اختلاف نظرهای بین ترکیه و روسیه علیرغم گسترش روابط بین دو کشور چیست؟

اگرچه روابط بین ترکیه و روسیه در بسیاری از زمینه ها در جهت مثبت توسعه یافته است، اما همچنان تفاوت معنی داری در برخی از مسایل بین دو کشور وجود دارد

اختلاف نظرهای بین ترکیه و روسیه علیرغم گسترش روابط بین دو کشور چیست؟

روابط دو جانبه بین ترکیه و روسیه پس از بحران هواپیما در سال 2015 دوباره بهبود یافت. این روابط علاوه بر بهبود به سرعت در زمینه های سیاسی، دیپلماتیک، نظامی و اقتصادی نیز پیشرفت چشمگیری نشان داد. در توسعه و گسترش این روابط، ارتباط شخصی بین رهبران دو کشور، توسعه همکاریها بر اساس منافع مشترک و نارضایتی از رویکرد آمریکا از عوامل مهم بوده است. با این وجود اگر چه بسیاری از زمینه های همکاری بین دو کشور توسعه یافته است، اما هنوز اختلاف نظر ها در بسیاری از ساحه های دیگر ادامه دارد.

اظهارات ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه در زمینه توسعه تدریجی روابط بین روسیه و ترکیه مبنی بر اینکه، "روابط ما با ترکیه روز بروز هم گسترش می یابد و هم در ابعاد مختلف عمیق تر می شود" در اصل خلاصه چگونگی روابط بین ترکیه و روسیه است. توسعه روابط بین دو کشور به خصوص در زمینه های انرژی و اقتصاد از اهمیت زیادی برخوردار است. اظهارات زادورنوو وزیر دارایی سابق روسیه، مبنی بر داشتن روابط اقتصادی بسیار قوی با ترکیه و اینکه ترکیه در میان 10 شریک بزرگ تجاری روسیه قرار دارد، در این راستا بسیار مهم است. چنانچه بر اساس اطلاعات ارائه شده از سوی خدمات گمرکی فدرال روسیه (FTS)، در 6 ماه اول سال جاری، حجم تجارت روسیه با ترکیه با 37 درصد افزایش به 13.3 میلیارد دلار رسیده و ترکیه تبدیل به چهارمین شریک تجاری روسیه شده است. در عین حال افزایش تعداد گردشگران روس در ترکیه از اهمیت زیادی در توسعه روابط دوجانبه برخوردار است. مولود چاووش اوغلو وزیر امور خارجه ترکیه نیز با ابراز رضایت از افزایش مداوم تعداد گردشگران روسیه در ترکیه اظهار داشت که از پذیرایی 6 میلیون گردشگر روس در ترکیه بسیار خوشحال خواهند شد.

در زمینه انرژی، پروژه های مهمی مانند نیروگاه هسته ای آک کویو و جریان انرژی ترک وجود دارد که توسط دو کشور انجام می شود. نیروگاه هسته ای آکویو، 10 درصد از نیاز انرژی ترکیه را تامین خواهد کرد و از نقطه نظر تامین امنیت انرژی از اهمیت استراتژیک در اقتصاد رو به رشد ترکیه برخوردار است. به همین ترتیب پروژه جریان انرژی ترک نیز از نقطه نظر پاسخگویی به تامین انرژی مطمئن در ترکیه از اهمیت بسزایی برخوردار است. بر اساس برنامه ریزی های انجام گرفته "پروژه اجریان انرژی ترک" در مرحله دوم به سمت کشورهای حوزه بالکان امتداد خواهد یافت. بدین ترتیب در مسیر تبدیل شدن ترکیه به مسیر ترانزیت انرژی، گام استراتژیک مهمی برداشته خواهد شد.

علاوه بر توسعه همکاریها در زمینه انرژی و اقتصادی، همکاری های نظامی میان روسیه و ترکیه نیز در حال افزایش می باشد. به خصوص خرید سیستم های دفاع هوایی S-400 توسط ترکیه از روسیه و تحویل آنها در 2019 باعث تعمیق بیش از پیش روابط دوجانبه شده است. ویکتور کلادوف، مدیر همکاری های بین المللی و سیاست های منطقه ای شرکت دفاع روسی موسوم به روستچ در این باره می گوید: "من می توانم به وضوح بگویم که توافقنامه S-400 یک گام مهم برای تقویت و توسعه همکاری نظامی و فنی بین روسیه و ترکیه است. همچنین هیچ مانعی در برابر  توسعه همکاریهای جدید در صنایع مختلف نیز وجود ندارد.

در این میان ایالات متحده آمریکا از توسعه روابط بین روسیه و ترکیه بسیار ناخشنود است. در مقابل خرید سیستم دفاع هوایی S-400 از روسیه، مقامات آمریکایی ترکیه را تهدید به عدم فروش هواپیماهای F-35 به ترکیه کردند. در حالی که ترکیه نیز یکی از شرکای این پروژه می باشد. در این میان مولود چاووش اوغلو وزیر امور خارجه ترکیه اعلام کرد که سیستم پدافند هوایی S-400 یک گزینه برای ترکیه نیست، بلکه یک ضرورت است. این در حالیست که کشورهای عضو ناتو، فروش سیستم پدافند هوایی به ترکیه را علیرغم درخواست ترکیه رد می کنند. از سوی دیگر روابط بین ترکیه و ایالات متحده آمریکا که دو متحد ناتو هستند، بدلیل وجود بحرانهایی نظیر سازمانهای تروریستی فتو، پ ک ک، ی پ گ و برونسون، دچار تنش شده است. همچنین تصمیم دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا در جهت اعمال تحریم علیه ترکیه، تاثیر منفی بر روابط دو کشور گذاشته است. در این راستا مولود چاووش اوغلو وزیر امور خارجه ترکیه طی سخنانی در مسکو گفت: "روابط بین روسیه و ترکیه، موجب حسادت برخی از کشورها می شود.

بطور خلاصه می توان گفت که اگرچه روابط بین ترکیه و روسیه در بسیاری از زمینه ها در جهت مثبت توسعه یافته است، اما همچنان تفاوت معنی داری در برخی از مسایل بین دو کشور وجود دارد. به خصوص در زمینه موضوع سوریه، اگرچه ترکیه و روسیه در روند آستانه همراه و همگام باهم حرکت می کنند اما تفاوت های جدی در رویکرد اصلی این دو کشور به مساله سوریه وجود دارد. در صورتی که روسیه به رژیم اسد اجازه حمله به ادلب را بدهد، ترکیه با بحران جدی پناهندگان روبرو خواهد شد و روابط دو کشور از این مساله آسیب خواهد دید. همچنین ترکیه یکی از مخالفین بسیار جدی الحاق کریمه به روسیه و سیاست های اعمالی روسیه علیه ترکهای کریمه می باشد. از سوی دیگر روابط بین ترکیه و اوکراین در بسیاری از زمینه ها منجمله صنایع دفاعی در حال توسعه می باشد. ترکیه سیاست روسیه در قبال اوکراین را تایید نمی کند. بطور خلاصه هر چند روابط بین روسیه و ترکیه در بسیاری از زیمنه ها گسترش یافته است، اما در نهایت ترکیه یک کشور عضو ناتو است.

نویسنده: جان آجون، نویسنده و محقق بنیاد تحقیقات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی 



خبرهای مرتبط