Να είσαι στον κόσμο αλλά να μην είσαι από αυτόν

Το νέο άρθρο του εκπροσώπου της Προεδρίας Ιμπραχίμ Καλίν που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Daily Sabah την 1η Αυγούστου 2017

Να είσαι στον κόσμο αλλά να μην είσαι από αυτόν

 

Η πνευματική και ηθική πρόκληση που αντιμετωπίζουμε είναι να είμαστε στον κόσμο αλλά όχι από τον κόσμο. Είναι να ζούμε στον κόσμο δεόντως, χωρίς ούτε να αρνούμαστε την ύπαρξή του, ούτε να παραδινόμαστε σε αυτόν. Είναι να απολαμβάνουμε πλήρως τη ζωή χωρίς να παραβλέπουμε ποτέ τον απώτερο στόχο μας στον κόσμο

 

 

Μια από τις επικρίσεις που απευθύνονται στο Ισλάμ στους δυτικούς θρησκευτικούς και οριενταλιστικούς κύκλους είναι ότι το Ισλάμ είναι πολύ εγκόσμια θρησκεία σε σύγκριση με τον Χριστιανισμό. Οι χριστιανοί πολέμιοι βλέπουν τον Προφήτη Μωάμεθ, σε αντίθεση με τον Ιησού Χριστό, ως υπερβολικά εμπλεγμένο στις κοινωνικές και πολιτικές υποθέσεις του κόσμου. Εξ ου και η κατηγορία ότι το Ισλάμ δεν είναι θρησκεία αλλά ιδεολογία. Αυτοί οι ισχυρισμοί βασίζονται σε λανθασμένες αντιλήψεις και ψευδείς συγκρίσεις. Το Ισλάμ τηρεί μια στάση μη προσκόλλησης στον κόσμο χωρίς να αρνείται την ύπαρξή του. Η λεπτή ισορροπία είναι να ζούμε στον κόσμο κατά τρόπο ουσιαστικό χωρίς να του υποτασσόμαστε.

 

Απαιτεί νοημοσύνη, σοφία και τέχνη να αντιμετωπίζεις τα πράγματα καθαυτά ως σοβαρά και πολύτιμα, αλλά τελικά να τα βλέπεις ως μικρά και ασήμαντα σε σχέση με το σχέδιο δημιουργίας του Θεού και την θέση μας σε αυτό. Ο κόσμος είναι ένα πέπλο και ένα παιχνίδι. Κανένας άνθρωπος δεν θα πρέπει να χάσει τον εαυτό του σε αυτό. Η ανθρώπινη νοημοσύνη και η αξιοπρέπεια είναι πάνω από τις παροδικές στιγμές του κόσμου. Αλλά ως έργο τέχνης του Θεού, επίσης ο κόσμος αποκαλύπτει το μεγαλείο, το σχέδιο και το έλεός Του. Χρησιμεύει ως ένα σημάδι, δείχνοντας κάτι μεγαλύτερο και σημαντικότερο από το σύνολο των φυσικών/υλικών ιδιοτήτων του. Μπορεί να είναι πηγή πόνου, ταλαιπωρίας και βίας, αλλά παράλληλα και σοφίας, αγάπης, φιλίας και συμπόνιας. Αυτό μας φέρνει στο κρίσιμο ερώτημα που πρέπει να αναρωτιόμαστε συνεχώς: Πώς πρέπει να ζούμε στον κόσμο με σοβαρό και ουσιαστικό τρόπο χωρίς να παραδινόμαστε σε αυτόν;

 

Αυτό δεν είναι απλά ένα εννοιολογικό ερώτημα. Διαμορφώνει τον τρόπο με τον οποίο αλληλεπιδράμε με τον κόσμο γύρω μας. Δημιουργεί τους τρόπους με τους οποίους χτίζουμε ή καταστρέφουμε τον κόσμο. Είναι ένα ερώτημα που βρίσκεται στην καρδιά του κάθε πολιτισμού – ένα ερώτημα το οποίο ο σύγχρονος κόσμος δεν ξέρει πώς να απαντήσει.

 

Οι κλασικοί μουσουλμάνοι στοχαστές και επιστήμονες έλαβαν σοβαρά υπόψη την φυσική πραγματικότητα του κόσμου, αλλά ποτέ δεν το θεώρησαν ως ότι έχει ένα αυτοεκπληρούμενο νόημα. Έκαναν μια προχωρημένη και επιστημονικά σωστή μελέτη του φυσικού κόσμου, παρέχοντας μια λεπτομερή ανάλυση των φυσικών ιδιοτήτων του σύμπαντος. Ωστόσο, αυτός ο «κόσμος» που μελετούσαν τόσο επιμελώς δεν ήταν μια αυτονόητη και δικαιολογήσιμη πραγματικότητα. Μελέτησαν τον φυσικό κόσμο μέσα στο ευρύτερο πλαίσιο αυτού που το Κοράνι ονόμασε hayat al-dunya, «ζωή αυτού του κόσμου» ή «εγκόσμια ζωή». Αυτός ο κρίσιμος όρος μπορεί να αποδοθεί σωστότερα ως «κόσμος της ζωής».

