خاورمیانه از دیدگاه ترکیه - تحولات در ادلب و انعکاس این تحولات در منطقه

درگیری هایی که مدتی است در اِدلِب ادامه دارد و اظهارات برخی از بازیگران طرف در بحران سوریه پیرامون این منطقه، باعث شده تا دقتها به منطقه ادلب متمایل شود

خاورمیانه از دیدگاه ترکیه - تحولات در ادلب و انعکاس این تحولات در منطقه

درگیری هایی که مدتی است در اِدلِب ادامه دارد و اظهارات برخی از بازیگران طرف در بحران سوریه پیرامون این منطقه، باعث شده تا دقتها به منطقه ادلب متمایل شود. ما نیز در برنامه این هفته به تحلیل و بررسی تحولات در ادلب و انعکاس این تحولات در منطقه خواهیم پرداخت. اکنون توجه شما را به ارزیابی های جمیل دوغاچ ایپک محقق بخش روابط بین الملل دانشگاه آتاترک جلب میکنیم.

***

درگیری بین گروه های مخالف در ادلب، انتشار اخبار و گزارشات مربوط به اعزام نیروی نظامی از سوی ترکیه به این منطقه و اظهارات مقامات آمریکایی در خصوص این شهر سبب شد تا چشمها به این منطقه دوخته شود. درگیری بین گروه های مخالف که مدتی پیش آغاز شده است، سه دلیل دارد. اولین دلیل این است که کنترل این شهر که به عنوان قلعه مخالفین سوری شناخته میشود، به دست کدامیک از این گروه ها خواهد افتاد.  دلیل دیگر، درک تهدید گروه های مخالف از یکدیگر تحت تاثیر روند آستانه. سومین دلیل نیز مدیریت و کنترل منابع ضعیفی است که به علت کاهش کمکهای خارجی در حال حاضر به یک امر حیاتی تبدیل شده است.

روند آستانه تحول مهمی برای منطقه ادلب به شمار میرود. از ماه ژانویه تاکنون ساختار سه گانه ای در ادلب وجود دارد. فتح الشام که از النصره جدا شده، احرار الشام و ارتش آزاد سوریه که مجددا بازسازی شده است. فتح الشام و احرار از ابتدا از بازیگران قدرتمند در منطقه بودند. علاوه بر اینها، ارتش آزاد سوریه که در بین گروه های شرکت کننده در روند آستانه جای دارد، تشکیل شد. اگر چه این ارتش از نظر تعداد نسبت به دیگر گروه ها ضعیف تر است ولی حمایت ترکیه و برخی از نیروهای منطقه ای را دریافت میکند. هدف ارتش آزاد جدید سوریه که یکی از پایه های اصلی پروژه ارتش ملی تشکیل یافته از مخالفین محسوب میشود، از میان برداشتن ساختار القاعده در منطقه ادلب میباشد. این هدف برای ترکیه نیز بسیار حائز اهمیت است. زیرا اگر ادلب تماما تحت کنترل فتح الشام قرار بگیرد، این ساختار به عنوان تنها قدرت در ارتباط با القاعده در مرز مشترک ترکیه با این شهر درخواهد آمد. این وضعیت تهدیدی برای سیاست ترکیه در سوریه و امنیت داخلی این کشور به شمار میرود.

در همین راستا اظهارات برت مک گورک نماینده ویژه دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا در ائتلاف بین المللی علیه داعش در رابطه با ادلب، بسیار حائز اهمیت است. به عقیده مک گورک ادلب به پناهگاه القاعد تبدیل شده و آمریکا بر روی این تهدید متمرکز شده است. این اظهارات نشان میدهد که ادلب به یک هدف جدید تبدیل خواهد شد. سناریویی که در این راستا به ذهن خطور میکند، اعمال فرمول رقه، یعنی اجرای عملیات به همراه پ ک ک/ ی پ گ میباشد. این سناریو، مانع از مداخله ترکیه در عفرین خواهد شد. حیطه نفوذ ی پ گ در منطقه گسترش یافته و همچنین تاثیر آمریکا در سوریه را به این منطقه انتقال خواهد داد. درصورتی که آمریکا با پ ک ک/ ی پ گ وارد چنین عملیاتی شود، اهداف اصلی آن چنین خواهد بود: از بین بردن کمربند امنیتی که ترکیه سعی در ایجاد آن در طول مرز خود با سوریه را دارد، ممانعت از حضور مخالفین میانه رو در غرب رود فرات، ایجاد مزاحمت برای پایگاه نظامی حُمیمیم روسیه و از میان برداشتن فشردگی ی پ گ در عفرین. قبول این عملیات از سوی ترکیه و روسیه کار آسانی نیست.

یکی دیگر از ابعاد مسئله ادلب نیز به بحران خلیج مربوط میشود. عربستان سعودی و متفقین آن که اقدام به اعمال محاصره بر علیه قطر کرده اند، تصمیم دارند تا دامنه نفوذ قطر در سوریه را نیز کاهش دهند. چنانچه محتوای اظهارات یکی از سرکردگان ارشد فتح الشام، در خلال درگیری های ماه جولای در ادلب، که در قالب یک فایل صوتی منتشره شد، با گفته ها و دستور کار عربستان سعودی همسویی دارد.

ابراهیم کالین سخنگوی نهاد ریاست جمهوری ترکیه از استقرار نیروی نظامی ترکیه و روسیه در شهر ادلب خبر داد. در همین راستا، قبلا در زمینه استقرار نیروی ناظر در مناطق متعدد عاری از درگیری، تصمیم گیری شده بود. همچنین میدانیم که روسیه از مدتها قبل مبارزه شدید با ساختارهای طرفدار القاعده در این منطقه را مشروط خوانده بود.

در زمینه جلوگیری از بروز این بحران از طریق ادلب، همکاری بین ترکیه و روسیه بسیار حائز اهمیت بوده و حفظ ابتکار عمل مناطق عاری از درگیری الزم میباشد. در همین راستا، وظیفه مهمی بر گردن گروه های مخالف میانه رویی است که ترکیه از آنها حمایت میکند.

عملیات سپر فرات که ترکیه با هدف مبارزه با سازمان های تروریستی در منطقه به ویژه داعش آغاز کرده بود، نتایج مثبتی به همراه داشت. ترکیه کریدور PKK/YPG در امتداد مرز جنوبی ترکیه را قطع نموده و مخالفین میانه رو را در این منطقه مستقر ساخت.  با تحت کنترل قرار گرفته شدن بخش مهمی از شرق فرات بجز منبج، امنیت مرزی برقرار شد. در صورتی که ترکیه و گروه های مخالف میانه رو کنترل ادلب را تماما به دست بگیرند، از رویای تشکیل کریدور پ ک ک / پ ی د در این منطقه، نقشه های مربوط به از دور خارج کردن ترکیه از منطقه سوریه و قطع روابط بین ترکیه و جهان عرب جلوگیری خواهد شد.



خبرهای مرتبط