خاورمیانه از دیدگاه ترکیه - روند نزدیکی ترکیه و ایران به یکدیگر

تحولات روز در عراق و سوریه دو قدرت منطقه ای در خاورمیانه را به یکدیگر نزدیک می کند

خاورمیانه از دیدگاه ترکیه - روند نزدیکی ترکیه و ایران به یکدیگر

 

تحولات روز در عراق و سوریه دو قدرت منطقه ای در خاورمیانه را به یکدیگر نزدیک می کند.

ترکیه و ایران صاحب مرز مشترکی بطول 560 کیلومتر بوده و این مرز ظرف حدود 400 سال تغییر نیافته است. در حال حاضر سفارت ترکیه در تهران و سرکنسولی های تبریز، ارومیه و مشهد انجام وظیفه می کنند. ایران نیز در ترکیه با سفارت آنکارا و سرکنسولی های استانبول، ارضروم و ترابوزان تمثیل می شود. ترکیه در نظر دارد که روابط دوجانبه با ایران را در چهارچوب اصول عدم مداخله در امور داخلی یکدیگر، احترام متقابل و حسن همجواری توسعه بدهد. علی الخصوص سعی می شود که در دوره اخیر با دیدارهای متقابل در سطح عالی، به دیالوگ سیاسی در هر عرصه روابط دو جانبه و موضوعات منطقه ای توسعه داده شود.

یکی از نتایج ناشی از همه پرسی استقلال در شمال عراق که چندی پیش برگزار شد، نزدیکی دو کشور را تشکیل داد. برخی ها این نزدیکی را بعنوان تشکیل پیمان جدیدی در خاورمیانه ارزیابی کردند. در حال حاضر ارزیابی این نزدیکی بعنوان یک پیمان هنوز زود می باشد. فقط تبدیل نزدیکی بین دو کشور به یک پیمان نیز سورپریز نخواهد بود.

ترکیه و ایران سالیان مدیدیست که در جغرافیای آسیای جنوبشرقی، از قفقاز گرفته تا آسیای میانی و خاورمیانه رقابت می کنند. این رقابت هرگز از بین نرفت. فقط این دو دولت در تشکلاتی چون پیمان های سعدآباد و بغداد با اولویت امنیتی و سازمانهایی چنان گروه هشت و همکاریهای اقتصادی با مرکزیت تجارت و اقتصاد همکاری می کنند.

دیدار چندی پیش رجب طیب اردوغان رئیس جمهوری ترکیه از ایران، در این باب دقتها در خاورمیانه را به روابط ترک – ایران معطوف کرد. در نتیجه دیدار ارتشبد حلوصی آکار رئیس ستاد کل ارتش ترکیه از ایران و دیدار ماه اوت محمد باقری رئیس ستاد کل ارتش این کشور از ترکیه نشانگر دادن اولویت به بعد امنیتی در روابط دو کشور می باشد.

امروزه روند تجزیه عراق و سوریه، آنکارا و تهران را به یکدیگر نزدیک می کند. پیروی از موضع مشترک در پی همه پرسی نامشروع ئدر شمال عراق، تفاسیر مربوط به انتقال این نزدیکی به ابعاد پیشرفته را بهمراه آورده است. در این باب دیدار اردوغان از تهران در چهارچوب 4 امین اجلاس شورای عالی همکاری در نزد افکارعمومی بسیار مهم تلقی می شود. در دیدار مذکور اردوغان در زمینه همکاریهای اقتصادی از توریسم گرفته تا بانکداری و از گمرکات گرفته تا گازطبیعی، قراردادهای متعددی به امضا رسید. علاوه براین در رابطه با افزایش حجم تجارت به 30 میلیارد دلار و استفاده از پولهای ملی توافق حاصل شد. مضافا براین چهارچوب مذاکرات ذیربط با نحوه اجرای سیاستهای مربوط به تصمیم اداره منطقه ای کرد شمال عراق در راستای همه پرسی و اداره کرد مناطق عاری از درگیری در سوریه تشکیل یافت. این وضعیت نشان می دهد که دو کشور در عرصه های دفاع و اطلاعات در تکاپوی پیدایش همکاری نزدیک می باشند.

آنکارا و تهران با حمایت از تدابیر بغداد علیه اربیل، درصدد تحقق بازگشت بارزانی از اشتباه خود می باشد. نکته نظرات و اظهارات اردوغان در خلال دیدار و گفتگو با رهبران ایران در تهران نشانگر این امر می باشد. بعنوان مثال موضع مشترک اردوغان با رهبران ایران در رابطه با اینکه اسرائیل و امریکا از جهش بارزانی حمایت می کنند، جلب توجه می کند. تصمیم مهم دیگری که در مذاکرات تهران اتخاذ شد، تشدید تحریمات علیه اداره منطقه ای کرد شمال عراق می باشد. ماهیت تحریمات جدید هنوز نامعلوم می باشد. علی الخصوص ترکیه تاکنون در مورد این موضوع محتاطانه عمل کرده و انتظار می رود که به موضع مذکور خود نیز ادامه بدهد.

سازمانهای تروریستی چون پ ک ک / پ ی د که مورد حمایت برخی از کشورهای غربی بعنوان ابزاری برای سیاستهای خاورمیانه می باشد، در عراق و سوریه امتیازهای مختلفی بدست آوردند. این امتیازها ترکیه و ایران را بدون در نظر گرفتن اختلاف نظرها، به همکاری در زمینه امنیت سوق می دهد. در این نقطه باید متفقین غربی ترکیه که منافع حیاتی آنکارا در منطقه را نادیده می گیرند، باید بدانند که آنکارا به همکاری با تهران و مسکو سوق می دهند. زیرا تحولات واقع مسئله بقاء ترکیه می باشد. متفقین غربی ترکیه باید این وضعیت را درک کرده و ضروریات متفقی را بجای بیاورند. در غیر اینصورت نزدیکی ترکیه به ایران و روسیه تحولی اجتناب ناپذیر خواهد شد.

ترکیه و ایران در حال حاضر به تهدیدات ناشی از منطقه علیه خود واقف می باشند. برای همین نزدیکی به یکدیگر ادامه خواهد یافت. نگرانیهای امنیتی مشترک دو کشور به نزدیکی مذکور تسریع می بخشد. رقابت برتری دو کشور در مورد موضوع عراق و سوریه، موجب تقویت پ ک ک که تمامیت ارضی هر دو را تهدید می کند، شده است. شاید هم از اینروست که به همکاری مبادرت ورزیده اند. حال باید پرسید که آیا تبدیل نزدیکی ترکیه و ایران به یک پیمان قوی که در طول تاریخ رقیب یکدیگر بوده اند، امکان پذیر خواهد بود یا خیر؟ بایستی گفت که این را نیز تحولات روند آتی در منطقه نشان خواهد داد.



خبرهای مرتبط