 

Αυτό που εννοείται με τον «κόσμο της ζωής» δεν είναι ένα πράγμα αλλά ένα γενικό πλαίσιο σχέσεων, ένα πεδίο ύπαρξης όπου οι φορτωμένες αξία αρχές του καλού και του κακού υπερισχύουν των φυσικών και μαθηματικών αρχών των υλικών ουσιών. Ο κόσμος δεν είναι απλά ένα «πράγμα» ή «μέρος» στο οποίο οι άνθρωποι έρχονται για να διαμείνουν. Πρόκειται κυρίως για έναν ηθικό χώρο, ένα πλαίσιο πεποιθήσεων και συμπεριφορών που διαμορφώνουν την ανθρώπινη κατάσταση. Η στάση μας απέναντι στον κόσμο βασίζεται στην σχετικότητα αυτού του χώρου και του πλαισίου για τους σκοπούς για τους οποίους ζούμε.

 

Συνεπώς πρέπει να αντιμετωπίσουμε την «εγκόσμια ζωή» ως ηθική και πνευματική πρόκληση χωρίς να απορρίπτουμε την υλική ύπαρξη του κόσμου. Αναμένεται από τον άνθρωπο να αναγνωρίσει αυτό τον κόσμο με σωστό και ευχάριστο τρόπο, αλλά πάντα να θυμάται αυτό που είπε ο Προφήτης Μωάμεθ: Να είσαι ξένος (gharib) σε αυτόν τον κόσμο και να μην προσκολλάς ποτέ σε αυτόν. Βάδισε σε αυτό το μονοπάτι και απόλαυσε την ομορφιά του, αλλά να ξέρεις ότι το έσχατο τέλος δεν είναι εδώ.

 

Αυτή η διττή στάση της μη προσκόλλησης και της αναγνώρισης του κόσμου είναι μια επέκταση της επιμονής του Ισλάμ στην παρακολούθηση της μέσης οδού σε όλα τα πράγματα και στην αποφυγή κάθε εξτρεμισμού. Σε αυτό ακριβώς το πλαίσιο δημιούργησε το Ισλάμ έναν από τους πιο μακρόχρονους πολιτισμούς στην ανθρώπινη ιστορία. Μουσουλμάνοι επιστήμονες, λόγιοι, καλλιτέχνες, κυβερνήτες, αγρότες και άλλοι προσπάθησαν να καλλιεργήσουν τον κόσμο σε αρμονία με την τάξη και την ομορφιά του σύμπαντος. Το τεράστιο υλικό τους και τα επιστημονικά τους επιτεύγματα, ποτέ δεν τους οδήγησαν στον υλισμό και τη λατρεία του κόσμου. Αλλά ποτέ δεν απέρριψαν την πραγματικότητά του ούτε με μοναστικό τρόπο. Αντιμετώπισαν τον κόσμο ως εφήμερο και σχετικό, αλλά επιδίωξαν επίσης να τον κάνουν πιο όμορφο και δίκαιο. Σύμφωνα με το Κοράνι, ολόκληρο το σύμπαν μας έχει αφεθεί «παρακαταθήκη» (amanah) και όποιος το παρέλαβε πρέπει να είναι αξιόπιστος (amin). Αυτός είναι ο μόνος τρόπος για να γίνει ο κόσμος ένα ασφαλές και σίγουρο μέρος για όλους τους ανθρώπους.

 

Η πνευματική και ηθική πρόκληση που αντιμετωπίζουμε είναι να είμαστε στον κόσμο αλλά όχι από τον κόσμο. Είναι να ζούμε στον κόσμο δεόντως, χωρίς ούτε να αρνούμαστε την ύπαρξή του, ούτε να παραδινόμαστε σε αυτόν. Είναι να απολαμβάνουμε πλήρως τη ζωή χωρίς να παραβλέπουμε ποτέ τον απώτερο στόχο μας στον κόσμο.

 

Έτσι, η κατηγορία ότι το Ισλάμ είναι μια εγκόσμια θρησκεία είναι εντελώς λανθασμένη. Το Ισλάμ αναγνωρίζει τον κόσμο μέσα στο ευρύτερο πλαίσιο των πραγμάτων χωρίς να ξεχνά τον απώτερο στόχο της επίγειας ύπαρξής μας. Το Ισλάμ δεν είναι μια θρησκεία που αρνιέται τον κόσμο. Το ζήτημα είναι να συνειδητοποιήσουμε το πλήρες νόημα της δικαιοσύνης, που είναι να «βάλουμε τα πάντα στην κατάλληλη θέση». Όταν είμαστε δίκαιοι απέναντι στον κόσμο και στους εαυτούς μας, όλα απολαμβάνουν αυτό που αξίζουν.

 

Οφείλουμε επομένως να ζήσουμε στον κόσμο για να ξεπεράσουμε τα κατώτερα χαρακτηριστικά του και να επιτύχουμε μια κατάσταση ηθικής και πνευματικής τελειότητας που χρησιμεύει ως ο σκοπός για τον οποίο ο κόσμος έχει δημιουργηθεί και λάβαμε ως παρακαταθήκη καταρχήν. Η επίτευξη της αλήθειας, της αρετής, της αγάπης και της ευτυχίας με έναν γνήσιο και διαρκή τρόπο είναι δυνατή μόνο όταν αναπτύσσουμε μια στάση μη προσκόλλησης στον κόσμο και γνωρίζοντας πλήρως γιατί βρισκόμαστε εδώ.


Λέξεις-κλειδιά: άρθρο Ιμπραχίμ Καλίν

ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