Δημοψήφισμα στην ΠΚΔΙ: Ένα επικίνδυνο προηγούμενο με συνέπειες

Το νέο άρθρο του εκπροσώπου της Προεδρίας Ιμπραχίμ Καλίν που δημοσιεύτηκε στην αγγλόφωνη εφημερίδα Daily Sabah στις 25 Σεπτεμβρίου 2017

Δημοψήφισμα στην ΠΚΔΙ: Ένα επικίνδυνο προηγούμενο με συνέπειες

 

Η κουρδική ηγεσία στην Ερμπίλ διακυβεύει τα πολιτικά και οικονομικά συμφέροντα του ίδιου του λαού της επιχειρώντας να διασπάσει το Ιράκ και αποξενώνοντας τον εαυτό της από την πιο στενή σύμμαχο της, την Τουρκία.

Η απόφαση της Περιφερειακής Κουρδικής Διοίκησης του Ιράκ να διεξαγάγει δημοψήφισμα ανεξαρτησίας στις 25 Σεπτεμβρίου έχει ήδη πυροδοτήσει μια μείζονα κρίση στην περιοχή και στον κόσμο. Περισσότεροι κλυδωνισμοί αναμένονται κατά τις επόμενες μέρες. Οι Κούρδοι του Ιράκ διατρέχουν τον κίνδυνο να απομονωθούν και να χάσουν όσα κέρδισαν όλα αυτά τα χρόνια. Είναι σχεδόν εκτός θέματος αυτή τη στιγμή αν η Ερμπίλ αποφάσισε να προχωρήσει σε δημοψήφισμα για χάρη της ανεξαρτησίας ή για να ενισχύσει την θέση της απέναντι στη Βαγδάτη. Θα υπάρξουν σοβαρές συνέπειες και θα είναι αισθητές σε διάφορα επίπεδα.

Η συνεδρίαση του Εθνικού Συμβουλίου Ασφαλείας της Τουρκίας στις 22 Σεπτεμβρίου έληξε με την ανακοίνωση ότι το δημοψήφισμα είναι «παράνομο και απαράδεκτο». Η κυβέρνηση Τραμπ χαρακτήρισε «προκλητικό και αποσταθεροποιητικό» το δημοψήφισμα. Το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών εξέδωσε παρόμοια προειδοποίηση, καλώντας την Ερμπίλ να ακυρώσει ή να αναβάλει το δημοψήφισμα. Παρόμοιες δηλώσεις έκαναν οι ευρωπαϊκές χώρες και οι χώρες του Κόλπου.

Καμία χώρα δεν υποστηρίζει τη διάσπαση του Ιράκ. Η μοναδική εξαίρεση είναι το Ισραήλ, ο Πρωθυπουργός του οποίου, Μπενιαμίν Νετανιάχου, υποστήριξε ανοιχτά τη δημιουργία ενός ανεξάρτητου Κουρδιστάν, μια πολύ ύποπτη στήριξη η οποία, δεδομένης της πραγματικότητας στην περιοχή, θα έπρεπε να ανησυχεί παρά να ικανοποιεί τους Κούρδους.

Η Βαγδάτη ήδη έχει κάνει μια σειρά από βήματα ως απάντηση στη ψηφοφορία ανεξαρτησίας. Το Ιράν έκλεισε τον εναέριο χώρο του στη Σουλεϊμανίγια και την Ερμπίλ. Η Τουρκία εξετάζει διάφορα μέτρα. Πιθανότατα να ακολουθήσουν και άλλες χώρες.

Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι οι Κούρδοι του Ιράκ δικαιούνται την ειρήνη, την ασφάλεια και την ευμάρεια όσο οι Άραβες, οι Τουρκομάνοι και όλες οι υπόλοιπες ομάδες που συνιστούν την ιρακινή κοινωνία. Έχουν υποφέρει στα χέρια καταπιεστικών κυβερνόντων το ίδιο με τις σουνιτικές και σιιτικές κοινότητες. Έχουν συμβάλει στην ιρακινή κοινωνία με πολυάριθμους τρόπους.

Οι βασικές διαφωνίες τους με τη Βαγδάτη βασίζονται σε νόμιμες ανησυχίες. Στην ουσία, η Βαγδάτη απέτυχε να τηρήσει τις υποσχέσεις σε καίρια ζητήματα ασφαλείας και πολιτικά θέματα όχι μόνο όσον αφορά την ΠΚΔΙ αλλά επίσης τους σουνίτες Άραβες και τους Τουρκομάνους. Η σεκταριστική προσέγγιση που τήρησαν οι δυο κυβερνήσεις του Μαλικί δυναμίτισαν μεγάλο μέρος της ελπίδας και της εμπιστοσύνης που ήταν απαραίτητες για να διατηρηθεί η συνοχή της ιρακινής κοινωνίας. Οι Κούρδοι έχουν υποφέρει από αυτήν την ανεύθυνη πολιτική με κόστος, αλλά το ίδιο έχουν υποφέρει και οι Σουνίτες Άραβες και οι Τουκομάνοι.

