خاورمیانه از دیدگاه ترکیه - رفراندوم استقلال در شمال عراق

براساس اعلام حکومت منطقه ای شمال عراق، رفراندوم استقلال که مدتی ست در دستورکار قرار دارد، در 25 ام سپتامبر سال 2017 برگزار خواهد شد

خاورمیانه از دیدگاه ترکیه - رفراندوم استقلال در شمال عراق

 

براساس اعلام حکومت منطقه ای شمال عراق، رفراندوم استقلال که مدتی ست در دستورکار قرار دارد، در 25 ام سپتامبر سال 2017 برگزار خواهد شد.

مسعود بارزانی رئیس حکومت منطقه ای شمال عراق در ماه ژوئن گشته رسما اعلام کرده بود که رفراندوم استقلال در 25 ام سپتامبر سال 2017 برگزار خواهد شد. حکومت منطقه ای شمال عراق هنوز نتوانسته است حمایت کامل داخلی و خارجی از رفراندوم را جلب بکند. بغیر از حزب دموکرات کردستان، هنوز دیگر احزاب بزرگ حمایت از رفراندوم را بطور رسمی اعلام نکرده اند. ترکمنان و اعراب منطقه نیز که صاحب جمعیت بزرگی می باشند، با دید گرمی به رفراندوم نمی نگرند.

خواست استقلال خانواده بارزانی از دیرباز وجود دارد. رفراندوم استقلال در 25 ام سپتامبر نیز برای اکراد سیاست جدیدی نمی باشد، زیرا طلب استقلال آنها به صد سال پیش می رسد. اکراد در سال 1921 ، عراق تحت حمایه انگلستان را قبول نکرده و در سال 1932 با رهبری ملا احمد بارزانی برای استقلال دست به شورش زدند، فقط ناموفق ماندند. این موضوع بعد از اشغال عراق از سوی امریکا نیز متمادیا در دستورکار اکراد جای داشت.

حکومت منطقه ای شمال عراق از دو سال بدینطرف حقوق های ماهیانه را بطور منظم پرداخت نکرده و اقتصادش در نقطه توقف قرار دارد. علاوه براین با ظاهر شدن سازمان تروریستی داعش، بیش از یک میلیون نفر از مناطق درگیری به مناطق تحت کنترل این حکومت کوچ کردند. برغم تمامی تحولات منفی مذکور، تحولات دیگری نیز موجب امیدواری حکومت منطقه ای شمال عراق گردید. ائتلاف بین المللی که بر علیه داعش تشکیل یافته است، از دو سال بدینطرف به پیشمرگان آموزش می دهد. در حال حاضر حکومت منطقه ای شمال عراق در مقایسه با دو سال پیش، صاحب یک نیروی مسلح حرفه ای، آموزش دیده و مجهزتر می باشد. علاوه براین، پیشمرگان در مناطقی که داعش از آنها بیرون رانده شده اند، جای گرفته و خارج نمی شود. بخش اعظم مناطقی که حکومت مرکزی عراق و حکومت منطقه از سال 2005 بدینطرف در مورد آنها مباحثه می کنند، در حال حاضر تحت کنترل حکومت منطقه ای شمال عراق قرار دارند. در بین این مناطق، مناطق نفت خیز در شمال موصل و مناطق غنی از نظر ذخایر نفتی در کرکوک جای دارند.

یکی از علل اصلی تصمیم بارزانی در مورد برگزاری رفراندوم، اعلام استقلال و عدم نامزدی در انتخابات بعد از رفراندوم و سپس حمایت از یک رهبر موقت با هدف تشویق اعلام استقلال و وانتخاب بعنوان اولین رئیس دولت کرد در سال 2018 می باشد.

در این میان ترکمنان و اعراب منطقه نیز به رفراندوم واکنش شدیدی نشان دادند. فقط برای جلوگیری از رفراندوم، هر گونه قدرت سیاسی و یا مسلحی در دست ندارند. اگر اعراب و ترکمنان در آینده قویتر بشوند، برای پس گرفتن خاکهای خود هر چه در توان دارند، انجام خواهند داد.

با در نظر گرفتن کشورهای منطقه، کونژونکتور یعنی اوضاع سیاسی حاکم نسبت به سالهای قبل تغییر یافته است. عربستان سعودی بعد از بحران قطر، در راستای حمایت از استقلال حکومت منطقه ای شمال عراق، در نزد افکار عمومی فعالیتهایی انجام می دهد. اسرائیل نیز حمایت خود را بطور علنی نشان می دهد. ترکیه و ایران نیز بعنوان دو کشور مهم منطقه، فکر رفراندوم را مورد انتقاد قرار می دهند.

کونژونکتور در عراق و خاورمیانه، فرصت بزرگی به بارزانی ارائه می کند. روند مبارزه با داعش موجب شکل گیری توجه به بارزانی در عرصه بین المللی شده است. در حالیکه در عراق مسائل داخلی بسیار جدی وجود دارد، تصمیم رفراندوم می تواند کائوس در منطقه را عمیقتر بکند. علاوه براین، رفراندوم با قانون اساسی عراق مغایر بوده و یک تصمیم تکطرفه می باشد. نتیجه رفراندوم هر چه باشد، در تامین ثبات در منطقه کارساز نخواهد بود. بالعکس احتمال باز شدن میادین درگیریهای جدید در منطقه را بهمراه خواهد آورد.

اقدام حکومت منطقه ای شمال عراق برای استقلال، حکومت مرکزی عراق، ترکیه و ایران را بشکل جدی تحریک خواهد کرد. کمااینکه رجب طیب اردوغان رئیس جمهوری ترکیه طی سخنانی ماه آوریل گذشته، ادعای حق اکراد در مورد کرکوک را با لحن شدیدی مورد انتقاد قرار داده و خواستار پائین آوردن پرچم کرد در این شهر گردیده بود. اردوغان در رابطه با این موضوع چنین گفته بود، ترکیه سفسطه گرایی مربوط به اینکه " کرکوک از آن کردها می باشد " را قبول نمیکند. کرکوک به همه آنهایی که در آنجا زندگی می کنند، تعلق دارد. خواه اعراب، خواه ترکمنان و حتی کردها.... برای همین با گفتن اینکه " مال ماست " مدعی مالکیت نشوید، تاوان آن سنگین خواهد بود.

تصمیم رفراندوم که برغم همکاریهای قبلی اتخاذ شده است، موجب سردی روابط حسنه ترکیه و حکومت منطقه ای شمال عراق خواهد شد.

خلاصه کلام، حراست از تمامیت ارضی و وحدت سیاسی عراق، یکی از اصول اجتناب ناپذیر سیاست خارجی ترکیه می باشد. نتیجه رفراندوم هر چه باشد، موفقیت حکومت منطقه ای شمال عراق بدون حمایت و یاری ترکیه غیرممکن است.  



خبرهای مرتبط