یکی از موضوعاتی که در بیست سال اخیر در دستور کار روابط بین المللی کشورها قرار گرفته است، موضوع آب است. تقسیم آب و اشتراک در کاربرد آن، درمناطق و کشورهای زیادی منجمله ترکیه منجر به بروز مسائلی در سطح بین المللی گردیده است. در اصل مهمترین علت بروز این مشکلات بیش از آنکه موضوع آب، این ماده حیاتی باشد، از سیاست آب و استفاده کشورهای امپریالیست از آب بعنوان یک سلاح در روابط بین المللی نشات میگیرد.

میدانیم که تشویقهای بین المللی، در بحران آبِ سالهای 1990 تا 2003 بین کشورهای ترکیه، سوریه و عراق نقش مهمی داشت. ولی 6 سال است که این موضوع، علیرغم آنکه هیج توافقنامه جدید یا تغییری در میزان قبلی توزیع آب محقق نگردیده، در بین کشورهای ذیعلاقه مطرح نمیباشد. مهمترین دلیلی که موضوع آب را، از نقش یک عامل بحران زا در منطقه درآورده است، تغییراتی است که در سیاستهای خارجی کشورهای منطقه حاصل شده و یا بعبارت دیگر صرفنظر کشورهای همسایه از بهانه قرار دادن آب برا ی اعمال سیاستهای تنش زا میباشد.

همزمان با برگزاری پنجمین مجمع جهانی آب بین تاریخهای 16 الی 22 مارس در استانبول، آب مجددا در راس موضوعات مورد توجه اذهان عمومی قرار گرفت. این مجمع با تم اساسی "کمرنگ شدن اختلافات در آب"، در تلاش برای بیان این حقیقت است که آب نه بعنوان عاملی برای ایجاد اختلاف بلکه باید محوری جهت همکاری بین کشورها بوده وانسانها با عقل و درایت خود میتوانند آب، این مایه حیات را از حالت یک سلاح و یا بهانه ای برای استفاده از سلاح خارج نمایند.

آب بعنوان یک ماده حیاتی حق مسلم تمامی انسانهاست. با آنکه هر فردی در جهان به اهمیت حیاتی آب واقف است ولی بایستی به جهانیان، در زمینه موقعیت حساسی که دنیا در رابطه با مقدار آب با آن روبروست و نیز طرز استفاده هوشیارانه از این منبع حیات، آگاهی داد چرا که انسانها در مورد اب ممکن است تصورات کاملا اشتباهی داشته باشند. ممکن است بیشتر مردم با توجه به اینکه سه چهارم کره زمین را اب فرا گرفته است، بیندیشند که در زمینه مسئله کمبود آب اغراق میشود. در این زمینه باید گفت که نزدیک به 97 درصد آبهای موجود، شور بوده و از طرف دیگر منابع آب نیز همچون دیگر منابع طبیعی در جهان از پراکندگی یکسانی برخوردار نیست. در حالیکه کشورهای فقیر بعلت فقر امکانات مالی و فنی، قادر به استفاده از منابع آب، در مقیاس کافی نمیباشند، کشورهای پیشرفته نیز به آلوده نمودن این منابع ادامه میدهند. 66 درصد آب جهان در آبیاری، 20 درصد در موارد صنعتی، 10 درصد در خانه ها مورد استفاده قرار گرفته و 4 درصد نیز بخار میگردد. همانطور که از ارقام مذکور پیداست میزان آبی که برای آبیاری استفاده میگردد بطور غیر معقولی بالاست که علت این امر نیز آبیاری غیر آگاهانه و غیر علمی است. سازمانها و افرادی که با سیاستها و سیاست گذاری های آب سرو کار دارن بایستی تدابیری برای جلوگیری از استفاده غیر آگاهانه از آب و نیز کاهش میزان تبخیر آن اتخاذ نمایند.

در حالیکه میزان استفاده سرانه هر آمریکایی از آب در سال 6000 و هر اروپایی 5000 متر مکعب میباشد، این مقدار بطور متوسط برای یک آفریقایی 700 و یک اتیوپیایی 50 متر مکعب است. این امر بیش از آنکه بعلت کمبود منابع آبی در آفریقا باشد، از عدم امکان استفاده از منابع موجود آب در این قاره سرچشمه میگیرد زیرا در حالیکه میزان منابع آب در آفریقا برای هر نفر 7000 متر مکعب است، این میزان بطور متوسط در آسیا 3000، در اروپای غربی 5000، آمریکای جنوبی 23000 ، ترکیه 1430، سوریه 1200، و عراق 2020 متر مکعب میباشد.

ترکیه طی 40 سال اخیر نیمی از منابع آبی روی زمینی خود را ازدست داده و سطح آب منابع زیر زمینی کشور نیز سالانه 1 الی 2 متر افت میکند. در سال 2025 میزان بارندگی در ترکیه 25 درصد کاهش خواهد یافت و در حال حاضر نیز میزان بارندگی در دشت قونیه نزدیک به 60 درصد کم شده است.

از سوی دیگر با توجه به اینکه یک لیتر آب آلوده میتواند 8 لیتر آب تمیز را آلوده سازد و در ترکیه تنها 8 درصد از شهرداری ها و 9 درصد از کاخانجات صنعتی امر تصفیه زباله ها و زائدات صنعتی را انجام میدهند، وبا در نظر داشتن اینکه 88 درصد آبیاری ها در کشورمان بصورت غیر علمی و نا آگاهانه صورت گرفته و 40 درصد از آب مورد استفاده در شهرها نیز به هدر میرود، نیازمبرم ترکیه به یک سیاست آبی کاملا بارز است.

در همین راستا مجمع جهانی آب در استانبول گرچه از این لحاظ که موضوع حساسی مانند مسئله آب را در راس افکار عمومی جهان مطرح مینماید، دارای اهمیت زیادی است، ولی بتنهایی کافی نیست چرا که در اصل برای آنکه آب از صورت عاملی برای جنگ خارج گشته، از تبدیلش به سلاحی مخرب و فلاکت زا جلوگیری شده و از به هدر رفتن آن ممانعت شود، بصورت عادلانه مورد توزیع قرار گرفته و عاملی برای صلح و آشتی گردد، لازم است تا هر چه زودتر سیاستهای مقتضی در زمینه آب اتخاذ گردد.