Istorijat TRT-a

ISTORIJAT

 

Turska Radiotelevizija (TRT) osnovana je 01. maja 1964. godine u cilju realizacije državnih radio i tv emitovanja, sa specijalnim zakonom i statusom autonomnog pravnog lica. Sa promenom ustava 1972. godine institucija je definisana kao ¨nepristrasni¨ javni servis.

U skladu sa uredbama Ustava iz 1982. godine, 1984. godine Turska Radiotelevizija je reorganizovana. Nakon satelitskih emitovanja 1986. godine i pojave privatnih televizijskih kuća koje su započele emitovanja usmerena Turskoj, uklonjen je monopol kojeg je TRT posedovao u tv emitovanjıma sve do 1990. godine.

 

Promenom 133. tačke Ustava iz 1993. godine, počela su slobodna privatna radio i tv emitovanja, čime je TRT opet uspostavio autonomiju. Danas TRT, čiji su autonomija i nepristrasnost skladni uredbi Ustava, pruža uslugu kao javni emiter putem radija, televizije i svih ostalih medijskih sredstava.

 

 

Pre formiranja Turske Radiotelevizije, prva radio emitovanja koja su realizovana pod pokroviteljstvom Türk Telsiz Telefon A.Ş., 1964. godine su okupljena pod okrilje TRT-a. Nakon Radija Istanbul, koji je sa emitovanjem počeo 06. maja 1927. godine, 1928. godine je sa emitovanjem počeo i Radio u Ankari. Oba radija su 08. septembra 1936. godine predata PTT-u. Nakon što je predat PTT-u, prijemnici Radija u Ankari su ojačani i 28. oktobra 1938. godine je i zvanično počeo sa radom. Radio u Istanbulu je oktobra 1938. prestao sa emitovanjem, da bi opet nastavio sa radom 19. novembra 1949. godine. Sa Drugim svetskim ratom radiji su povezani za Generalnu direkciju medijskog emitovanja i turizma/informisanja. Radio u Izmiru je počeo sa emitovanjima 1950. godine u okviru Opšine Izmir, da bi od 1953. godine delovao u okviru Generalne direkcije medijskog emitovanja i turizma/informisanja.

 

Nakon 1960. u osam gradova su osnovani gradski radiji. Skladno Ustavu iz 1961. kojim se nalaže autonomija i nepristrasnost radio emitovanja, sa Zakonom 359, 1964. godine radio emitovanja koja su se realizovala pod okriljem TRT-a, ojačanjem prijemnika su dobila mnogo veći broj slušalaca. 1974. godine, spajanjem centralnih i regionalnih radija TRT-a, formirani su radiji TRT-1, TRT-2 i TRT-3.

 

 

 

Televizijska emitovanja su počela 31. januara 1968. godine sa prvim test emitovanjima iz studija Mithatpaša u Ankari i pozdravnim govorom Mahmuta Tali Öngörena. Test emitovanja su se realizovala 3 dana u sedmici od po tri sata, da bi se nakon godinu dana počela emitovati 4 dana. 1970. godine sa radom je počela televizija u Izmiru, a 1971. godine televizija u Istanbulu.

 

 

 

Putem malih ekrana prikazan je prvi odlazak astronauta na Mesec 1969. godine i koncert Zeki Murena kojeg je održao u Ankari. 1973. godine direktno je prenošena sahrana 2. predsednika Republike Turske, Ismeta Inonuja. Putem malih ekrana TRT-a cela Turska i Evropa su obavešteni o početku Mirovne vojne operacije na Kipru koja je počela 20. jula 1974. godine. Turska je prvi put, uz organizaciju TRT-a, 1975. godine učestvovala na Evroviziji. 1978. godine je, koristeći podvodne kamere, prvi put snimljen dokumentarni color film ¨Prošlost dubina¨. 1979. godine po prvi put je organizovan Praznik deteta 23. april uz učešće 133 dece i 31 predstavnika iz 5 zemalja.

 

1974. godine tv emitovanja su se odvijala svakoga dana u sedmici. Veruje se da je u tadašnje vreme 55% populacije (19 miliona) sa 28% ukupne površine zemlje (210.862 km²) pratilo programe TRT-a. Na desetu godišnjicu od upoznavanja Turske sa televizijom, broj registrovanih tv prijemnika u PTT-u iznosio je 2 miliona 250 hiljada. Centar za povezivanje sa Evrovizijom, koji poseduje kapacitet za koordinaciju iz zemlje i inostranstva, emitovanje, snimanje i fikciju, u pogon je stupio 1982. godine. Emisije, čiji su se satovi emitovanja povećavali iz dana u dan, od 31. decembra 1981. godine počeli su se prikazivati na ¨ekranu u boji¨. 1984. godine u potpunosti se prešlo na tv u boji.

1986. godine otvoren je  drugi kanal TRT-2. 1987. godine, putem prenosnika na satelitu ¨Intelsat¨, programi TRT-1 i TRT-2 su počeli da se prikazuju u celoj Turskoj. 1989. godine, osnivanjem TRT-3 i GAP-TV, broj tv kanala se povećao na 4. 1990. godine sa radom je počeo TRT-4, obrazovni kanal i TRT-INT, kanal čija su emitovanja usmerena Turcima u Evropi. 1993. godine otvoren je TRT-AVRASYA, kanal čiji su programi usmereni Kavkazu i Centralnoj Aziji, a 1995. godine otvoren je TBMM TV.