Σε τελική ανάλυση, οι Κούρδοι του Ιράκ δεν έχουν ένα ειδικό καθεστώς απέναντι στις δοκιμασίες και προκλήσεις από το 2003 μετά την εισβολή στο Ιράκ. Η ΠΚΔΙ όμως αποκόμισε πολλά οφέλη παρά το χάος στο οποίο βρέθηκε το Ιράκ για περισσότερο από μια δεκαετία. Η ΠΚΔΙ είναι ήδη μια ομοσπονδιακή μονάδα με τη δική της κυβέρνηση, σημαία και δυνάμεις ασφαλείας, ήτοι οι Πεσμεργκά, σύνορα και συνοριακούς ελέγχους ακόμα και νόμισμα. Καμία άλλη ομάδα στο Ιράκ δεν έχει κανένα από αυτά τα προνόμια. Το δημοψήφισμα τώρα διακυβεύει όλα αυτά τα κεκτημένα.

Η διεκδίκηση ότι κάθε εθνοτική ομάδα πρέπει να έχει το δικό της έθνος-κράτος είναι εξαιρετικά αμφισβητήσιμη και επικίνδυνη. Δεν υπάρχει τέλος που μπορεί να σταματήσει αυτό. Με αυτή τη λογική μπορείς να έχεις δεκάδες νέα κράτη στην Ευρώπη, στις Ηνωμένες Πολιτείες, στην Αφρική και στην Ασία. Δεν έχει νόημα να διαλύεις χώρες τη στιγμή που η βαθύτερη κοινωνική, πολιτική και οικονομική ολοκλήρωση και οι περιφερειακές συμμαχίες εξυπηρετούν καλύτερα τα συμφέροντα των εθνών.

Οι νόμιμες ανησυχίες των Ιρακινών Κούρδων πρέπει να εξεταστούν εντός της εδαφικής ακεραιότητας και της πολιτικής κυριαρχίας του Ιράκ. Ο διαμελισμός του Ιράκ θα αποτελούσε ένα επικίνδυνο προηγούμενο σε μια περιοχή που έχει ήδη αντιμετωπίσει πολυάριθμες προκλήσεις ασφαλείας. Το δημοψήφισμα, το οποίο είναι παράνομο σύμφωνα με το ιρακινό σύνταγμα, δεν θα αναγνωριστεί από καμία χώρα ή διεθνή οργανισμό.

Πρέπει να καταστεί σαφές ότι η αντίθεση στην ανεξαρτησία δεν στρέφεται εναντίον των Κούρδων του Ιράκ. Η Τουρκία έχει σταθεί στο πλευρό των Ιρακινών Κούρδων πολιτικά και οικονομικά ακόμη και στις πιο αντίξοες συνθήκες. Ωστόσο η κουρδική ηγεσία στην Ερμπίλ διακυβεύει τα πολιτικά και οικονομικά συμφέροντα του ίδιου του λαού της επιχειρώντας να διασπάσει το Ιράκ και αποξενώνοντας τον εαυτό της από την πιο στενό σύμμαχο της, την Τουρκία.

Ενώ το ίδιο το δημοψήφισμα είναι παράνομο και προβληματικό, η συμπερίληψη του Κιρκούκ που είναι μια αμφισβητούμενη περιοχή και όχι υπό την ΠΚΔΙ στις εκλογικές περιφέρειες καθιστά ακόμα χειρότερη την κατάσταση για τους Τουρκομάνους και τους Άραβες που ζουν στο Κιρκούκ. Η Τουρκία δικαιολογημένα ανησυχεί περισσότερο για το Κιρκούκ καθώς διατηρεί μια ειδική σχέση με τους Τουρκομάνους του Ιράκ. Η απόπειρα αλλαγής της δημογραφίας του Κιρκούκ ήταν ήδη μια επικίνδυνη πολιτική. Το δημοψήφισμα στο Κιρκούκ είναι σίγουρο ότι θα τροφοδοτήσει εθνοτικές εντάσεις και θα πυροδοτήσει συγκρούσεις σε αυτήν την ιστορική πόλη, μια πολιτική που θα είναι μόνο επιβλαβείς για την ΠΚΔΙ και τη νομιμότητα της.

Παρά τις πολυάριθμες προειδοποιήσεις, η ηγεσία της ΠΚΔΙ προχώρησε στο δημοψήφισμα. Οι αρνητικές συνέπειες της είναι ήδη εμφανείς. Τώρα ο μόνος δρόμος προς τα εμπρός είναι να θεωρηθεί άκυρο και χωρίς ισχύ και να γίνει επιστροφή στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με τη Βαγδάτη εντός της εδαφικής ακεραιότητας και της πολιτικής κυριαρχίας του Ιράκ. Αυτό μπορεί είναι μια δύσκολη επιλογή για την Ερμπίλ, αλλά είναι καλύτερο από την επιμονή σε μια πολιτική που θα την κάνει πιο απομονωμένη, αδύναμη και ευάλωτη.



ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