemena.

Za promene državnosti i tada su korišćene forme: Kada oslobodimo planirane teritorije dobiće svako svoje delove ratnog plena. I tada su se te ujdurme zvale koalicije, na nacionalnom principu. Srbi su uvek bili grupe za osvajanje tuđih teritorija pod vođstvom Nemanjića.

Evo o tome nekoliko podataka. Rožaje je gradić udaljen 10 kilometara od izvorišta reke Ibar, koja je potpuno neiskorišćena kao privredni resurs, osim što svojim vodama puni poznato jezero Gazivode. Prošlost i sadašnjost sačinjavaju predivan Mozaik. Priču o gradiću Rožaju i stanovnicima Rožaja nije lako ispričati. To je kraj kontrasta privlačan za naučnike i za svakog gosta.

Opština  Rožaje ima oko 431,58 km kvadratih, odnosno nekoliko km manje jer je u proceduri koja je trajala u nejasnim okolnostima otet deo teritorije opštine Rožaje i predat opštini sa manje stanovnika Berane, gde ne žive Bošnjaci. Rožaje, dakle, ima 40 hiljada hektara površine iako Rožaje ima 2.800 stanovnika više od Berana.

Inače, Rožaje, kao naselje je kroz vekove imalo sve odlike orijentalne kasabe: Džamije, turbeta, kule, čardake i sokake, što se danas nažalost ne bi moglo videti. Naime, nova arhitektura Rožaja danas osim dve džamije, nimalo ne podseća na orijentalnu arhitekturu. Osim čuvene kule Ganića sve drugo su lokalne vlasti porušile. Za ovakav odnos prema orijentaloj arhitekturi valjda se treba zahvaliti lokalnoj gradskoj vlasti, koja je ispunjavala želje srpskog stanovništva u Crnoj Gori.  

 

 


Tagovi: Rožaje , Planina , Haila

Povezane vesti