 

1998. godine otvoreno je prvo inostrano predstavništvo u Berlinu. Nakon toga sledi otvaranje predstavništava u Turkmenistanu/Ašgabat (1999), u Azerbejdžanu /Baku (2000), u Egiptu (Kairu) i Belgiji/Briselu. 2002. godine otvoreno je šesto po redu predstavništvo u SAD-u/Vašington, a 2004. u Uzbekistanu/Taškent.

1999. godine formira se TRT_SAYTEK (Centar za digitalnu tehnologiju emitovanja) i otvara se web stranica www.trt.net.tr

2003. godina je bila nezaboravna kako za našu ustanovu, tako i za Tursku. Naime, na 48. Evroviziji, na kojem je TRT učestvovao u ime Turske, pobedila je Sertap Erener i njena numera ¨Every Way That I Can¨.

Javni servis, koji je pokazao uspjšno delovanje kako u zemlji tako i u inostranstvu, 2004. godine je potpisao Sporazum Asiavision Unije emitera Azijsko-pacifičke regije (ABU).

 

01.11.2008. godine u etar je pušten prvi i jedini dečiji tv kanal u Turskoj, TRT Çocuk; 01.01. 2009. godine je sa emitovanjem počeo TRT6 Kurdski, prvi kanal na kojem se emitovanje vrše na različitim jezicima i dijalektima. Naziv kanala je 2015. godine promenjen u TRT Kurdi.

20.11.2008. godine formiran je www.trtworld.com, koji je sa 31 različitim jezikom i novom vizijom emitovanja zauzeo 5. mesto među svetskim emiterima. Danas se sve najnovije vesti širom zemlje i sveta, sa nepristrasnim sadržajem svetskom javnom mnjenju predstavljaju na 41 jeziku.

 

Kao zajednički glas turskih republika 27 zemalja, od Bliskog istoka do Kavkaza i 13 turkofonskih republika, 21. 03. 2009. godine u etar je pušten TRT Avaz, koji dopire do geografskog područja u kome se nalazi 250 miliona ljudi. TRT Avaz je sa programima na turskom, azerbejdžansko turskom, kazačkom, kirgijskom, uzbečkom i turkmenskom postao ¨zajednički kanal¨ za sve zemlje i gledaoce sa ovih prostora.

TRT Turk je sa emitovanjem počeo 08.05. 2009. godine i to sa identitetom informativno-kulturnog kanala na turskom jeziku; iste godine sa test emitovanjima je počeo TRT ANADOLU, kao zajednički kanal TRT-a i lokalne i regionalne tv unije. TRT Anadolu je za vreme Ramazana 2012. godine transformisan u TRT Diyanet koji vrši neprekidno emitovanje 24 sata dnevno. 16. novembra 2009. godine počinje sa emitovanjem TRT Müzik, koji je Turskoj i svetu predstavio kulturu muzike  emitovanjem turskih i stranih melodija.

TRT Belgesel (dokumentarni) je počeo sa emitovanjem 17. oktobra 2009. godine sa sloganom ¨Jeste li spremni da svedočite¨. Ovaj kanal je Tursku svetu počeo prezentovati na pet jezika: engleskom, nemačkom, francuskom, ruskom i turskom.

2009. godine sa emitovanjem počinju Radio 6, TRT Nağme, TRT Ankara Kent Radio, TRT Türkü i TRT Avrupa FM.

TRT je potpisivanjem protokola saradnje sa Euronews-om postao jedan od velikih partnera, a  Euronews informativni kanal na turskom jeziku je sa emitovanjem počeo u januaru 2010. godine, kao deveti jezik.

18. marta 2010. godine sa emitovanjem počinje TRT Haber; TRT-¨ETTÜRKİYE” na arapskom jeziku koji za cilj ima da postane najgledaniji kanal u arapskim zemljama, sa emitovanjem  počinje 4. aprila 2010. godine. Kanal je 2015. godine promenio ime u TRT-El Arabia.

 

TRT HD kanal, koji vrši emitovanje po najkvalitetnijoj tehnologiji emitiranja, usredsređen je na sport, dokumentarne programe i kinematografiju.

TRT Spor je sa emitovanjem počeo avgusta 2010. godine  i pridaje važnost svim državnim i međunarodnim sportskim dešavanjima i organizacijama, bilo snimcima ili prenosima uživo.

 

TRT Okul počinje sa emitovanjem u januaru 2011. godine a obogaćen je kulturno-obrazovnim programom usmerenom svakom godišnjem uzrastu.

 

Danas TRT pod svoje okrilje okuplja 14 tv kanala, 5 nacionalnih, 5 regionalnih i 3 lokalne radio stanice, web stranice trt.net.tr i www. trtworld.com, koja se priprema na 41. jeziku, teleteks emitovanje i štampane časopise ¨Televizyon”, “TRT Çocuk” i “Radyovizyon”.